Η πάγια θέση της Ελλάδας, όσον αφορά τα λεγόμενα ελληνοτουρκικά, είναι ότι η μόνη διαφορά που έχουμε με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας και τίποτε άλλο, και ότι η χώρα μας είναι διατεθειμένη να επιλύσει αυτήν τη διαφορά σύμφωνα με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και, ειδικότερα, το Δίκαιο της Θάλασσας.
Αυτό σημαίνει προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης γι’ αυτήν τη μία και μόνη διαφορά, μετά από υπογραφή συνυποσχετικού.
Η Τουρκία δεν δέχεται να υπογράψει συνυποσχετικό μόνο για την οριοθέτηση ΑΟΖ – υφαλοκρηπίδας και θέλει να μπουν στο συνυποσχετικό και μια σειρά από άλλες παράνομες διεκδικήσεις της, όπως το ζήτημα της κυριαρχίας 152 νησιών, νησίδων και βραχονησίδων στο Αιγαίο («γκρίζες ζώνες»), το θέμα της στρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου, τα όρια της Έρευνας και Διάσωσης και κυρίως, να έχει ρυθμιστεί οριστικά το εύρος των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου, πριν την προσφυγή στη Χάγη.
Στόχος της Άγκυρας είναι αφενός μεν να δεσμεύσει την Ελλάδα ότι δεν πρόκειται να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ., δικαίωμα που της δίνει η Σύμβαση των ΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982), και αφετέρου να θέσει στην κρίση δικαστηρίου θέματα εθνικής κυριαρχίας και εθνικής άμυνας.
Δηλαδή, στην ουσία έχει θέσει τέτοιους όρους, που δεν υπάρχει καμία περίπτωση να βρεθεί ελληνική κυβέρνηση να βάλει «ταφόπλακα» στο θέμα της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. και να θέσει στην κρίση διεθνούς δικαστηρίου την κυριαρχία της Ελλάδας επί 152 νησιών και βραχονησίδων.
Όμως αυτός είναι και ένας από τους στόχους που έχει θέσει η Τουρκία, θέτοντας τους συγκεκριμένους όρους: να μην οδηγηθούμε ποτέ σε διεθνές δικαστήριο, γιατί εκεί γνωρίζει ότι θα χάσει πανηγυρικά στο θέμα του δικαιώματος των νησιών σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα και όχι μόνον.
Άρα, έχοντας θέσει ανυπέρβλητα εμπόδια στην παραπομπή του θέματος στο Διεθνές Δικαστήριο, η Τουρκία χρησιμοποιεί τον χρόνο για να προωθεί τις θέσεις και τις επιδιώξεις της μέσω μικρών τετελεσμένων, τις οποίες θέσεις και επιδιώξεις έχει εντάξει στο δόγμα της «Γαλάζιας Παράνοιας», το οποίο, μάλιστα, αναμένεται να ψηφιστεί το επόμενο διάστημα από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση ως νόμος του τουρκικού κράτους.
Ο γενικός στόχος του δόγματος αυτού, που έχει περιγραφεί με ενάργεια από τον αρχηγό του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού, Εντζουμέντ Ταλίογλου, σε πρόσφατη εκτενή ανάλυσή του, είναι ο έλεγχος της θαλάσσιας περιοχής του Αιγαίου ανατολικά του 25ου μεσημβρινού και του συνόλου της θαλάσσιας περιοχής που ανήκει σε Ελλάδα και Κύπρο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το δόγμα αυτό προβλέπει τη διεκδίκηση του ελέγχου με διάφορους τρόπους, ένας εκ των οποίων είναι η ανταλλαγή αλληλογραφίας με χώρες των οποίων τα ερευνητικά πλοία επιθυμούν να διεξάγουν έρευνες.
Η Τουρκία, τουλάχιστον την τελευταία δεκαετία, έχει επιχειρήσει και έχει πετύχει σε τουλάχιστον δέκα περιπτώσεις είτε να ματαιώσει έρευνες υπό την απειλή άσκησης στρατιωτικής βίας, είτε να εξασφαλίσει επίσημη αλληλογραφία, η οποία της επιτρέπει να εκδίδει NAVTEX και να ισχυρίζεται ότι αυτό αποτελεί αναγνώριση δικαιοδοσίας στη διαδρομή που ακολουθεί το κάθε πλοίο.
Προτελευταία περίπτωση είναι αυτή του πλοίου Kobi Ruegg, το οποίο εκτελεί βυθομετρικές έρευνες για το υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών East to Med Data Corridor (EMC), το οποίο θα συνδέει τη Σαουδική Αραβία με την Ευρώπη μέσω Ελλάδας και Κύπρου, περίπου στην ίδια περιοχή που κάνει έρευνες το Abeille Marengo.
Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι δέχτηκε αίτημα και παρείχε άδεια για τις έρευνες του πλοίου Kobi Ruegg κατόπιν συνεννόησης με τις Μπαχάμες (το κράτος σημαίας του πλοίου) και τη Σαουδική Αραβία, εταιρεία της οποίας είναι η κύρια μέτοχος του έργου.
Να σημειωθεί ότι στα επίσημα κείμενα των τουρκικών NAVTEX δεν κατονομάζεται ρητά ποια χώρα υπέβαλε σχετικό αίτημα στην Τουρκία, αλλά αναφέρεται γενικά ότι οι εργασίες εκτελούνται «με τη συγκατάθεση και τον συντονισμό των αρμόδιων τουρκικών Αρχών».
Η τελευταία περίπτωση είναι αυτή του υπό γαλλική σημαία πλοίου ερευνών Abeille Marengo, το οποίο διεξάγει ήδη έρευνες στα διεθνή ύδατα της Ανατολικής Μεσογείου, λίγο ανατολικά της Κάσου – Καρπάθου, για το οποίο η Τουρκία εξασφάλισε την ίδια διαδικασία, δηλαδή επίσημη ρηματική διακοίνωση από τη Γαλλία, η οποία έχει τέτοιο περιεχόμενο που φαίνεται ότι ικανοποιεί την τουρκική πλευρά, αφού τη φορά αυτή δεν έστειλε πέντε πλοία να παρεμποδίσουν την πορεία του πλοίου, όπως έκανε στις 22 Ιουλίου 2024, όταν πέντε πολεμικά πλοία παρεμπόδισαν την πορεία του υπό ιταλική σημαία Ievoli Relume, το οποίο είχε ναυλωθεί για τον ίδιο λόγο.
Επειδή η συζήτηση έχει επικεντρωθεί στο αν η γαλλική ρηματική διακοίνωση εξυπηρετεί τα ελληνικά ή τα τουρκικά συμφέροντα, εμείς θα συμβάλουμε στον προβληματισμό σημειώνοντας ότι η Τουρκία δεν επιδιώκει νομικά κέρδη από τη διαδικασία που εφαρμόζει χρόνια τώρα, τα οποία άλλωστε δεν την ενδιαφέρουν, αφού δεν πρόκειται ποτέ να δεχτεί προσφυγή σε διεθνές δικαστήριο.
Την Άγκυρα, στην προκειμένη περίπτωση, την ενδιαφέρουν τα μικρά τετελεσμένα, τα οποία θα καταστήσουν την περιοχή «τουρκικού ελέγχου», στην οποία κατά «παράδοση» τα πλοία που θέλουν να κάνουν έρευνες, θα πρέπει να απευθύνονται εγγράφως και στην Τουρκία για έκδοση NAVTEX.
Η κατάσταση αυτή ενισχύει τα παράνομα και παράλογα επιχειρήματα που επικαλείται η Τουρκία, για την ιδιοποίηση της περιοχής που καλύπτει το παράνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο και της περιοχής που έχει ορίσει μονομερώς ως τουρκική υφαλοκρηπίδα με γνωστοποίηση συντεταγμένων στον ΟΗΕ το 2020.
