Τις πλούσιες παραδόσεις των ποντιακών χορών ετοιμάζεται να γιορτάσει, αλλά και να μοιραστεί αύριο, Δευτέρα, η Ποντιακή Αδελφότητα Νότιας Αυστραλίας, στο εργαστήριο «Dancing through heritage» (Χορεύοντας διαμέσου της κληρονομιάς).
Το εργαστήριο, που θα αρχίσει στις 19:00 (τοπική ώρα) θα αποτελέσει για τους συμμετέχοντες μια ευκαιρία να μάθουν την ιστορία, τον ρυθμό και τις δυνατές κινήσεις που καθιστούν τους ποντιακούς χορούς ένα τόσο μοναδικό κομμάτι του ελληνικού πολιτισμού. Θα παρουσιαστούν οι χοροί Ομάλ, Τρυγόνα και Κότσαρι.
Ομάλ’
Από τους πλέον διαδομένους παμποντιακούς χορούς, με βήματά παρόμοια με αυτά χορών που συναντάμε σε όλες τις διαφορετικές πολιτισμικές κοινότητες των Ελλήνων (η χασαπιά σε Μικρασία, Θράκη και Μακεδονία, τα ζωναράδικα στη Θράκη, χοροί τύπου στα τρία σε Ήπειρο, Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο, οι σιγανοί χοροί των νησιών μας είναι μερικοί μόνο από τους χορούς που έχουν παρόμοια βήματα με το ομάλ’).
Το κινητικό μοτίβο του χορού αποτελείται από έξι βήματα, από τα οποία τα τέσσερα κινούνται προς τα δεξιά και τα δύο προς τα αριστερά σε δίσημο ρυθμό (συνήθως 2/4, αν και υπάρχει και η περίπτωση των 2/8).
Τα χέρια είναι λυγισμένα στους αγκώνες, οι χορευτές –άντρες και γυναίκες– είναι πολύ κοντά ο ένας στον άλλον και πιάνονται με τα δάχτυλά τους δημιουργώντας έναν συμπαγή ανοιχτό κύκλο.
Δεκάδες είναι τα τραγούδια και τα δίστιχα που συνοδεύουν τις μελωδίες του ομάλ’, ανάμεσά τους και κάποια διαμάντια της ποντιακής παράδοσης όπως ο «Μάραντον», αλλά και γνωστότερα όπως το «Σερράντα μήλα κόκκινα».
Τρυγόνα
Ευρύτατα διαδομένος παμποντιακός χορός, ο οποίος χορεύεται τόσο από άνδρες όσο και από γυναίκες σε ανοιχτό κύκλο, με μετακίνηση προς τα αριστερά.
Έχει οκτώ συνολικά βήματα, εκ των οποίων τα μισά μετακινούν τους χορευτές αριστερά και τα άλλα μισά εκτελούνται στον τόπο. Πριν από την κανονική εκτέλεσή τους, τα βήματα γίνονται όλα προς τα αριστερά ωσότου συντονιστούν μεταξύ τους οι χορευτές.
Ο ρυθμός του είναι εφτάσημος (κατ’ άλλους πεντάσημος) με αγωγή που μπορεί να ποικίλλει από όγδοα ως δέκατα έκτα.
Η μελωδία του χορού είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική και μοναδική και συνοδεύεται από τα περιπαικτικά, σατιρικά δίστιχα που έχουν κεντρικό πρόσωπο την «Τρυγόνα», μια κακομοίρα γυναίκα, «ακεί πέρα σ’ ορμανόπον, η Τρυγόνα, η κορόνα, έστεκεν κι επίνεν ξύλα, η Τρυγόνα, η κορόνα, τα ξύλ’ ατ’ς έτον οξέας, η Τρυγόνα, η κορόνα, άντρας ατ΄ς έτον μυξέας, η Τρυγόνα, η κορόνα!» (εκεί πέρα στο δάσος, η Τρυγόνα, η καημένη, καθόταν και μάζευε ξύλα, η Τρυγόνα, η καημένη, τα ξύλα της ήταν οξιάς, η Τρυγόνα, η καημένη, ο άντρας της ήταν μυξιάρης, η Τρυγόνα, η καημένη!).
Το όνομα τρυγόνα βέβαια αναφέρεται στο γνωστό πουλί και την αφοσίωση που δείχνει στο ταίρι του (ζευγαρώνει μόνο μια φορά και πεθαίνει όταν χαθεί το ταίρι του) σε αντίθεση με τη γυναίκα Τρυγόνα και τα όσα αυτή υποφέρει.
Κότσαρι
Από τους πιο φημισμένους ποντιακούς χορούς, στον Πόντο ήταν τοπικός της ανατολικής περιοχής, της Αργυρούπολης και του Παϊπούρτ, αλλά κυρίως χορευόταν από τους Ποντίους των περιοχών του Καυκάσου.
Ήταν ακόμα γνωστός στην περιοχή της Άνω Ματσούκας. Στην περιοχή αυτή χορευόταν τις τελευταίες δεκαετίες πριν από τον ξεριζωμό, και μάλλον λέγεται ότι οι Ματσουκαίοι τον γνώρισαν και τον έμαθαν στα πανηγύρια της Παναγίας Σουμελά από προσκυνητές που προέρχονταν από την κοιτίδα του χορού, που είναι, όπως είπαμε, οι ανατολικότερες περιοχές του Πόντου και ο Αντικαύκασος.
Ο χορός κότσαρι, που χορεύεται μέχρι σήμερα από τους αρμενόφωνους μουσουλμάνους του Χεμσίν, στο νομό Ριζαίου, με το ίδιο όνομα και τον ίδιο μουσικό σκοπό, εντάσσεται στην ομάδα εκείνη των ίσιων κουτσών χορών, που χρησιμοποιούν δηλαδή τα κουτσά βήματα, και είναι γνωστοί στην Ελλάδα, τα αιγαιοπελαγίτικα νησιά, την Κρήτη, και γενικότερα στους λαούς της Μικράς Ασίας, από τα πανάρχαια χρόνια.
Ο ρυθμός του είναι δίσημος, γρήγορος, αντίστοιχος με τη σούστα της Ρόδου και τον μαλεβιζιώτικο-καστρινό χορό της Κρήτης.
Οι χορευτές πιάνονται από τους ώμους σε κύκλο ή συνηθέστερα σε ημικύκλιο. Τα βήματα-μέτρα του χορού είναι οκτώ και χωρίζονται σε δύο χορευτικές εικόνες. Τα τέσσερα πρώτα μέτρα ανά δύο, οι δύο επιτόπιες αναπηδήσεις, τα κουτσά δηλαδή βήματα, πάνω στην αριστερή φτέρνα, μας δίνουν την πρώτη χορευτική εικόνα. Τα επόμενα τέσσερα είναι απλά και μεταφέρουν το χορό προς τα δεξιά.
Είτε είστε έμπειροι είτε δοκιμάζετε για πρώτη φορά, όλοι είναι ευπρόσδεκτοι να συμμετέχουν στο εργαστήριο που θα πραγματοποιηθεί στις εγκαταστάσεις της Ποντιακής Αδελφότητας (674 Torrens Rd, Pennington SA) με κόστος 10 δολ. Αυστραλίας για τα μέλη αι 15 δολ. Αυστραλίας για τα μη μέλη. Το όριο ηλικίας είναι +16 ετών.
