pontosnews.gr
Παρασκευή, 20/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Άγιος Νικόλαος ο Αϊβαλιώτης: Η εκκλησιά που χάθηκε, η μνήμη που επιμένει

Μια ιστορία πίστης, συγκρούσεων και ξεριζωμού σε μια πολιτεία που άλλαξε, αλλά δεν ξέχασε

6/12/2025 - 5:47μμ
(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Στρατής Μπαλάσκας)

(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Στρατής Μπαλάσκας)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Στην ανατολική έξοδο του Αϊβαλιού, εκεί όπου κάποτε ο δρόμος περνούσε ανάμεσα σε πηγάδια και θεόρατα πεύκα, σήμερα στέκουν μόνο ίχνη μιας άλλης εποχής. Κοντά στο ερείπιο της Αγίας Τριάδας και απέναντι από το παλιό σπίτι του Έλληνα Μικρασιάτη λογοτέχνη, Ηλία Μέλλου (Βενέζη), ένα ασήμαντο σχολικό κτίσμα της δεκαετίας του ’60 καλύπτει μια ιστορία που δύσκολα διακρίνεται με την πρώτη ματιά: εκεί, στα «αψηλά που αγνάντευαν τη θάλασσα», βρίσκονταν κάποτε ο Άγιος Νικόλας του Αϊβαλιού.

Πριν η πόλη γίνει το πολύβουο κέντρο που γνωρίζουμε σήμερα, η περιοχή φιλοξενούσε το μετόχι της Μονής Παντοκράτορος του Αγίου Όρους. Μια μικρή εκκλησιά εξυπηρετούσε τους λίγους μοναχούς – ώσπου, στα χρόνια του Οικονόμου Ιωάννη Δημητρακέλλη, έφτασε νέος νεωκόρος, ο Βενιαμίν από το Μεγαλοχώρι της Λέσβου. Ο νεαρός καλόγερος, που αργότερα θα έμενε στην ιστορία ως Βενιαμίν ο Λέσβιος, άναψε φωτιά στο σκοτάδι της οθωμανικής εποχής μαζί με τον Γρηγόριο Σαράφη, ιδρύοντας την περίφημη Ακαδημία Κυδωνιών – ένα φυτώριο του Ελληνικού Διαφωτισμού.

Το Αϊβαλί μεγάλωνε, οι έποικοι πλήθαιναν και γύρω από το μετόχι δημιουργήθηκε μια ολόκληρη γειτονιά. Η μικρή εκκλησιά λειτουργούσε πια ως ενοριακή, και τότε ξεκίνησαν οι καυγάδες. Σε ποιον ανήκε; Στην κοινότητα ή στη Μονή; Οι διαφωνίες κράτησαν δεκαετίες, όσο η πόλη άλλαζε και οι εποχές προχωρούσαν.

Η πρώτη εκκλησιά γκρεμίστηκε, η δεύτερη χτυπήθηκε στο «τζουλούσι» (εξέγερση μουσουλμάνων εναντίον χριστιανών), τον διωγμό του 1821, όταν η Ακαδημία Κυδωνιών πυρπολήθηκε και η φωτεινή νύχτα του Αϊβαλιού βυθίστηκε στις στάχτες. Μετά την επιστροφή των κατοίκων το 1830, ο Άγιος Νικόλας επισκευάστηκε πρόχειρα – ώσπου, όταν οι Αιβαλιώτες πλούτισαν, αγόρασαν γη στο μετόχι για να λήξουν οι ατελείωτες έριδες. Ενοριακός και μετοχιακός ταυτόχρονα, δεμένος πια με την ταυτότητα της γειτονιάς.

Στα 1870, οι ίδιοι που δεν έμειναν ικανοποιημένοι από την τότε ανακατασκευή, κάλεσαν τον αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Κουνά, ο οποίος έχτισε εκ βάθρων έναν μεγαλόπρεπο νεοκλασικό ναό. Ο σταυροειδής ναός με τρούλο και ενσωματωμένα καμπαναριά ολοκληρώθηκε σε έναν χρόνο. Το τέμπλο το 1874. Τα σχέδιά του σώζονται ακόμη στο Άγιο Όρος.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η ενορία μετρούσε περίπου 2.500 ανθρώπους, αγρότες, κτηνοτρόφους, εμπόρους, οικογένειες που στήριζαν την κοινότητα και εξέλεγαν αντιπροσώπους στη Δημογεροντία. Κι ύστερα, το 1922, όλα άλλαξαν.

Ο ναός μετατράπηκε σε τζαμί, το Μπιμπερλί τζαμί. Ο σεισμός του 1947 σμπαράλιασε τον τρούλο και το ένα καμπαναριό.

Το καλοκαίρι του 1955, ο Δημήτριος Ι. Παγίδας, επιστρέφοντας στο Αϊβαλί που είχε αφήσει παιδί, βρήκε την εκκλησιά κλειστή, λεηλατημένη, γυμνή. Αλλά ανάμεσα στα χαλάσματα εντόπισε, σκεπασμένη με χώμα, την τσαλακωμένη εικόνα του Παντοκράτορα από τον τρούλο. Γονάτισε και τη σήκωσε, σαν να ανάσταινε ένα κομμάτι από την πατρίδα που είχε χαθεί.

Λίγο μετά το 1956, ο Άγιος Νικόλας κατεδαφίστηκε. Στη θέση του χτίστηκε το σχολείο που υπάρχει σήμερα. Η εκκλησία δεν ανήκει πια σε κανέναν – παρά μόνο στη μνήμη.

Μνήμη που ταξίδεψε με τους πρόσφυγες στην Απάνω Σκάλα της Μυτιλήνης. Ήταν αυτοί που επέμειναν το Βίγλα Τζαμί να γίνει ναός του Αγίου Νικολάου, για να τιμηθεί ο Άγιος της παλιάς τους ενορίας. Και τα κατάφεραν. Όμως ποιος θυμάται σήμερα αυτή τη μικρή, μεγάλη ιστορία όταν περνά έξω από την προσφυγική εκκλησιά;

Η μνήμη, όπως και ο Άγιος Νικόλας του Αϊβαλιού, μοιάζει να αιωρείται κάπου ανάμεσα στο «ήταν» και στο «χάθηκε».

•Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον Στρατή Μπαλάσκα.

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Η επιστολή διαμαρτυρίας των Μικρασιατών προσφύγων προς τη Βουλή (1914, Αρχείο Στεφάνου Ν. Δραγούμη / Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα), τα σχέδια του Ντάγκλας Μακφέρσον για την Αθήνα και τον Πειραιά στο The Sphere (16 Δεκεμβρίου 1916) και το χωρίο του Γεωργίου Βεντήρη για τα Νοεμβριανά από το βιβλίο Η Ελλάς του 1910–1920 (1931, τ. Β΄, σ. 272)
ΙΣΤΟΡΙΑ

Νοεμβριανά 1916: Οι Μικρασιάτες πρόσφυγες στο στόχαστρο του Εθνικού Διχασμού

19/11/2026 - 10:03πμ
(Πηγή: YouTube/ School of Architecture NTUA)
ΙΣΤΟΡΙΑ

Πολυτεχνείο 1974: Σπάνιο ντοκουμέντο από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης με Ξυλούρη, Φαραντούρη και Καλογιάννη

15/11/2026 - 6:40μμ
Η καταγγελία του Λεωνίδα Ιασονίδη στη Δ' Συντακτική Συνέλευση και το ρεπορτάζ της «Εθνικής Φωνής» για τον Κούκο. Σύνθεση από δημοσιεύματα του Νοεμβρίου 1924 (πηγή: Βιβλιοθήκη της Βουλής)
ΙΣΤΟΡΙΑ

Όταν γηγενείς και τσιφλικάδες έπαιρναν τα όπλα εναντίον των Πόντιων προσφύγων – Η «Ελένη» που μας πηγαίνει στο 1924

13/11/2026 - 12:02μμ
Άνθρωποι σωριάζονται από την πείνα στο Χάρκοβο (φωτ.: Alexander Wienerberger – Diözesanarchiv Wien / BA Innitzer / commons.wikimedia.org)
ΙΣΤΟΡΙΑ

Χολοντομόρ: Ο Μεγάλος Λιμός της Ουκρανίας – Η σταλινικής έμπνευσης Γενοκτονία που αποσιωπήθηκε για δεκαετίες

5/11/2026 - 4:20μμ
Ο Κωστής Παλαμάς μπροστά στο βιβλιοπωλείο Κάουφμαν στην Αθήνα, πριν από το 1941 (φωτ.: Δημήτριος Γιαγκόγλου / Wikimedia Commons)
ΙΣΤΟΡΙΑ

Παλαμάς και πρόσφυγες του 1922 – «Μια στάλα αγάπη» για όσους έχασαν τα πάντα

3/11/2026 - 8:25μμ
Αφίσα «εθνικού σκοπού» του Κώστα Γραμματόπουλου (πηγή: nhmuseum.gr) και πορτρέτο του Κώστα Βάρναλη (πηγή: Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών)
ΙΣΤΟΡΙΑ

Κώστας Βάρναλης, 1940: Ανδρεία έχουν μονάχα οι ελεύθεροι λαοί – Οι αδικητές έχουν μόνον θράσος

28/10/2026 - 9:05μμ
(Φωτ.: Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός)
ΙΣΤΟΡΙΑ

Ερυθρός Σταυρός: Σπάνιο αρχειακό υλικό με πρωταγωνίστρια την Ελληνίδα νοσηλεύτρια του ’40

28/10/2026 - 8:13μμ
Ο Ιωάννης Μεταξάς, ο Ελευθέριος Βενιζέλος και απόσπασμα από την αφίσα «Έλα να τα πάρης» του Κώστα Γραμματόπουλου (1940). Εικαστική σύνθεση (πηγές: Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία και Nationaal Archief / Wikimedia Commons· Συλλογή Έργων Τέχνης Alpha Bank)
ΙΣΤΟΡΙΑ

28η Οκτωβρίου: Όταν ο Μεταξάς επικαλέστηκε τον Βενιζέλο για να εξηγήσει το «ΟΧΙ»

28/10/2026 - 3:54μμ
Το διασωθέν τεμάχιο της σημαίας του 23ου Συντάγματος Πεζικού Χίου και η υπογεγραμμένη έκθεση του Ιωάννη Νικ. Μαρή (πηγή: Αρχείο Δημόσιας Κεντρικής Ιστορικής Βιβλιοθήκης Χίου «Κοραής»)
ΙΣΤΟΡΙΑ

Οι Χιώτες που έκαψαν τη σημαία για να μην πέσει στα χέρια των Γερμανών

28/10/2026 - 10:34πμ
Η Έλλη Ζουρούδη με τον Άγγελο Γριμάνη, στο «Φάσμα του Ρόδου» του Βέμπερ. Δεξιά, διαφημιστικές καταχωρίσεις και προγράμματα της εποχής, από το αρχείο του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ
ΙΣΤΟΡΙΑ

Έλλη Ζουρούδη: Η πρωτοπόρος του χορού και της κατασκοπείας

27/10/2026 - 6:35μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Με αφορμή τη γυναικοκτονία της 61χρονης γυναίκας έγινε συγκέντρωση διαμαρτυρίας στο Θησείο (φωτ.: Τατιάνα Μπόλαρη/ EUROKINISSI)

Θησείο: Ποινική δίωξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση στον 63χρονο για τον θάνατο της συζύγου του

60 λεπτά πριν
Ζάφος Ξαγοράρης, «Η φιλόξενη πύλη, 2017», υπαίθρια ηχητική εγκατάσταση, documenta 14, Κάσελ. Καλλιτεχνικός διευθυντής ο Adam Szymczyk και σύμβουλος επιμέλειας η Κατερίνα Τσέλου
(φωτ.: Κατερίνα Στεφανιδάκη/ facebook.com/goetheinstitut.athen?locale=el_GR)

Διεθνές συνέδριο για τους Έλληνες στο Γκέρλιτς στο Goethe-Institut Athen

2 ώρες πριν
Ο βουλευτής της «Λίστας των Φοιτητών» Αλεξάνταρ Τσούπιτς στην εναρκτήρια συνεδρίαση της Εθνοσυνέλευσης μετά τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου στο Βελιγράδι της Σερβίας (φωτ.: EPA/ MARKO DJOKOVIC)

Σερβία: Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης εξελέγη ο Αλεξάνταρ Τσούπιτς – Προκηρύσσονται προεδρικές εκλογές

2 ώρες πριν
Το κτήριο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) στον Ταύρο (φωτ.: EUROKINISSI / Τατιάνα Μπόλαρη)

ΑΑΔΕ: Εξαρθρώθηκε κύκλωμα φοροδιαφυγής 28 εκατ. ευρώ – 15 συλλήψεις, ανάμεσά τους διευθυντές τραπεζών και λογιστές

2 ώρες πριν
(Φωτ.: EUROKINISSI)

Euroleague: Ξέσπασε στο Κάουνας ο Παναθηναϊκός

3 ώρες πριν
(Φωτ.: facebook.com/GreeceInGeorgia?locale=el_GR)

Γεωργία: Δυναμική ελληνική παρουσία στην Τιφλίδα για την Παγκόσμια Ημέρα Ανεκτικότητας

3 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV