Του Αγίου Σάββα του ηγιασμένου σήμερα και θυμόμαστε μια αστεία ιστορία από το έργο «Παραδόσεις – Θρύλοι Καρς» του Σάββα Π. Παπαδόπουλου που περιλαμβάνεται στο Αρχείον Πόντου της Επιτροπής Ποντιακων Μελετών.
≈
Οπόταν ο Χριστόν ελάσκουτουν ‘ς σον κόσμον απάν’ με τον Αε-Σάββαν, ας σ’ έναν το χωρίον ‘ς σ’ άλλο, ‘ς σην στράταν τ’ επέναν έλεγαν τ’ έναν και τ’ άλλο για τον κόσμον, την ζωήν, τα ταρτίπα, την δύναμην το είχαν αγούρ’ κι οι γαρήδες και τ’ αίκα. Αε-Σάββας επαρακάλεσεν το Χριστόν ν’ αλλάζ’ το ταρτίπ’ τη κόσμινης, να δι’ την δύναμην τοι γαρήδας, να διατάζ’ νε ατείν’. «Ας τερούμε, είπεν, ατείν’ πα ντ’ ‘ά ‘φτανε…».
Ο Χριστόν πα ‘κ’ εθέλεσεν να χάλανεν το χατίρ’ ν ατ’ τ’ Αε-Σάββα, εδέκεν την δύναμην εείν’ της ώρας τοι γαρήδας.
Σίτα έλεγαν ατά κ’ επορπάν’ ναν κ’ επέναν, ημέρα ετελέθεν, εβραδάσταν ‘ς έναν χωρίον. Επήγαν ‘ς σο πρώτον τ’ οσπίτ’ κ’ εψαλάφεσαν να μέν’ νε’ ατού. Άγουρον ‘κ’ εποίκεν ατς γαπούλ’. «’Κ’ επορώ, είπεν, να παίρω σας απέσ’, η γαρή μ’ χολάσκεται, ο λόγος τ’ ατείνες εν’…».
Ο Χριστόν κι Αε-Σάββας επήγαν ‘ς έναν άλλον οσπίτ’, εκεί πα άγουρον το ιδίον είπεν ατς. Επήγαν ‘ς σο τρίτον, ξαν τα ιδία. Άμαν, ατού με τ’ ινάτ’ ν ατουν εσέβαν απέσ’. Εσέβαν απέσ’, άγουρον, τ’ οσπιτί’ οικοκύρτς, ντ’ ‘α ‘ποινεν, έστρωσεν δύο ψαθία ‘ς σ’ έναν κοσάν κεικά κι ατουπάν’ έπεσαν και κοιμούνταν.
Ο Χριστόν –όλα έξερεν, τάααα!– έπεσεν ‘ς σο περ’ βόλ’ μερέαν και τον Αε-Σάββαν εφέκεν ‘ς σ’ άλλ’ τη μερέαν. Εναξάι ‘κ’ εδέβεν ανάμεσα, έρθεν η γαρή, είδεν δυ’ νομάτ’ς κοιμούνταν, εχολάστεν τον άντραν ατς τ’ εσέγκεν ατς απέσ’ κ’ είπεν ατον κ’ έγκεν την γάμψην κ’ σκάλωσεν και κρούει τον Αε-Σάββαν. Καλά καλά ατον μίαν εχασουλάψεν ατονε… Ας σο πολλά το ντώσιμον εείνε πα ενεγκάστεν επήεν ‘ς σ’ άλλ’ την κάμαρην ν’ αναπάεται. Τον άντραν ατς εδιάταξεν ατονε να φέρ’ ατην έναν ραγούν.
Με τον νουν ατς ελογαρίαζεν ν’ αναπάεται κ’ επεκεί πάη παίρ’ αδαμέρ’ και τον άλλον τον ξένον. Άμαν ο Χριστόν εγροίκ’ σεν τ’ ά ίνουτουν κ’ ελογαρίασεν να φαζ’ τ’ άλλ’ τα ξυλέας πα τον Αε-Σάββαν.
Λέει τον Αε-Σάββαν: «Ατέ η γαρή φογούμαι ξαν έρται κρούει εσέν, έλα απαδάμεραν ‘ς σο περ’ βόλ’ να κρούη αδά ‘ς σην φορήν εμέν». Αε-Σάββας εδέχτεν.
Η γαρή έπεν τη ραγούν ατς, ενεπάεν, επήρεν την γάμψην ‘ς σο χέρ’ κ’ έρθεν ξαν ‘ς σην κάμαρην ατουν. «Εθαείς, είπεν, εσύ ‘ς σο περ’ βόλ’ μερέαν ‘ά δάης ας χάμα;». Σκοτία έτονε, ‘κ’ έλεπεν ατονε. Εσκάλωσεν ‘ς σο ντώσιμον και κρούει ξαν τον Αε-Σάββαν. Τα δύο φουρτούνας πα ατός εδάσεν ατα απάν’ ατ’.
Άρ’, σύννυχτα, πριν να σ’ κούται η γαρή, εσ’ κώθαν ατείν’ και φέψιμον!… Εξέβαν ας σο χωρίον, Αε-Σάββας εσκάλωσεν και παρακαλεί τον Χριστόν:
– «Αμάν κίτι, Χριστέ μ’ να ποδεδίζω σε, κάτ’ ποίσον, εσύ εξέρτς!… Αγού την δύναμην έλα ξαν δος α τ’ αγούρτς… Οι γαρήδες κι άλλο χαΐν’ είναι… Άσκεμα κρούνε τ’ αγούρτς!..»
Ατότε ο Χριστόν πα εκλώστεν ‘ς σα τράμερα τη κόσμινης κ’ είπεν η δύναμη ξαν να δάν’ ‘ς σα χέρα τ’ αγουρίων. Άμαν, κάποσα γαρήδες επέφυγαν κι ακομάν ευρίουνταν με την δύναμην ‘ς σα χέρα ‘τουν κι ατείν’ είν’ πη κρούνε τ’ αντρούδες ατουνε…
Για τ’ εείνο πα ‘ς σο μαναστήρ’ τ’ Αε-Σάββα γαρή ‘κι πάει, επεκεικιάν’ ‘κι θέλ’ τοι γαρήδας.
Χαρίτον τη ποπα-Γιωσήφ (1909-1983), Γ’ Δημοτ.
