Ένα παιδικό τραγούδι, παραδοσιακό της Μακεδονίας. Αυτό μας έρχεται στο νου όταν ακούμε το όνομα Γερακίνα, ή το στίχο «Ντρουμ, ντρουμ, ντρουμ, ντρουμ, ντρουμ, ντρουμ / τα βραχιόλια της βροντούν». Όσοι δε έχουν ασχοληθεί έστω και λίγο (έστω και σε επίπεδο Δημοτικού Σχολείου) με τους παραδοσιακούς χορούς, σίγουρα το έχουν χορέψει.
Ένας εύθυμος σκοπός που χορεύεται ως «Συρτός καλαματιανός», και λόγια που κλείνουν με την υπόσχεση «Γερακίνα, θα σε βγάλω και γυναίκα θα σε πάρω».
Πίσω του όμως υπάρχει μια πραγματική και τραγική ιστορία, που εκτυλίχθηκε στην τουρκοκρατούμενη Νιγρίτα Σερρών το 1870, όταν η όμορφη 16χρονη Γερακίνα έπεσε μέσα στο πηγάδι της περιοχής στην προσπάθειά της να βγάλει νερό.
Η παράδοση λέει ότι η Γερακίνα Ροκάνη γεννήθηκε το 1854 στη συνοικία Τσουκαλάδες, και ήταν το μοναδικό παιδί μιας φτωχής οικογένειας. Όταν ήταν ακόμα μικρή ο πατέρας της σκοτώθηκε από κεραυνό, κι έτσι έμεινε μόνο με τη μητέρα της. Μεγαλώνοντας, στην εφηβεία πια, ήταν μια όμορφη κοπέλα· και η μητέρα της, στην προσπάθειά της να μην λείψει τίποτε από το ορφανό κορίτσι, της αγόραζε είδη καλλωπισμού και κοσμήματα για να τονίζει ακόμα περισσότερο το φυσικό της κάλλος.
Λέγεται ότι πολλοί νέοι ήταν ερωτευμένοι μαζί της, εκείνη όμως είχε μάτια μόνο για ένα γειτονόπουλό της, τον Τριαντάφυλλο Γκοστίνο.
Στις 6 Αυγούστου του 1870, η κόρη με την μητέρα της ετοιμάζονται να γευματίσουν. Η Γερακίνα πηγαίνει στο πηγάδι της συνοικίας της (γνωστό ως το «πηγάδι του Μαντζιούνη») για να φέρει νερό. Το πηγάδι είναι περιφραγμένο, αλλά η περίφραξη είναι χαμηλή και πρόχειρη… Η κόρη δεν στηρίζεται σωστά, χάνει την ισορροπία της, και χωρίς να προλάβει να αντιδράσει πέφτει μέσα.
Όταν έπεσε, έβγαλε δυνατή κραυγή («φωνή μεγάλη», όπως λέει και το τραγούδι), κι έτσι την άκουσαν οι γείτονες – μαζί και ο αγαπημένος της Τριαντάφυλλος, που έτρεξε να την σώσει. Ο νέος έπεσε στο πηγάδι («Γερακίνα, θα σε βγάλω και γυναίκα θα σε πάρω»), ήταν όμως αργά. Την ανέσυρε νεκρή.
Σύμφωνα τις πηγές, ο Τριαντάφυλλος πέθανε λίγους μήνες μετά από τη θλίψη του.
Όλη η Νιγρίτα έκλαψε την άτυχη κόρη και την συνόδευσε στην τελευταία της κατοικία αφού πρώτα την στόλισε με φλουριά και βραχιόλια. Και όπως γινόταν εκείνα τα χρόνια, η ιστορία της έγινε θρύλος και αποτυπώθηκε σε δημοτικό τραγούδι, το οποίο έγινε γνωστό σε όλη την Ελλάδα.
Στην πιο παραδοσιακή εκδοχή του, ακουγόταν κάπως έτσι (τραγουδούν ο Γιάννης Πλιάκος και ο Θεοχάρης Σκεφαλές, και οι δύο Νιγριτινοί, στο άλμπουμ Δημοτικά τραγούδια – Η Μουσική παράδοση της Νιγρίτας και της Βισαλτίας, του Νίκου Πασχαλούδη):
Στην κοινή συνείδηση όμως έχει περάσει ως ένας χαρούμενος παιδικός σκοπός που τραγουδιέται και χορεύεται έτσι (στο βίντεο η αλησμόνητη Νατάσα Μανίσαλη):
Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια σχετικά με το τραγούδι παραδίδει ο ιστορικός Κωνσταντίνος Λαγός στη Μηχανή του Χρόνου:
Την περίοδο του Εμφυλίου, το τραγούδι της «Γερακίνας» ήταν πολύ δημοφιλές στους κουμουνιστές που είχαν εξοριστεί στα ξερονήσια. Στις διάφορες μετακινήσεις τους φορούσαν χειροπέδες που τις είχαν ταυτίσει με τα βραχιόλια της Γερακίνας. Από το 1948 και μετά, το τραγούδι ήταν τεράστιο σουξέ, και τραγουδιόταν από όλο τον κόσμο.
Το ίδιο έκαναν και οι εξόριστοι κουμουνιστές στις μεταγωγές τους. Οι χωροφύλακες που τους συνόδευαν δεν τους εμπόδιζαν να το τραγουδούν, αφού οι στίχοι του δεν ήταν «ανατρεπτικοί».
Κάθε φορά, όμως, που οι εξόριστοι έφθαναν στη στροφή «τα βραχιόλια της βροντούν / Ντρουμ, ντρουμ, ντρουμ, ντρουμ, ντρουμ, ντρουμ», κουνούσαν και χτυπούσαν τα χέρια τους που ήταν δεμένα με τις χειροπέδες. Έτσι έκαναν θόρυβο σαν εκείνο των βραχιολιών της Γερακίνας στο τραγούδι!
