Μία από τις σημαντικότερες στιγμές στην ιστορία των δικαιωμάτων στην Ελλάδα καταγράφηκε στις 28 Μαΐου 1952, όταν η Βουλή ψήφισε το νόμο που παραχωρούσε στις Ελληνίδες πλήρη πολιτικά δικαιώματα: το δικαίωμα όχι μόνο να ψηφίζουν, αλλά και να εκλέγονται στις βουλευτικές εκλογές.
Με τον 2159/1952 υπό τον τίτλο «Περί χορηγήσεως εις τας γυναίκας του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι κατά τας βουλευτικάς εκλογάς», η Ελλάδα έκανε ένα καθυστερημένο αλλά ιστορικό βήμα προς την πολιτική ισότητα των φύλων.
Το σχετικό φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως, που φυλάσσεται στη Συλλογή ΦΕΚ της Κεντρικής Υπηρεσίας των Γενικών Αρχείων του Κράτους (ΓΑΚ), αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο εμβληματικά τεκμήρια της νεότερης πολιτικής ιστορίας.
Φυσικά, η ψήφος των γυναικών δεν… έπεσε από τον ουρανό. Ήταν αποτέλεσμα πολυετών και συχνά δύσκολων αγώνων από γυναικείες οργανώσεις, φεμινιστικά κινήματα, αλλά και κοινωνικούς φορείς που διεκδικούσαν ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στη δημόσια ζωή.
Οι πρώτες διεκδικήσεις και το ψήφισμα του 1928
Ήδη από τη δεκαετία του 1920, το αίτημα για πολιτικά δικαιώματα των γυναικών είχε αρχίσει να αποκτά δυναμική.
Στο Αρχείο Πολιτικού Γραφείου Πρωθυπουργού εντοπίζεται ψήφισμα της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ) του 1928, με το οποίο η Συνομοσπονδία στηρίζει επίσημα το αίτημα του «Συνδέσμου Ελληνίδων υπέρ των Δικαιωμάτων της Γυναικός» για την παραχώρηση δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες.
Το συγκεκριμένο έγγραφο αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο τις κοινωνικές αντιστάσεις της εποχής, αλλά και την επιμονή των κινημάτων που διεκδικούσαν ισονομία.
Μάλιστα, στο ψήφισμα υπογραμμίζεται ότι η παροχή πολιτικών δικαιωμάτων στις γυναίκες αποτελεί «επιτακτικόν καθήκον δια κάθε εξελιγμένην κοινωνίαν».
Παρά τις πιέσεις, η συμμετοχή των γυναικών στις εκλογές παρέμενε εξαιρετικά περιορισμένη για δεκαετίες. Το 1930 είχε δοθεί μόνο περιορισμένο δικαίωμα ψήφου στις δημοτικές εκλογές, με αυστηρές προϋποθέσεις ηλικίας και μόρφωσης, αποκλείοντας ουσιαστικά τη μεγάλη πλειονότητα των Ελληνίδων.
Η ιστορική ψήφιση του 1952
Η οριστική κατοχύρωση ήρθε τελικά το 1952. Με το νόμο που ψηφίστηκε στις 28 Μαΐου και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ λίγες ημέρες αργότερα, οι γυναίκες απέκτησαν πλήρη εκλογικά δικαιώματα στις βουλευτικές εκλογές.
Η πρώτη γυναίκα βουλευτής στην Ελλάδα ήταν η Ελένη Σκούρα, η οποία εξελέγη λίγους μήνες αργότερα, το 1953, σε επαναληπτική εκλογή στη Θεσσαλονίκη.
Τα τεκμήρια των Γενικών Αρχείων του Κράτους
Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους έχουν παρουσιάσει κατά καιρούς σημαντικά τεκμήρια που φωτίζουν την πορεία των γυναικείων διεκδικήσεων στην Ελλάδα.
Στην έκθεση αρχειακού υλικού του 2017 για τη Διεθνή Ημέρα Αρχείων, με τίτλο «εκ γυναικός πηγάζει τα κρείττω, διαδρομές στις αρχειακές πηγές», παρουσιάστηκε ειδική θεματική ενότητα αφιερωμένη στην πολιτική δράση σημαντικών Ελληνίδων και στους αγώνες για ισότητα και συμμετοχή στον δημόσιο βίο.
Μέσα από έγγραφα, ψηφίσματα και επίσημα κρατικά τεκμήρια, αποτυπώνεται σήμερα μια μακρά διαδρομή διεκδικήσεων που άλλαξε οριστικά τη θέση των γυναικών στην ελληνική κοινωνία.
