pontosnews.gr
Παρασκευή, 17/04/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Γιώργος Βελισσαρίδης (1909-1994): Ο γνωστός-άγνωστος Τραπεζούντιος με το πολυδιάστατο έργο

Από τα «Ποντιακά Φύλλα» μέχρι τα χαρτονομίσματα, σίγουρα όλοι έχουμε δει έργα του – καιρός να μάθουμε και το όνομά του

30/11/2025 - 2:56μμ
(Εικ.: Χριστίνα Κωνσταντάκη)

(Εικ.: Χριστίνα Κωνσταντάκη)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp

Δεν υπάρχει Πόντιος (παλαιάς κοπής) ή γενικότερα Έλληνας άνω των 25 που δεν έχει γνωρίσει έστω και μία πτυχή του πλούσιου έργου του. Η υπογραφή του, αν και αθέατη, βρισκόταν στα εξώφυλλα και τα διακοσμητικά της λογοτεχνικής επιθεώρησης Ποντιακά Φύλλα, αλλά και σε χαρτονομίσματα που μπήκαν σε κάθε ελληνικό σπίτι, από το 1946 μέχρι την αλλαγή από δραχμή σε ευρώ, και γραμματόσημα που έκαναν το γύρο του κόσμου.

Το έργο του χαράκτη Γιώργου Βελισσαρίδη (1909-1994) είναι γνωστό σε πολλούς –αν όχι σε όλους–, το όνομά του όμως δεν έχει βρει ακόμα την αναγνώριση που του αξίζει στην ποντιακή κοινότητα.

Ακόμα και στην Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού υπάρχει μόνο μία σύντομη αναφορά στο όνομά του, στο λήμμα «Ποντιακά Φύλλα»: «Τα Ποντιακά Φύλλα είναι, επίσης, το ποντιακό έντυπο που καθιέρωσε την καταχώριση πολλών βινιετών-κοσμημάτων σε μόνιμες σελίδες ή στήλες. Τις βινιέτες σχεδίαζε ο Γιώργος Βελισσαρίδης, που είχε την καλλιτεχνική επιμέλεια του περιοδικού».

Τρεις χαρακτηριστικές βινιέτες από τα «Ποντιακά Φύλλα»

Πράγματι, το 1936 ο Βελισσαρίδης –σε ηλικία 27 ετών– εμφανίζεται πρώτη φορά στην ταυτότητα του τεύχους 7-8 των ΠΦ ως καλλιτεχνικός διευθυντής. Εκείνο το διπλό τεύχος ήταν το πρώτο που φιλοξένησε στο εξώφυλλό του τα τείχη της Τραπεζούντας, που έμελλε να είναι το «σήμα κατατεθέν» του περιοδικού το οποίο εκδιδόταν από τον Μάρτιο του 1936 έως το 1939 «υπό ομάδος Ποντίων νέων». Ήταν το ίδιο τεύχος στο οποίο εμφανίστηκε ως διευθυντής ο Νίκος Καπνάς.

Tο εξώφυλλο του περιοδικού με τα κάστρα της Τραπεζούντας

Η πρώτη εμφάνιση του ονόματός του στην ταυτότητα του περιοδικού

Ανακοίνωση του περιοδικού για την έναρξη της συνεργασίας

Γεννημένος στην Τραπεζούντα το 1909, ο Βελισσαρίδης ήρθε στην Ελλάδα το 1922, με την Ανταλλαγή. Σπούδασε στην ΑΣΚΤ (1930-1935), ζωγραφική με τον Κωνσταντίνο Παρθένη και χαρακτική με τον Γιάννη Κεφαλληνό. Όπως διαβάζουμε σε σχετικές ψηφιακές πλατφόρμες, διεύρυνε τις σπουδές του με ταξίδια στο εξωτερικό, μέσω των οποίων ήρθε σε επαφή με τα νέα ρεύματα ζωγραφικής και χαρακτικής.

Από το 1936 αρχίζει να συμμετέχει σε ομαδικές εκθέσεις και να τραβάει το βλέμμα και το ενδιαφέρον των τεχνοκριτικών.

Γράφουν τα Ποντιακά Φύλλα:

«Η εξέλιξη της μηχανής» – Έργο του 1935, μεταξύ αυτών που εκτέθηκαν στην ομαδική του 1936 (πηγή: vergosauctions.com)

Το 1939 σηματοδοτεί μια σημαντική καμπή στη ζωή και το έργο του καλλιτέχνη, καθώς τότε ξεκινά η συνεργασία του με την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), στο τμήμα σχεδιασμού χαρτονομισμάτων. Η συνεργασία αυτή διακόπηκε τα χρόνια της Κατοχής, συνεχίστηκε όμως από το 1946 έως το 1969.

Οι καρποί αυτής της δουλειάς είναι που έβαλαν τον Γιώργο Βελισσαρίδη σε κάθε ελληνικό σπίτι.

Προκειμένου να δώσουμε όσο το δυνατόν πιο σφαιρική εικόνα του έργου του σπουδαίου Τραπεζούντιου δημιουργού, απευθυνθήκαμε στην ΤτΕ (και συγκεκριμένα στο Τμήμα Μουσείου και Συλλογών)1 και μας παραχωρήθηκε η άδεια δημοσίευσης ορισμένων χαρακτηριστικών δειγμάτων από διάφορες χρονικές περιόδους, αλλά και μακέτες:

1946: Πρόσθια όψη, κεφαλή Αριστοτέλους και διάσπαρτα αρχαία ελληνικά νομίσματα

1946: Οπίσθια όψη, ο Ηνίοχος των Δελφών, κάτω αρματοδρομία από αρχαϊκό αμφορέα

1950: Πρόσθια όψη, προσωπογραφία του Διονύσιου Σολωμού

1950: Οπίσθια όψη, η Έξοδος του Μεσολογγίου, ελαιογραφία του Θεόδωρου Βρυζάκη. Εκτέλεση: Γιώργος Βελισσαρίδης και Γιάννης Στίνης

1964: Οπίσθια όψη· αριστερά αρχαίο ναυπηγείο, στο βάθος σύγχρονο ελληνικό ναυπηγείο

1966, μακέτα. Πρόσθια όψη: Αριστερά προτομή Δημόκριτου, κάτω δεξιά κεντρικό τμήμα του Κέντρου Πυρηνικών Ερευνών «Δημόκριτος», δεξιά απεικόνιση ατόμου

1968, μακέτα. Πρόσθια όψη: Ανάγλυφο Ελευσίνος, η Δήμητρα, ο Τριπτόλεμος και η Περσεφόνη

1968: Οπίσθια όψη· αριστερά απεικόνιση αίγαγρου με δύο μικρά, από ανάγλυφο πλακίδιο μινωικής εποχής. Κάτω δεξιά σύνθεση αγροτικών προϊόντων (κλαδί ελιάς, μήλα και σταφύλια)

Σειρά, μετά την Τράπεζα της Ελλάδος και τα τραπεζογραμμάτια, είχαν τα γραμματόσημα και τα ΕΛΤΑ, όπου εργάστηκε έως το 1973 αφήνοντας επίσης σπουδαίο έργο.

(Εικ.: ΧΚ· πηγή: ft-museum.gr)

Παράλληλα, ο Βελισσαρίδης συνέχιζε το καλλιτεχνικό έργο του. Και παρά το γεγονός ότι έγινε γνωστός κυρίως ως χαράκτης, εξίσου αξιόλογοι ήταν και οι πίνακές του (λάδια, τέμπερες, ακουαρέλες) στους οποίους απεικόνιζε τοπία, νεκρές φύσεις και ηθογραφικές σκηνές.

Διαβάζουμε στο βιογραφικό του που φιλοξενείται στην πλατφόρμα του Ινστιτούτου Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης:

«Στη ζωγραφική του προσεγγίζει το ελληνικό τοπίο με ποιητική διάθεση και με έμφαση στο χρώμα, ενώ στα χαρακτικά του τονίζει τα στοιχεία που δομούν τη φόρμα και το ατμοσφαιρικό παιχνίδι της σκιάς με το φως. Σε μεγάλο μέρος του έργου του κυριαρχούν οι κλασικές αναπαραστατικές μέθοδοι. Ωστόσο είναι εμφανείς οι επιρροές που έχει δεχθεί από τον ιμπρεσιονισμό, τον κυβισμό και την αφαίρεση. Μάλιστα, στην εξέλιξη της δουλειάς του οι σχηματοποιήσεις γίνονται πιο τολμηρές και οι συνθέσεις αποκτούν μια αφαιρετική λιτότητα».2

«Το βάψιμο του καϊκιού», 1951 (πηγή: museum.bankofgreece.gr)

«Σκόπελος», 1954 (πηγή: paletaart3.wordpress.com)

Ξεχωριστή θέση στη θεματογραφία του κατέχει το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων, και πλήθος χαρακτικών του φιλοξενούνται στο σχετικό μουσείο.

(Πηγή: Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος – dmko.gr)

«Θλίψη και πείνα στον ελληνικό χώρο», 1958 (πηγή: dmko.gr)

Άλλη μια σημαντική ομάδα έργων του είναι εμπνευσμένη από τα ελληνικά νησιά. Τοπία, αλλά και σκηνές από τη ζωή των ψαράδων, το Καστέλι Πύργου της Σαντορίνης και η Επάνω Σκάλα της Μυτιλήνης δίνουν μια «γεύση» από την υπέροχη τέχνη του Γιώργου Βελισσαρίδη.

«Από τη Σέριφο», 1954 (πηγή: museum.bankofgreece.gr)

Τσούρμο ψαράδων, 1950 (πηγή: nationalgallery.gr)

Καστέλι Πύργου Σαντορίνης, πριν από το 1948 (πηγή: mgamuseum.gr)

Επάνω Σκάλα Μυτιλήνης, 1940 (πηγή: nationalgallery.gr)

Τέλος, ιδιαίτερο αποτύπωμα άφησαν και οι εικονογραφήσεις του σε βιβλία διαφόρων εκδοτικών οίκων:

Άλλωστε, αυτό ακριβώς το πολυσχιδές έργο «διαφήμιζαν» και τα Ποντιακά Φύλλα:

Χριστίνα Κωνσταντάκη

____
1. Ευχαριστούμε το Τμήμα Μουσείου και Συλλογών του Κέντρου Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος, και ιδιαίτερα την κ. Χ. Κανελλοπούλου, επιστημονική υπεύθυνη και επιμελήτρια της Συλλογής Έργων Τέχνης της Τράπεζας της Ελλάδος, που ανταποκρίθηκε στο αίτημά μας σε εξαιρετικά σύντομο χρόνο.
2. Ψηφιακή Πλατφόρμα ΙΣΕΤ (dp.iset.gr).
ΠΗΓΕΣ
• Ποντιακά Φύλλα στο αρχείο της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών (epm.gr).
• searchculture.gr.
• Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Δήμου Ρόδου (mgamuseum.gr).
• Μουσείο Τράπεζας της Ελλάδος (museum.bankofgreece.gr).
ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Φωκίων Νέγρης την εποχή που ήταν υπουργός (πηγή: Αρχείο Οικογενείας Θρασύβουλου Ασημάκη Ζαΐμη)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Φωκίων Νέγρης: Ο «αριστοκράτης» επιστήμονας πίσω από τον διασημότερο πεζόδρομο της Αθήνας είχε και ποντιακή ρίζα

13/04/2026 - 8:14μμ
Ο πρώτος Έλληνας κοσμοναύτης Θεόδωρος Γιουρτσίχιν-Γραμματικόπουλος, στο Μουσείο Κοσμοναυτικής στη Μόσχα (VDNKh) (πηγή: TASS / ΑΠΕ-ΜΠΕ)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Θεόδωρος Γιουρτσίχιν-Γραμματικόπουλος: Ο Πόντιος που κατέκτησε το διάστημα

26/03/2026 - 8:33μμ
Η Πολύμνια Παναγιωτίδου περιλαμβανόταν στο «Εθνικόν Ημερολόγιον» του 1900, επιμέλεια Κωνστ. Φ. Σκοκού (Αθήνα)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Πολύμνια Παναγιωτίδου: Η Πόντια που άνοιξε το δρόμο για τις γυναίκες φαρμακοποιούς

10/03/2026 - 10:00μμ
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Δαυίδ Μέγας Κομνηνός: Ο τελευταίος αυτοκράτορας της Τραπεζούντας και νεομάρτυρας της Ρωμιοσύνης

6/03/2026 - 10:35πμ
Φωτογραφία από τη βιντεοσκόπηση του χορού Σέρρα στον Άγιο Παντελεήμονα Μικροδάσους Κιλκίς για την καταλογογράφηση του Πυρρίχιου στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής κληρονομιάς (φωτ.-εικ.: Αλεξία Ιωαννίδου)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Παύλος Τσιλογλανίδης: Οι χοροί μας είναι η ιστορία μας, ο πολιτισμός μας και η παλικαροσύνη μας (Μέρος Β΄)

1/03/2026 - 2:02μμ
Ο Παύλος Τσιλογλανίδης στο γραφείο του (εικ.: Αλεξία Ιωαννίδου)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Παύλος Τσιλογλανίδης: Μισός αιώνας στην υπηρεσία της ποντιακής χορευτικής παράδοσης (Μέρος Α’)

28/02/2026 - 8:29μμ
Η φωτογραφία του Ελευθέριου Κούση και το απόσπασμα του χειρόγραφού του βρίσκονται στη συλλογή της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών (εικ.: Γεωργία Βορύλλα)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Ελευθέριος Κούσης: Ένας λόγιος του Πόντου μέσα στη δίνη του 1918

25/02/2026 - 1:23μμ
Στο μέσο ο Πόντιος ήρωας Φώτης Κοτάνοφ, με τα μετάλλιά του (εικ.: Γεωργία Βορύλλα)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Μικρή Γη, μεγάλη ιστορία: Η απόβαση-θρύλος και ο Πόντιος ήρωας Φώτης Κοτάνοφ

4/02/2026 - 4:23μμ
(Φωτ.: Facebook/Voula Patoulidou)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Βούλα Πατουλίδου για Γιώργο Παρχαρίδη: «Χαιρετώ τον μεγάλο Πόντιο που έδωσε αγώνα ακούραστο για την αναγνώριση της Γενοκτονίας»

3/02/2026 - 8:12μμ
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Θεσσαλονίκη, για την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων, 17 Μαΐου 2012 (φωτ.: MOTIONTEAM / Φανή Τρυψάνη)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Γιώργος Παρχαρίδης: Ένας άνθρωπος που έκανε τη μνήμη πράξη ζωής

3/02/2026 - 12:51μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

(Φωτ.: EUROKINISSI / Δημήτρης Μπίρνταχας)

Conference League: Πάλεψε γενναία αλλά αποχαιρέτησε την Ευρώπη η ΑΕΚ

7 ώρες πριν

Πρωτοβουλία «Οι απ’ εδώ»: 3η Πανελλήνια Ημερίδα-Διαβούλευση για το μέλλον της Βορείου Ηπείρου

8 ώρες πριν
(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αρχείο)

Η δημοκρατία στη σκηνή: Μαθητές από την Καλιφόρνια ζωντανεύουν το έργο του Ανδρέα Φλουράκη στην ιστορική αίθουσα «Παρνασσός»

8 ώρες πριν
(Φωτ.: EUROKINISSI / Klodian Lato)

Euroleague: Πρώτος στην κανονική περίοδο ο Ολυμπιακός

8 ώρες πριν
(Φωτ. αρχείου: Γραφείο Τύπου Πρωθυπουργού / Δημήτρης Παπαμήτσος)

Μέση Ανατολή: Τηλεφωνικές επικοινωνίες του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο του Λιβάνου και τον πρωθυπουργό του Ισραήλ

9 ώρες πριν
(Φωτ.: ΥΠΠΟ)

Μυκηναϊκή ακρόπολη Γλα: Σημαντική αποκατάσταση στη Νότια Πύλη και το κυκλώπειο τείχος

9 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign