Ο Φίλιππος Παππάς, ένας από τους πρώτους Πόντιους –σύμφωνα με τον γιο του Νίκο Παππά–, που επισκέφτηκαν την πατρίδα και ιδιαιτέρως την Ριζούντα μετά την αναγκαστική απομάκρυνσή τους, αποτύπωσε γραπτώς όσα είδε, ένιωσε και θυμόταν κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του στον Πόντο, το 1919 και το 1954. Τα κείμενά του από το πρώτο σύντομο και περιπετειώδες ταξίδι και το δεύτερο που ήταν ήρεμο και καλοσχεδιασμένο, δημοσιεύτηκαν σε έντυπα της Θεσσαλονίκης χωρίς ο ίδιος να είναι συγγραφέας ή δημοσιογράφος.
Χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 2000, ο γιος του αποφάσισε να πάρει τα κείμενα αυτά που βρίσκονταν σε αποκόμματα εφημερίδων να τα φωτοτυπήσει για να είναι σε πιο ευανάγνωστη μορφή. Αργότερα σκέφτηκε ότι μπορεί να ενδιαφέρουν κι άλλους ανθρώπους. Και είχε δίκιο.
Τα άρθρα του Φίλιππου Παππά υπό τον τίτλο «Προσκυνηταί εις τον Πόντον… Εις την Ριζούντα» αποτελούν γραπτές μαρτυρίες από μια εποχή εξαιρετικά σημαντική για όλους τους Έλληνες του Πόντου.
Σ’ ένα από τα κείμενά του αναφέρεται στους εφόρους των τριών αστικών σχολών της Ριζούντας –ταυτίζεται με το νότιο τμήμα της αρχαίας Κολχίδας–, τον Σύλλογο «Χρύσανθος» και τη δράση του Ελληνοτουρκικού Κομιτάτου και τους προέδρους του.
≈
Η Ριζούντα πριν από την αυτοεξορία των Ελλήνων είχε τρεις αστικές σχολές. Εκεί δίδασκαν επτά δάσκαλοι. Τα σχολεία τα συντηρούσαν, όπως συνέβαινε και σε όλα τα τότε τουρκοκρατούμενα μέρη, οι κάτοικοι με τις εισφορές τους και τα κληροδοτήματά τους σε χρήμα και κτήματα. Από τα εισοδήματα αυτά πληρώνονταν κατά μεγάλο μέρος οι μισθοί των δασκάλων και τα έξοδα συντηρήσεως των σχολείων.
«Κατά διαφόρους εποχάς, καθ’ όσον ενθυμούμαι, εχρημάτισαν έφοροι των σχολείων τούτων: οι Βασίλειος Ασλανίδης, έμπορος, Βασίλειος Ελευθεριάδης, επίσης έμπορος ως και ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος και ο Ιώαννης Ευσταθιάδης πατήρ του φίλου και συμπροσκυνητού της φίλτατης πατρίδος μας κατά το περιγραφόμενον ταξίδιόν μας Χρήστου Ευσταθιάδου, άλλοτε δημοτικού συμβούλου της Καλαμαριάς. Ούτος, ιδιαίτερως όλως προσέφερεν εξαιρετικάς υπηρεσίας εις την πατρίδα μας, το δε ούτω κοινωφελές έργον του επαξίως συνεχίζει ο προαναφερθείς υιός του», γράφει ο Φίλιππος Παππάς.
Οι έφοροι των Αστικών Σχολών
Τις τελευταίες χρονιές που λειτούργησαν τα σχολεία, έφοροι ήταν οι έμποροι Παναγιώτης Ιγνατιάδης και ο Δ. Παππάς.
Ο δεύτερος ήταν και πρόεδρος του Ελληνοτουρκικού Κομιτάτου, την ίδια εποχή. Επί των ημερών του τα σχολεία της Ριζούντας είχαν ιδιαίτερη ανάπτυξη.
«Οι εν λόγω έφοροι λόγω μορφώσεως την οποίαν είχον οι ίδιοι λάβη, προώθησαν αλματωδώς τα γράμματα εις την Ριζούντα. Και κατά πρώτον και κύριον λόγον συνέταξαν ένα εσωτερικόν ας είπομεν, κανονισμόν διά την ρύθμισιν της λειτουργίας των σχολείων μας. Εκεί εις την εσχατιάν της Μαύρης Θαλάσσης και του συγχρόνου ελληνισμού ο ελληνισμός διεπλάττετο κατά σύστημα εθνικώς.
»Επί των ημερών των ιδίων ιδρύθη και αναμορφωτικός σύλλογος, εις τον οποιον εδόθη, τιμής ένεκεν, η προσωνυμία “Χρύσανθος”. Οι πρώτοι πρόεδροι του αναμορφωτικού τούτου συλλόγου υπήρξαν ο Δ. Παππάς, ο αείμνηστος Λουκάς Σπυράντης και ο Σεραφείμ, ανώτερος δικαστικός. Εις τας μεγάλας αιθούσας του συλλόγου εδίδοντο τακτικά συναυλίαι, εγίνοντο συγκεντρώσεις οικογενειακαί και θεατρικαί παραστάσεις, από όμιλον ερασιτεχνών, καλώς κατηρτισμένων» εξηγεί κάνοντας αναφορά και στον σύλλογο «Χρύσανθο» με το πλούσιο πολιτιστικό έργο.
Πηγές
• Φίλιππος Παππάς, Επιστροφές, Ιανουάριος 2000
• elverias.gr
