Τα σκίτσα του έχουν καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την εικόνα που έχουμε για ήθη, έθιμα και σκηνές από την αγροτική ζωή του Πόντου. Χρησιμοποιούνται συχνά (ακόμα και από μέσα μη αμιγώς ποντιακά) για να εικονογραφήσουν άρθρα – πολλές φορές χωρίς αναφορά στο όνομά του, μια και η «μέθοδος» του διαδικτύου δεν έχει τέτοιες ευαισθησίες.
Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που επιλέξαμε να δημιουργήσουμε μια εικόνα στην οποία το πορτρέτο του Χρήστου Γ. Δημάρχου είναι πλαισιωμένο από τα σκίτσα του, καθώς μόνο έτσι θα γινόταν η σύνδεση μεταξύ ονόματος και προσώπου.
Παρόλο που η ζωή και το πλούσιο έργο του Χρ. Δημάρχου εκτείνονται μέχρι τη δεκαετία του 1960 (ή 1970), τα βιογραφικά στοιχεία που εντοπίσαμε είναι λίγα και αντικρουόμενα.
Σύμφωνα με την Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού έζησε από το 1898 έως το 1976 (τις ίδιες χρονολογίες δίνει και το βιογραφικό σημείωμα που περιλαμβάνεται στο Λεύκωμα του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», που υπήρξε «σπίτι» για τον Χρ.Γ.Δ.), σε άρθρο της Αντιγόνης Καλπίδου-Χανιαλάκη όμως που εντοπίσαμε στο Αρχείον Πόντου (τόμ. 38, 1983), αναφέρεται ότι έζησε από το 1897 έως το 1964.
Το μόνο σίγουρο και διασταυρωμένο είναι ότι ο ταλαντούχος Πόντιος ζωγράφος, σκηνογράφος, σκιτσογράφος και συγγραφέας γεννήθηκε στην Κερασούντα στην εκπνοή του 19ου αι.
Σε μικρή ηλικία εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στο Αικατερινοντάρ (Κρασνοντάρ) της Ρωσίας, όπου για ένα διάστημα παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής. Το 1924, με την Ανταλλαγή, έρχεται στην Ελλάδα, όπου είτε με το πενάκι του είτε με ακουαρέλες αρχίζει να αποτυπώνει εικόνες από τη ζωή στον Πόντο.
Γράφει η Αντιγόνη Καλπίδου-Χανιαλάκη στο ΑΠ: «Η δεξιοτεχνία του στη μικρογραφία και η γνώση του πάνω σε κάθε ποντιακό αντικείμενο αποδίδουν με τρόπο αληθινό και ανεπανάληπτο το ύφος των προσώπων και το είδος των πραγμάτων των Ελλήνων του Πόντου».
Το 1947, με τη συνδρομή του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί» εκδίδεται το το λεύκωμα Ο Ελληνικός Πόντος – Μορφές και εικόνες ζωής. Τα σκίτσα του Δημάρχου συνοδεύουν λεζάντες του δημοσιογράφου και εκδότη ποντιακών περιοδικών Νίκου Καπνά,* και ο τόμος αποσπά έπαινο στην Έκθεση Βιβλίου του 1949.
Ιδιαίτερα πλούσια ήταν η δράση του και στον τομέα του ποντιακού θεάτρου. Με δικές του σκηνογραφίες παρουσιάστηκαν τα έργα Η γυναίκα του Πρωτομάστορα και Κλήδονας του Φίλωνα Κτενίδη, Τσοφούλα του Πόλυ Χάιτα και Η σεβντά νικά του Σίμου Λιανίδη, αλλά η έκπληξη είναι αλλού:
Η θεατρική παράσταση Ελάτεν, πολλά θα γελάτεν, «Η πρώτη ποντιακή επιθεώρησις», όπως χαρακτηριστικά γράφει το πρόγραμμα της 26ης Δεκεμβρίου 1950, φέρει το όνομα του Χρ.Γ.Δ., μαζί με του Γεώργιου Λαμψίδη.
Άρθρα του για τη λαογραφία δημοσιεύτηκαν κατά καιρούς σε διάφορα ποντιακά περιοδικά, αυτά όμως που έμειναν να τον θυμίζουν για πάντα είναι τα σκίτσα και οι ακουαρέλες του, γι’ αυτό και επιλέξαμε μερικά ως μικρό αλλά χρωστούμενο φόρο τιμής.
Χριστίνα Κωνσταντάκη
