Τα πρώτα συμπεράσματα από την πρωτοφανή μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα επιχειρούν να εξαγάγουν σήμερα οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ώρα που η μαζική είσοδος περίπου 60.000 ανθρώπων στον ισπανικό θύλακα της βόρειας Αφρικής έχει αναδείξει τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των «27» για τη διαχείριση της μετανάστευσης.
Οι υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ συνεδριάζουν μέσω τηλεδιάσκεψης από τις 10:00, ώρα Ελλάδας, αναζητώντας μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.
Η συζήτηση, ωστόσο, αναμένεται να επιβεβαιώσει και τις σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στη Μαδρίτη και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που ζητούν αυστηρότερη φύλαξη των συνόρων, περισσότερες επιστροφές και περιορισμό των αφίξεων.
Η κρίση ξέσπασε όταν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα από το Μαρόκο. Πολλοί από αυτούς κολύμπησαν γύρω από το θαλάσσιο φράγμα που χωρίζει το μαροκινό έδαφος από τον ισπανικό θύλακα, δημιουργώντας εικόνες που έκαναν τον γύρο του κόσμου.
Οι μαζικές αφίξεις άνοιξαν μια νέα πολιτική αντιπαράθεση γύρω από την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται ανάλογες καταστάσεις.
Ιταλία και Δανία ζητούν σκληρότερη γραμμή
Την αυστηρότερη στάση υποστηρίζουν κυρίως η Ιταλία και η Δανία. Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν προειδοποίησε ότι «η ανεξέλεγκτη μετανάστευση αποτελεί απειλή για την Ευρώπη».
Οι δύο χώρες είχαν προτείνει την προηγούμενη εβδομάδα ακόμη και την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη ζώνη ελεύθερης μετακίνησης Σένγκεν, εξαιτίας της διαχείρισης της κρίσης στη Θέουτα.
Η πρόταση απορρίφθηκε κατηγορηματικά από τη Μαδρίτη, ενώ, σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο, ένα τέτοιο μέτρο δεν θεωρείται νομικά εφικτό.
Η επιστολή Σάντσεθ και η απάντηση 22 χωρών
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αντέδρασε με επιστολή προς τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών, κατηγορώντας ορισμένες χώρες της ΕΕ για «εγωιστική» στάση και ζητώντας την πραγματοποίηση έκτακτης συνόδου των κρατών-μελών.
Η κυβέρνησή του υποστηρίζει μια πιο ανοιχτή προσέγγιση στο Μεταναστευτικό, στην οποία περιλαμβάνεται και η προσπάθεια νομιμοποίησης μεταναστών χωρίς έγγραφα που βρίσκονται ήδη στην Ισπανία.
Ο Σάντσεθ ζήτησε από την ΕΕ να διαμορφώσει μια «κοινή απάντηση» για την αντιμετώπιση παρόμοιων κρίσεων. Λίγες ώρες αργότερα, όμως, 22 χώρες, με επικεφαλής την Ιταλία, τη Δανία, τη Γερμανία και την Ουγγαρία, απέστειλαν αντιεπιστολή.
Οι χώρες αυτές ζήτησαν επίσης επείγουσες ευρωπαϊκές συνομιλίες, αλλά με διαφορετικό προσανατολισμό: την περαιτέρω αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής.
Η Γαλλία αποστασιοποιήθηκε από την πρωτοβουλία των 22 χωρών, εκτιμώντας ότι η κατάσταση στη Θέουτα χρησιμοποιείται για πολιτικούς σκοπούς. Το Παρίσι επισήμανε, επίσης, ότι η μεγάλη πλειονότητα των μεταναστών που πέρασαν στον ισπανικό θύλακα είχε ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο.
«Απογοητευμένη» η Ισπανία
Κατά τις προπαρασκευαστικές συνομιλίες των πρεσβευτών της ΕΕ τη Δευτέρα, ο Ισπανός εκπρόσωπος εξέφρασε «απογοήτευση» για την έλλειψη έμπρακτης στήριξης από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη.
Μολονότι όλες οι χώρες δήλωσαν την «αλληλεγγύη» τους προς τη Μαδρίτη, ορισμένα κράτη-μέλη έθεσαν το ερώτημα εάν οι πρόσφατες πολιτικές της ισπανικής κυβέρνησης έστειλαν το μήνυμα ότι «οι πόρτες είναι ανοιχτές».
Στη συζήτηση παρενέβη και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος με άρθρο του στο Politico πρότεινε τη δημιουργία ειδικού ευρωπαϊκού καθεστώτος έκτακτης ανάγκης για περιπτώσεις εργαλειοποίησης της μετανάστευσης. Το προτεινόμενο πλαίσιο θα μπορούσε, σε συνθήκες ακραίας και δυσανάλογης πίεσης, να επιτρέπει ακόμη και την προσωρινή αναστολή της υποβολής νέων αιτήσεων ασύλου.
Οι πέντε προτεραιότητες της Κομισιόν
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τη σημερινή τηλεδιάσκεψη ευκαιρία για την εξαγωγή «μαθημάτων» από την κρίση και τη διαμόρφωση μιας «κοινής ευρωπαϊκής απάντησης» στις προκλήσεις της παράτυπης μετανάστευσης.
Η επικεφαλής της Κομισιόν κάλεσε την ΕΕ να ενισχύσει τη δράση της σε πέντε βασικούς τομείς:
• στην πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης μέσω της συνεργασίας με τρίτες χώρες,
• στην αποτελεσματικότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων,
• στη δημιουργία συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης,
• στην εξάρθρωση των δικτύων διακινητών,
• και στην ενίσχυση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν στην ΕΕ.
Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τη σημερινή συνάντηση «πρώτο βήμα» και εξέφρασε την προσδοκία ότι το ζήτημα θα απασχολήσει και την επόμενη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών, η οποία έχει προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο.
Να σημειωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη αυστηροποιήσει σημαντικά τους μεταναστευτικούς της κανόνες, επιτρέποντας, μεταξύ άλλων, στα κράτη-μέλη να μεταφέρουν απορριφθέντες αιτούντες άσυλο σε ειδικά κέντρα επιστροφής εκτός του ευρωπαϊκού εδάφους.
