Οι συμφωνίες, αν δεν είναι υπό καθεστώς μόνιμης μόχλευσης και αν η μία από τις δύο συμβαλλόμενες χώρες δεν είναι συνεπής, τότε καταντούν «πουκάμισο αδειανό».
Η Ελλάδα και η Αίγυπτος, για παράδειγμα, διατηρούσαν παραδοσιακά καλές σχέσεις. Αυτές αναβαθμίστηκαν και έφθασαν σε επίπεδο να χαρακτηριστούν έως και στρατηγικές, όταν ο στρατηγός Σίσι –μετά την ανατροπή του πρόεδρου Μόρσι και του καθεστώτος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας–, στοχοποιήθηκε και καθυβρίστηκε από τον Ερντογάν με σκαιότατο τρόπο.
Χαρακτηριστικό του επιπέδου των σχέσεων των δύο ανδρών (που επηρέαζαν και τις σχέσεις Τουρκίας-Αιγύπτου) είναι το γεγονός ότι ο Ερντογάν είχε απορρίψει την πρόσκληση του ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες να παραστεί στο επίσημο γεύμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο του 2014, επειδή στο ίδιο τραπέζι θα καθόταν ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.
Την εποχή εκείνη οι διμερείς σχέσεις είχαν διαρραγεί οριστικά, καθώς ο Ερντογάν χαρακτήριζε «πραξικοπηματία» και «δολοφόνο» τον Σίσι για την ανατροπή του Μοχάμεντ Μόρσι.
Οι απειλές και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν Ελλάδα και Αίγυπτος από την Τουρκία ώθησαν τις δύο χώρες να συνάψουν στρατηγική σχέση συνεργασίας.
Τα τελευταία χρόνια υπέγραψαν σημαντικές διακρατικές συμφωνίες, όπως συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας και Μνημόνια Κατανόησης (MoU) για την έρευνα, τη διάσωση και την αντιμετώπιση κρίσεων, τη Συμφωνία Οριοθέτησης Θαλάσσιων Ζωνών (2020), και τη διακρατική συμφωνία για την κατασκευή υποθαλάσσιου καλωδίου μεταφοράς 3.000 MW πράσινης ενέργειας από την Αίγυπτο απευθείας προς την Ελλάδα και την Ευρώπη (GREGY).
Επίσης, η ανάγκη αντιμετώπισης κοινών προβλημάτων στην Ανατολική Μεσόγειο ώθησε την Κύπρο, την Ελλάδα και την Αίγυπτο σε τριμερή συνεργασία, που αποτελεί βασικό πυλώνα σταθερότητας στην περιοχή και εστιάζει στη στρατηγική άμυνα, την ενέργεια –συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρικής διασύνδεσης–, την οικονομία και την αντιμετώπιση του γεωπολιτικού αναθεωρητισμού.
Σημειώνεται ότι οι τρεις χώρες πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις κορυφής και υπουργικές διασκέψεις, ενώ Αθήνα και Λευκωσία έχουν αναλάβει την υποστήριξη της Αιγύπτου στις Βρυξέλλες, ως γέφυρα με την ΕΕ.
Επίσης, οι τρεις χώρες συνεργάζονται στενά στο πλαίσιο του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (East Mediterranean Gas Forum – EMGF), που είναι ένας διεθνής διακυβερνητικός οργανισμός με έδρα το Κάιρο της Αιγύπτου. Ιδρύθηκε επίσημα τον Σεπτέμβριο του 2020 με στόχο τη δημιουργία μιας περιφερειακής αγοράς φυσικού αερίου, τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών της περιοχής.
Σημειώνεται ότι στο EMGF δεν συμμετέχει η Τουρκία, γιατί απαιτεί να συμπεριληφθεί το ψευδοκράτος.
Η Ελλάδα το ίδιο διάστημα ανέπτυξε τις διμερείς της σχέσεις σε στρατηγικό επίπεδο με το Ισραήλ, αλλά και τριμερή σχέση με την Κύπρο και το Ισραήλ. Ο πόλεμος στη Γάζα –που δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις του Ισραήλ με την Αίγυπτο και με τον αραβικό κόσμο–, και η προσέγγιση της Ελλάδας με την Τουρκία, ειδικά μετά την υπογραφή της Διακήρυξης Φιλίας των Αθηνών, δημιουργούν ένα πεδίο που διευκολύνει την προσέγγιση Τουρκίας-Αιγύπτου· μια προσέγγιση που είναι δυνατό να δημιουργήσει σοβαρότατους κινδύνους για τα εθνικά μας συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Κυπριακό και στη Λιβύη.
∼
Ακολουθεί ένα ιδιαιτέρως διαφωτιστικό άρθρο του δημοσιογράφου Γιαλτσίν Τζου στην ηλεκτρονική εφημερίδα Sol, το οποίο είναι σχετικό με την πορεία των τουρκο-αιγυπτιακών σχέσεων:
«Εμβάθυνση συμμαχιών στη Μεσόγειο: Ποιο κοντά Τουρκία και Αίγυπτος»
Οι τουρκοαιγυπτιακές σχέσεις, μετά από χρόνια κρίσης, έχουν πλέον περάσει από τη διπλωματική εξομάλυνση σε μια φάση στρατιωτικής ολοκλήρωσης. Το μπλοκ που σχηματίστηκε στην Ανατολική Μεσόγειο από την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ ωθεί την Άγκυρα και το Κάιρο προς μια νέα συνεργασία – και οι νέες επιστολές προθέσεων που υπέγραψαν οι δύο χώρες υποδεικνύουν μια αναζήτηση στρατηγικής ισορροπίας στην περιοχή.
Η σχέση Άγκυρας-Καΐρου, η οποία βιώνει μια από τις πιο απότομες μετατοπίσεις υπό την κυβέρνηση του AKP, εδώ και αρκετό καιρό είναι κάτι περισσότερο από μια απλή διπλωματική «εξομάλυνση».
Η Τουρκία, επιδιώκοντας να επεκτείνει το χώρο ελιγμών της στην Ανατολική Μεσόγειο και να ενισχύσει την πλευρά της έναντι της αναδυόμενης νέας συμμαχίας στην περιοχή, εμβαθύνει τη σχέση της με την Αίγυπτο, μια χώρα που είχε προηγουμένως στοχοποιήσει με σκληρές κατηγορίες.
Αυτή η νέα «συμμαχία», η οποία ξεκίνησε με μείωση των πολιτικών εντάσεων και γρήγορα απέκτησε δυναμική, απέδωσε τους τελευταίους καρπούς της χθες [σ.σ. 13 Ιουλίου 2026] στην Άγκυρα. Νέες εξελίξεις στον στρατιωτικό τομέα σημειώθηκαν μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου.
Η σχέση, η οποία ξεκίνησε με διπλωματικές χειραψίες, έδωσε γρήγορα τη θέση της σε «επιστολές προθέσεων» και στόχους συνεργασίας· και η επίσκεψη του υπουργού Άμυνας και Στρατιωτικής Παραγωγής και της αντιπροσωπείας του στην Άγκυρα αποκαλύπτει τη νέα διάσταση που έχει επιτευχθεί μεταξύ των δύο χωρών.
«Επιστολή προθέσεων για αμυντική συνεργασία» από δύο υπουργεία
Ο αντιστράτηγος Άσραφ Σαλίμ Ζαχίρ, ο Αιγύπτιος υπουργός Άμυνας και Στρατιωτικής Παραγωγής και Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, επισκέφθηκε στις 13 Ιουλίου την Άγκυρα.
Ο Ζαχίρ, ο οποίος βρισκόταν στην τουρκική πρωτεύουσα ως επίσημος προσκεκλημένος του υπουργού Εθνικής Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, έγινε δεκτός με στρατιωτική τελετή στο υπουργείο. Μετά την ανάκρουση των εθνικών ύμνων και των δύο χωρών, ο Ζαχίρ χαιρέτησε την τιμητική φρουρά.
Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Mısır Silahlı Kuvvetler Başkomutanı ve Savunma ve Askerî Üretim Bakanı Korgeneral Ashraf Salem Zaher’in Millî Savunma Bakanlığında gerçekleştirdikleri görüşmelerden görüntüler…#MillîSavunmaBakanlığı #YaşarGüler pic.twitter.com/DYp9nAp47J
— T.C. Millî Savunma Bakanlığı (@tcsavunma) July 13, 2026
Μετά την τελετή, οι υπουργοί πραγματοποίησαν συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών. Ο Γκιουλέρ και ο Ζαχίρ προήδρευσαν στη συνέχεια συνάντησης μεταξύ των αντιπροσωπειών μετά την κατ’ ιδίαν συνάντησή τους.
Μετά τη συνάντηση μεταξύ των αντιπροσωπειών, ο Γκιουλέρ και ο Ζαχίρ υπέγραψαν «Επιστολή προθέσεων για αμυντική συνεργασία» – οι λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη αποκαλυφθεί.
Επιστολή εστάλη επίσης από την Προεδρία της Αμυντικής Βιομηχανίας.
Η επόμενη στάση του Ζαχίρ ήταν η Προεδρία της Αμυντικής Βιομηχανίας
Ο πρόεδρος της Αμυντικής Βιομηχανίας Χαλούκ Γκιόργκιουν έκανε δηλώσεις στο λογαριασμό του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τις συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν με την αιγυπτιακή αντιπροσωπεία.
Ο Γκιόργκιουν δήλωσε ότι φιλοξένησαν τον Ζαχίρ και την αντιπροσωπεία του στην Προεδρία και ότι συζήτησαν ευκαιρίες συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και στην ανάπτυξη κοινών δυνατοτήτων.
Ακόμα, ανέφερε ότι στο πλαίσιο αυτών των επαφών υπέγραψαν μια «επιστολή προθέσεων» που θα καθορίσει το πλαίσιο συνεργασίας που θα πραγματοποιηθεί μεταξύ των δύο χωρών την επόμενη περίοδο.
Καθώς ούτε το περιεχόμενο αυτής της επιστολής κοινοποιήθηκε, ο Γκιόργκιουν δήλωσε: «Πιστεύω ότι η συνεργασία που θα αναπτυχθεί μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας θα συμβάλει στην περιφερειακή ασφάλεια και στην αμοιβαία ανάπτυξη ικανοτήτων».
Από χρόνια έντασης σε «συνεργασία»
Πριν από αυτές τις επιστολές καλής θέλησης, υπήρξε μια μακροχρόνια ένταση μεταξύ των δύο χωρών· ο λόγος ήταν η ανατροπή της κυβέρνησης της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Ο Αμπντέλ Φατάχ Σίσι, ο οποίος ανέτρεψε τον Αιγύπτιο πρόεδρο Μοχάμεντ Μόρσι με πραξικόπημα και ανέλαβε τη θέση του, κήρυξε τη Μουσουλμανική Αδελφότητα τρομοκρατική οργάνωση.
Το AKP –το οποίο υποστηρίζει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα– άνοιξε τις πόρτες της Τουρκίας σε μέλη της οργάνωσης των οποίων οι δραστηριότητες απαγορεύτηκαν. Κατά τη διάρκεια των ετών της έντασης, οι σχέσεις με την Αίγυπτο έφτασαν σε σημείο ρήξης, με τον πρόεδρο του ΑΚΡ Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να στοχοποιεί επανειλημμένα τον Σίσι με όρους όπως «δολοφόνος», «ηγέτης πραξικοπήματος» και «τύραννος».
Η πρώτη επίσημη συνάντηση των δύο ηγετών πραγματοποιήθηκε στη Σύνοδο Κορυφής της G20 στο Νέο Δελχί της Ινδίας το 2023. Ανακοινώθηκε ότι η συνάντηση ασχολήθηκε με τις διμερείς σχέσεις, την αύξηση του όγκου συναλλαγών, τις νέες συνεργασίες στον ενεργειακό τομέα και τα περιφερειακά και παγκόσμια ζητήματα.
Πριν από την επίσημη συνάντησή τους στη G20, ο Ερντογάν και ο Σίσι συναντήθηκαν για πρώτη φορά στο Κατάρ, στην τελετή έναρξης του Παγκόσμιου Κυπέλλου του 2022. Μετά από αυτό, οι σχέσεις άρχισαν να αναδιαμορφώνονται.
Πρώτα, οι τηλεφωνικές συνομιλίες και στη συνέχεια οι αμοιβαίες επισκέψεις οδήγησαν τον Ερντογάν να αποκαλέσει τον Σίσι «Αγαπητέ μου αδελφέ», ενώ ο Σίσι ανακοίνωσε ότι «ένα νέο κεφάλαιο άνοιξε μεταξύ των δύο χωρών». Ναι, ένα νέο κεφάλαιο άνοιξε μεταξύ των δύο χωρών και αυτό το νέο κεφάλαιο άρχισε γρήγορα να γεμίζει.
Τον Φεβρουάριο, ο Ερντογάν συνοδευόμενος από πολλούς γραφειοκράτες –συμπεριλαμβανομένων των υπουργών Εξωτερικών, Εθνικής Άμυνας και Βιομηχανίας–, ταξίδεψε στο Κάιρο και υπέγραψε μια σειρά συμφωνιών (7) με την αιγυπτιακή κυβέρνηση.
Η πιο εντυπωσιακή εξέλιξη ήταν η στρατιωτική συμφωνία-πλαίσιο. Αποφασίστηκε ότι η Εταιρεία Μηχανημάτων και Χημικής Βιομηχανίας (MKE), συνδεδεμένη με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, θα ιδρύσει ένα εργοστάσιο πυρομαχικών πυροβολικού μεγάλου βεληνεκούς και μία μονάδα παραγωγής φυσιγγίων στην Αίγυπτο, ότι θα εξαχθούν στην Αίγυπτο συστήματα αεράμυνας μικρού βεληνεκούς, και ότι θα ξεκινήσουν κοινές ασκήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, η προσέγγιση Τουρκίας και Αιγύπτου στον στρατιωτικό τομέα δεν περιορίστηκε σε αυτά. Επιτεύχθηκαν επίσης συμφωνίες για την ανάπτυξη μηχανισμών ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού στο πλαίσιο κοινών συμφερόντων ασφαλείας, ιδίως σε κρίσιμες περιοχές όπως η Ανατολική Μεσόγειος, η Λιβύη και η Γάζα.
Μια άλλη συμμαχία στη Μεσόγειο τραβά την προσοχή
Οι ταχέως αναπτυσσόμενες στρατιωτικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών και η έμφαση που δίνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και από τις δύο πλευρές, φέρνουν επίσης στο προσκήνιο ερμηνείες ότι μια νέα συμμαχία αρχίζει να σχηματίζεται στην περιοχή. Οι επιστολές προθέσεων που υπογράφηκαν χθες [σ.σ. 13 Ιουλίου 2026] δείχνουν ότι αυτή η συμμαχία θα εμβαθύνει περαιτέρω.
Πίσω από αυτή τη στρατιωτική ολοκλήρωση, η οποία κερδίζει δυναμική στον άξονα Άγκυρας-Καΐρου, βρίσκεται ο άξονας Αθήνας – Λευκωσίας – Τελ Αβίβ, ο οποίος επηρεάζει άμεσα τις περιφερειακές ισορροπίες δυνάμεων.
Αρχικά διαμορφωμένη από την κοινή χρήση ενεργειακών πόρων, η εταιρική σχέση μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έχει αρχίσει να μετατρέπεται σε μια ολοκληρωμένη συμμαχία. Το Κοινό Σχέδιο Δράσης του 2026 που υπέγραψαν οι τρεις χώρες περιλαμβάνει τακτικές ναυτικές και αεροπορικές ασκήσεις, τη μεταφορά στρατιωτικής τεχνολογίας από το Ισραήλ, και τη δημιουργία μιας κοινής «δύναμης ταχείας αντίδρασης» για την αντιμετώπιση πιθανών κρίσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επιπλέον, τα οικονομικά θεμέλια αυτής της συμμαχίας ενισχύονται μέσω μαζικών έργων υποδομής, όπως η Μεγάλη Ναυτική Διασύνδεση που στοχεύει στη σύνδεση της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής.
Αυτή η στρατηγική «συγκράτησης», που ενορχηστρώνεται από τους περιφερειακούς αντιπάλους της Άγκυρας, αυξάνει τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επομένως, οι πρόσφατες στρατιωτικές κινήσεις της Τουρκίας και της Αιγύπτου θεωρούνται όχι μόνο ως ένας τρόπος για την αντιμετώπιση μιας δεκαετούς κρίσης, αλλά και ως μια στρατηγική προσπάθεια εξισορρόπησης του ολοένα και ισχυρότερου μπλοκ Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ.
