Το τελευταίο διάστημα –με αφορμή τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα– ήλθαν στο προσκήνιο το νέο ΝΑΤΟϊκό στρατηγείο και το Πολυεθνικό Σώμα Στρατού της Συμμαχίας (που ιδρύθηκε στα Άδανα και ενσωματώνεται στη Διοίκηση του 6ου Σώματος Στρατού), και η Ναυτική Διοίκηση που αποφασίστηκε να ιδρυθεί με έδρα το Μπέικοζ της Κωνσταντινούπολης, στην ανατολική πλευρά των Στενών, κοντά στην έξοδο προς τον Εύξεινο Πόντο.
Με βάση ανάλυση του στρατηγικού αναλυτή δρ Osman Gazi Kandemir, που δημοσιεύθηκε στην τουρκική έκδοση του Independent, η απόφαση για την ίδρυση του στρατηγείου στα Άδανα ελήφθη στη Σύνοδο Κορυφής του Βίλνιους το 2023. Στη συγκεκριμένη Σύνοδο –με τη συμμετοχή αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων–, συζητήθηκαν και εγκρίθηκαν συλλογικά τα «περιφερειακά αμυντικά σχέδια» του ΝΑΤΟ που είχαν καταρτιστεί από το 2014.
Αυτά τα στρατιωτικά έγγραφα –τα πιο λεπτομερή από τον Ψυχρό Πόλεμο–, αποτελούνται από 4.500 σελίδες. Περιλαμβάνουν τα σχέδια του ΝΑΤΟ για την προστασία των μελών του από τη Ρωσία και άλλες περιφερειακές απειλές σε τρεις περιφερειακούς άξονες: Βορειοδυτικό, Κεντρικό και Νοτιοανατολικό.
Πιο συγκεκριμένα:
• Βορειοδυτικός Άξονας
Στοχεύει στην προστασία της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής, όπου το ΝΑΤΟ άρχισε να αναπτύσσει δυνάμεις μετά την απόφαση που ελήφθη στη Σύνοδο Κορυφής της Βαρσοβίας το 2016. Οι δυνάμεις αυτές αυξήθηκαν μετά τον πόλεμο της Ουκρανίας το 2022. Από το 2017, το Αρχηγείο του Σώματος Στρατού της Πολωνίας (NRDC) –που έχει ανατεθεί στο ΝΑΤΟ– έχει αναλάβει τη διοίκηση. Σήμερα, αυτό το σώμα δραστηριοποιείται στο Στετίνο της Πολωνίας, με την ονομασία «Πολυεθνικό Σώμα – Βορειοανατολικά» (MNC-SE).
• Κεντρικός Άξονας
Το 2015 ιδρύθηκε ένα στρατηγείο σώματος στρατού στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας, με στόχο την εφαρμογή σχεδίων για την άμυνα της περιοχής – τέθηκε σε λειτουργία το 2018. Υπό αυτό το Αρχηγείο υπάρχουν επίσης πολυεθνικά στρατηγεία μεραρχιών και ταξιαρχιών στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.
• Νοτιοανατολικός Άξονας
Η Τουρκία είχε καθυστερήσει την αποδοχή όλων των περιφερειακών αμυντικών σχεδίων λόγω της ευαισθησίας της σχετικά με τους Κούρδους της Συρίας (YPG), που υποστηρίζονταν από τις ΗΠΑ. Στη Σύνοδο Κορυφής του Βίλνιους του 2023 εγκρίθηκαν όλα τα σχέδια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που την αφορούν.
Η Άγκυρα υπέβαλε πρόταση το 2024 για ίδρυση ενός πολυεθνικού σώματος στρατού, για την εφαρμογή αυτού του σχεδίου – η ανάθεση έγινε στο 6ο Σώμα Στρατού με έδρα τα Άδανα. Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας, έχουν γίνει ήδη οι μεταθέσεις στο βασικό προσωπικό αυτού του στρατηγείου, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία από το 2028 και μετά.
Η απόφαση για την ίδρυση του MNC-TUR είναι το θεσμικό έγγραφο που επαναπροσδιορίζει και ενισχύει τη θέση της Τουρκίας εντός της Συμμαχίας. Με βάση δημοσιεύματα του τουρκικού τύπου, αποστολή του MNC-TUR είναι ο συντονισμός των δραστηριοτήτων αποτροπής και άμυνας στη νοτιοανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ στο πλαίσιο των περιφερειακών αμυντικών σχεδίων, και η διασφάλιση της ενσωμάτωσης των πολυεθνικών δυνάμεων που του έχουν ανατεθεί.
Όσον αφορά την αποστολή του, αποφασίστηκε ότι το ΝΑΤΟϊκό στρατηγείο των Αδάνων θα ενισχύσει τις αμυντικές και αποτρεπτικές ικανότητες της Συμμαχίας έναντι περιφερειακών κινδύνων και απειλών που προέρχονται από τη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Βόρεια Αφρική.
Πάντως, αυτή η εξέλιξη σχετικά με το νέο στρατηγείο του ΝΑΤΟ, μαζί με την Αεροπορική Βάση του Ιντσιρλίκ, αναβαθμίζει τα Άδανα σε ένα νέο στρατιωτικό κέντρο, αυξάνοντας το βάρος της Τουρκίας στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της Συμμαχίας.
Όσον αφορά τη νέα ΝΑΤΟϊκή διοίκηση στα Στενά της Κωνσταντινούπολης, το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας τον Μάρτιο του 2026 ανακοίνωσε ότι η ναυτική δομή που σχεδιάζεται να ιδρυθεί στο Μπέικοζ, στην τοποθεσία Ανατολού Καβάγι, είναι «Διοίκηση Ναυτικού Στοιχείου». Κατά την ίδια πηγή, σχεδιάστηκε ώστε να διασφαλίσει την ασφάλεια του Ευξείνου Πόντου μετά τον πόλεμο της Ουκρανίας, να προστατεύσει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας των εμπορικών πλοίων, και να συντονίσει δραστηριότητες όπως η απενεργοποίηση περιφερόμενων ναρκών.
Στο πλαίσιο των προετοιμασιών για την ίδρυση της νέας αυτής Διοίκησης, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας είχε ανακοινώσει ότι επισκέφθηκαν την εγκατάσταση στο Μπέικοζ ο διοικητής του Επιχειρησιακού Αρχηγείου Πολυεθνικής Δύναμης-Ουκρανίας, Γάλλος υποστράτηγος Jean-Pierre Fague, και ο Βρετανός αναπληρωτής του, υποστράτηγος Richard Stewart Charles Bell.
Συμπερασματικά: Τα δύο νέα ΝΑΤΟϊκά στρατηγεία αναβαθμίζουν το ρόλο της Τουρκίας στη Συμμαχία και την καθιστούν χώρα-πυλώνα για τα «περιφερειακά αμυντικά σχέδια» της ΝΑ Πτέρυγας, με αυξημένες αρμοδιότητες στον Εύξεινο Πόντο, τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
