Τη μνήμη μιας σπουδαίας γυναικείας μορφής της μεσοβυζαντινής περιόδου (μεταξύ 9ου και 12ου αιώνα), που ταυτίστηκε απόλυτα με την έννοια της χριστιανικής αγάπης και της ανιδιοτελούς προσφοράς, της Οσίας Σοφίας της Θράκης τιμά στις 4 Ιουνίου η Ορθόδοξη Εκκλησία.
Η Οσία Σοφία γεννήθηκε, έζησε και έδρασε στην Αίνο της Ανατολικής Θράκης, μια ιστορική πόλη-προπύργιο του Ελληνισμού και του Πολιτισμού, γνωστή και για τον εμβληματικό βυζαντινό Ναό της Του Θεού Σοφίας που κοσμούσε την περιοχή.
Η καταγωγή της Σοφίας είναι το θεμέλιο της πνευματικής της πορείας. Μεγαλωμένη από ευσεβείς Θρακιώτες γονείς, γαλουχήθηκε με τις αξίες, την πίστη και την πνευματική παράδοση της θρακιώτικης γης, τις οποίες μετέπειτα μετέτρεψε σε πρακτικό έργο ζωής. Η Αίνος καμαρώνει για εκείνη, και δεν είναι τυχαίο ότι η υμνολογία της Εκκλησίας την αποκαλεί επίσημα «της πόλεως της Αίνου εγκαλλώπισμα», αναγνωρίζοντάς την ως το πνευματικό στολίδι ολόκληρης της Θράκης.
Η ζωή της σημαδεύτηκε από μια προσωπική τραγωδία. Σε νεαρή ηλικία δημιούργησε τη δική της οικογένεια και απέκτησε έξι παιδιά. Ωστόσο, η μοίρα της επεφύλασσε τον μεγαλύτερο πόνο που μπορεί να βιώσει μια μάνα: και τα έξι παιδιά της έφυγαν πρόωρα από τη ζωή. Αντί, όμως, να βυθιστεί στην απόγνωση, η Θρακιώτισσα μάνα μετέτρεψε τον προσωπικό της θρήνο σε απέραντο ποτάμι αγάπης για τον πλησίον.
Η Οσία Σοφία μοίρασε όλη της την περιουσία και τα υπάρχοντά της στους φτωχούς και τους ανήμπορους, επιλέγοντας να ζήσει ασκητικά μέσα στον κόσμο, αφιερώνοντας κάθε λεπτό της καθημερινότητάς της στην προστασία των πιο ευάλωτων μελών της κοινωνίας.
Δικαίως ονομάστηκε «μητέρα των ορφανών», καθώς άνοιξε την αγκαλιά της για όλα τα παιδιά που δεν είχαν γονείς, προσφέροντάς τους τη μητρική στοργή που στερήθηκαν.
Πριν από το τέλος της ζωής της εκάρη μοναχή και απεβίωσε ειρηνικά σε ηλικία 53 ετών, αφήνοντας πίσω της μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη ανθρωπιάς.
Η Θρακιώτισσα Αγία μέσα από την υμνολογία
Η τοπική της καταγωγή, η σοφία της και το σπουδαίο φιλανθρωπικό της έργο αποτυπώνονται ανάγλυφα στα εκκλησιαστικά τροπάρια που ψάλλονται προς τιμήν της:
Απολυτίκιον (Ήχος γ΄. Την ωραιότητα)
«Σοφίας άνωθεν κλήσιν απέλαβες και κατεποίκιλας ψυχήν σου έμφρονα της εγκρατείας στολισμώ και έργοις της ευποιίας· όθεν σκεύος γέγονας χαρισμάτων του Πνεύματος, βλύζουσα δωρήματα ορφανοίς τε και πένησι και πάσι τοις εν πίστει βοώσι· χαίροις, θεόσοφε Σοφία.»
Κοντάκιον (Ήχος πλ. δ΄. Τη Υπερμάχω)
«Θείας Σοφίας εν οσίαις την επώνυμον, της καρτερίας και ασκήσεως το πρότυπον, των συζύγων και μητέρων την ευκοσμίαν και της πόλεως της Αίνου εγκαλλώπισμα, την Σοφίαν εν ωδαίς προσεπαινέσωμεν πόθω κράζοντες· χαίροις μήτερ θεόσοφε.»
Μεγαλυνάριον
«Χαίροις των οσίων η χαρμονή, βρύσις του ελέους και η στήλη υπομονής· χαίροις φερωνύμου σοφίας εκμαγείον, Σοφία, των τιμώντων σε η αντίληψις.»
