Η 31η Αυγούστου και η 13η Σεπτεμβρίου 1922 είναι, στην πραγματικότητα, η ίδια ημέρα. Είναι η ημέρα κατά την οποία άρχισε η μεγάλη πυρκαγιά που αφάνισε τη Σμύρνη και σφράγισε το τέλος της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας στην πόλη.
Το 1922 η Ελλάδα χρησιμοποιούσε ακόμη το Ιουλιανό ημερολόγιο, το οποίο υπολειπόταν κατά 13 ημέρες του Γρηγοριανού. Έτσι, η 31η Αυγούστου 1922 με το παλαιό ημερολόγιο αντιστοιχεί στη 13η Σεπτεμβρίου 1922 με το νέο, ημερομηνία που έχει επικρατήσει στη διεθνή ιστοριογραφία για την έναρξη της πυρκαγιάς.
Αντίστοιχα, το διάστημα 31 Αυγούστου έως 4 Σεπτεμβρίου αντιστοιχεί στις 13 έως 17 Σεπτεμβρίου. Η Ελλάδα υιοθέτησε επισήμως το Γρηγοριανό ημερολόγιο το 1923.
Η καταστροφή της Σμύρνης
Ο τουρκικός στρατός είχε εισέλθει στη Σμύρνη λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 27 Αυγούστου με το παλαιό ημερολόγιο – 9 Σεπτεμβρίου με το νέο. Ακολούθησαν σφαγές, λεηλασίες και βιαιοπραγίες εις βάρος του ελληνικού και του αρμενικού πληθυσμού.
Ανάμεσα στα θύματα ήταν και ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος, ο οποίος παραδόθηκε στο πλήθος και θανατώθηκε με φρικτό τρόπο.
Η φωτιά εκδηλώθηκε στην αρμενική συνοικία και εξαπλώθηκε στις ελληνικές και ευρωπαϊκές συνοικίες, καταστρέφοντας σπίτια, εκκλησίες, νοσοκομεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα. Χιλιάδες άνθρωποι συνωστίστηκαν στην προκυμαία, αναζητώντας τρόπο διαφυγής.
Όσοι κατάφεραν να σωθούν πήραν το δρόμο της προσφυγιάς, φτάνοντας στα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου, στον Πειραιά, στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Το Ρίζωμα: Οι πρόσφυγες αφηγούνται
Το Ρίζωμα είναι μια σειρά 13 ιστορικών ντοκιμαντέρ αφιερωμένη στους πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Παρουσιάζει τη ζωή τους πριν από την Καταστροφή, τη συνύπαρξη με τους Τούρκους, τον ξεριζωμό και την άφιξη και εγκατάστασή τους στην Ελλάδα.
Το πέμπτο επεισόδιο, με τίτλο «Έξοδος», ξεκινά με μια ιστορική αναδρομή στη Σμύρνη, το μεγάλο εμπορικό και πνευματικό κέντρο του μικρασιατικού ελληνισμού.
Άνδρες και γυναίκες που έζησαν την Καταστροφή ξετυλίγουν μπροστά στην κάμερα τις αναμνήσεις τους από την πυρπόληση της πόλης. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι συγγραφείς Διδώ Σωτηρίου και Τάσος Αθανασιάδης.
Οι μαρτυρίες αναφέρονται στις σφαγές, στις λεηλασίες και στη μεγάλη πυρκαγιά, αλλά και στους απεγνωσμένους τρόπους με τους οποίους οι κάτοικοι προσπαθούσαν να γλιτώσουν: κρύβονταν ακόμη και σε νεκροταφεία ή μεταμφιέζονταν σε γυναίκες για να διαφύγουν.
