pontosnews.gr
Πέμπτη, 19/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Μιλτιάδης Νυμφόπουλος (1882-1973): Ο Σανταίος δάσκαλος που βάφτισε ένα χωριό και σαγήνεψε τον Άντονι Μπράιερ

Τα βιβλία του για την ιστορία και τη λαογραφία της Σάντας παραμένουν αθάνατες πηγές γνώσης

20/08/2025 - 9:11μμ
Ο Μιλτιάδης Νυμφόπουλος σε νεαρή ηλικία. Στο φόντο, σχέδιο του Κ. Σπυράντη που πρωτοδημοσιεύτηκε με το άρθρο του Μ.Ν. στην «Ποντιακή Εστία» για το Πάσχα στη Σάντα (εικ.: Χριστίνα Κωνσταντάκη)

Ο Μιλτιάδης Νυμφόπουλος σε νεαρή ηλικία. Στο φόντο, σχέδιο του Κ. Σπυράντη που πρωτοδημοσιεύτηκε με το άρθρο του Μ.Ν. στην «Ποντιακή Εστία» για το Πάσχα στη Σάντα (εικ.: Χριστίνα Κωνσταντάκη)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Μια φορά την ρώτησα [τη μητέρα μου] γιατί μερικά από τ’ αδέλφια της έχουν το επίθετο Σοφιανίδη, αλλά ο αδελφός της ο Μιλτιάδης και ο πατέρας της το επίθετο Νυμφόπουλος; Μου είπε το εξής: «Πολύ παλιά το επίθετό μας ήταν Μουρατίδη. Εφόσον το επίθετο αυτό έχει τουρκική προέλευση, σκέφτηκαν να το αλλάξουν. Για τον πατέρα μου έλεγαν: “Τη Σοφίας τη νύφες ο Κώστης“. Και έτσι γίναμε Σοφιανίδη, αλλά του Μιλτιάδη του άρεσε πιο πολύ το Νυμφόπουλος (από το “τη νύφες”) και έτσι έγινε Νυμφόπουλος».1

Κάπως έτσι επέλεξε το επώνυμό του ο σπουδαίος δάσκαλος, λαογράφος, συγγραφέας –με μία λέξη λόγιος– Μιλτιάδης Νυμφόπουλος, στο άκουσμα του οποίου ακόμα συγκινούνται οι άνθρωποι που πέρασαν από τα θρανία του, στον Χρυσοκέφαλο της Δράμας.

Ο Νυμφόπουλος γεννήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1880 (πηγές αναφέρουν ως έτος γέννησης το 1881, το 1882 ή το 1883) στην ενορία Ισχανάντων της Σάντας. Ο πατέρας του ήταν δάσκαλος, κι έτσι αρχικά μαθήτευσε κοντά του και στη συνέχεια φοίτησε στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας, ενώ διδάχτηκε βυζαντινή μουσική από τον κατόπιν πρωτοψάλτη του Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, Τριαντάφυλλο Γεωργιάδη.

«Ιχνογράφημα Ισχανάντων Σάντας, υπό Κ.Κ. Αγγελίδου, δημοδιδασκάλου, 1928» (πηγή: santeos.blogspot.com)

Ήδη σε ηλικία 18 χρόνων προσελήφθη ως κοινοτικός δάσκαλος στο χωριό του, και στη συνέχεια σε πολλά χωριά και πόλεις του Πόντου. Παράλληλα με το κύριο επάγγελμά του, ωστόσο, ασκούσε και αυτό του ιεροψάλτη.

Το ίδιο έκανε και κατά τα έτη 1905-1909 που έζησε στην περιοχή του Βατούμ.

Ταυτόχρονα ασχολούνταν και με τη δημοσιογραφία, γράφοντας άρθρα για θέματα της Σάντας και του ευρύτερου ποντιακού ελληνισμού στις εφημερίδες Φάρος της Ανατολής της Τραπεζούντας (της οποίας για ένα διάστημα χρημάτισε και αρχισυντάκτης), Αργοναύτης του Βατούμ, Κράτος των Αθηνών, Ταχυδρόμος της Κωνσταντινούπολης κ.ά. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί και στα περιοδικά Αρχείον Πόντου, Ποντιακή Εστία, Ποντιακά Χρονικά κτλ.

Στην Ελλάδα ήρθε το 1923 και εγκαταστάθηκε στον ορεινό οικισμό Βούλκοβο της Δράμας, όπου υπηρέτησε ως δάσκαλος μέχρι το 1947, με μια μικρή διακοπή στα χρόνια της Κατοχής. Με δική του πρωτοβουλία, το 1928 το χωριό μετονομάστηκε σε Χρυσοκέφαλος για να θυμίζει τη Θεοτόκο Χρυσοκέφαλο της Τραπεζούντας, καθώς με την Ανταλλαγή πολλοί Τραπεζούντιοι εγκαταστάθηκαν εκεί.

Το 1953 εξέδωσε το πρώτο βιβλίο του Ιστορία της Σάντας του Πόντου, στο οποίο είναι συγκεντρωμένο ιστορικό και λαογραφικό υλικό δεκαετιών.

Γράφει σχετικά η Κυριακή Ξιμιτίδου:

[Η μητέρα μου, η οποία είχε μείνει στη Ρωσία] Είχε […] αλληλογραφία με τον αδελφό της τον Μιλτιάδη Νυμφόπουλο που ήταν δάσκαλος και συγγραφέας στην Ελλάδα. Όταν ολοκλήρωσε τη συγγραφή του βιβλίου του Ιστορία της Σάντας του Πόντου το έστειλε στη μαμά μου. Στο τελωνείο όπου το βιβλίο πέρασε από έλεγχο, αφαιρέσαν τις σελίδες που αναφέρονταν στην εξορία των Ελλήνων-Ποντίων, επειδή ο κόσμος έξω μόνο για τα ωραία της Ρωσίας έπρεπε να ξέρει.1

Το σύγγραμμα, στο οποίο περιλαμβάνονται ποικίλες πληροφορίες για την ηρωική Σάντα –ιστορικές, πολιτισμικές, λαογραφικές–, επαινέθηκε από πολλούς μελετητές του Πόντου, μεταξύ αυτών ο Δημήτρης Ψαθάς και ο βυζαντινολόγος Άντονι Μπράιερ, διευθυντής του Κέντρου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ τότε, ο οποίος εμπνεόμενος από αυτό, επισκέφθηκε τον Πόντο και συγκέντρωσε το ιστορικό υλικό που τον ενδιέφερε.

Ο Νυμφόπουλος γράφει για το αντάρτικο της Σάντας και τον καπετάν-Ευκλείδη:

Απ’ τον καιρό των καλών ημερών ακόμα της ρούσικης κατοχής είχε κάνει την εμφάνισή του ο Ευκλείδης Κουρτίδης στα γύρω της πατρίδας του. Βλέποντας ότι έφτασε, επί τέλους, ο καιρός που θα μπορούσαν και οι Έλληνες να παίξουν τον ρόλο του αφέντη τόσο άνετα όσο και οι Τούρκοι όλα τα χρόνια, έφτιαξε μια δική του αντάρτικη ομάδα από συγγενείς και φίλους και κατέβαινε αρματωμένος στα τουρκοχώρια, έτοιμος πάντα να στραπατσάρει και να εξευτελίσει εκείνους που ταλαιπωρούσαν, λήστευαν και κακοποιούσαν τους Ρωμιούς λίγο πιο πριν, σαν αφέντες και κυρίαρχοι του τόπου. Ένα απ’ τα χωριά, όπου ζούσαν οι πιο φανατικοί εχθροί των Σανταίων, ήταν η Γιομουρά κι εκεί αλώνιζε συχνά ο Ευκλείδης, κάνοντας την επίδειξή του στους Τούρκους, που έβραζαν απ’ το κακό τους, αλλά δεν κοτούσαν να μιλήσουν.

Ο Ευκλείδης Κουρτίδης

Κάποτε ένας «μολάς» –μουσουλμάνος ιερωμένος– τόλμησε να σηκώσει κεφάλι και να πιαστεί στα λόγια με τον Ευκλείδη και τότε εκείνος, παρατώντας την κουβέντα, έδωσε ένα σάλτο και τον καβαλίκεψε. Με τη φυγή των Ρώσων, όμως, γύρισε το φύλλο κι οι Τούρκοι όλο χαρά ετοιμάζαν τις συμμορίες τους για να βγάλουν το άχτι τους. Τρίζαν τα δόντια οι γείτονες αγάδες και προ πάντων ο Σουλεϊμάν Κάλφας και ο Σεΐτ αγάς, που είχαν ανοιχτούς λογαριασμούς με τους Σανταίους και ιδιαίτερα με τον Ευκλείδη…2

Γράφει όμως και για τους δύο μεγάλους τραγουδιστές της Σάντας, τον Γεώργιο Πατσάκο (Πατσακίδη) και τον Γιωρίκα τη Γοργόρ’ τη Κότα:

[…] μέχρι του 1880 οι πατέρες μας στη Σάντα τραγουδούσαν μονάχα τ’ ακριτικά τραγούδια και τα εθνικά μοιρολόγια, και πολλές φορές έτυχε να δούμε γέρους της εποχής μας να μορφάζουν στο άκουσμα των νέων ερωτικών διστίχων τραγουδιών, τα οποία όπως μας έλεγαν μόλυναν την δημώδη ποίηση του Πόντου. Και είχαν εν μέρει δίκαιο. Στα δίστιχα αυτά άλλα εννοεί ο πρώτος στίχος και άλλα ο δεύτερος. Δεν υπάρχει σ’ αυτά καμμία αλληλουχία γεγονότων, έστω και ερωτικών. Τον κατήφορο αυτό τον πήραν τα ερωτικά μας δίστιχα και τον κράτησαν αδιάβλητο μέχρι του 1900. Και μετά το 1900 τα ασυνάρτητα αυτά ερωτικά δίστιχα δεν εγκατέλειψαν τον αγώνα της επιβίωσης, μα από τότε φάνηκαν μερικοί νέοι διάσημοι τραγουδιστές της Σάντας που καινοτόμησαν στη σύνθεση τραγουδιών με πολλούς στίχους, που αφορούσαν όλοι τους μία και την ίδια υπόθεση.

(Πηγή: psifiakisanta.gr)

Τέτοιοι τραγουδιστές φάνηκαν στη Σάντα ο Γεώργιος Πατσάκος απ’ το Ισχανάντων (συνοικία, από τις επτά, της Σάντας), και ο Γιορίκας τη Γοργόρ’ τη Κότα απ’ το Πιστοφάντων (άλλη συνοικία της Σάντας). Ο Πιστοφέτες ο Γιορίκας δεν φρόντισε να εκδώση τα τραγούδια του που ήσαν επίσης ανεκτίμητα, και μετά δυσκολίας περισώσαμε απόσπασμα από ένα του τραγούδι, όπου θρηνεί τον αποτυχημένο του έρωτα με την Ειρήνη που την λάτρευε κυριολεκτικά.

Άλλα έργα του είναι τα: Ιστορία του χωρίου Χρυσοκέφαλος Δράμας, Ευτράπελα, Σαντέικα τραγωδίας, Βίος και Πολιτεία του Οσίου Πατρός ημών Ιωάννου του Καλυβίτου, Λαογραφικά της Σάντας κ.ά.

Ο Μιλτιάδης Νυμφόπουλος έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών το 1973, αφήνοντας πίσω του πλούσιο και ανεκτίμητης αξίας έργο.

____
1. Κυριακή Ξιμιτίδου (1927-2021), Αναμνήσεις – Η Καρτέρη, Θεσσαλονίκη 2009.
2. Πηγή: Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού, εκδ. Μαλλιάρης-Παιδεία.
ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Βαλέριος Κερδεμελίδης, αργυρός ολυμπιονίκης με την ομάδα ενόργανης γυμναστικής της ΕΣΣΔ στη Ρώμη το 1960 (πηγή: Ρωσική Ομοσπονδία Γυμναστικής / RusGreek)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Βαλέριος Κερδεμελίδης: Ο γιος ενός Έλληνα της Κριμαίας που έγινε ολυμπιονίκης με την ΕΣΣΔ

18/11/2026 - 9:06μμ
O Αδάμ Μοριάνοφ με τις μαθήτριές του. Αριστερά η κόρη του Σόνια (πηγή: athensvoice.gr)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Αδάμ Μοριάνοφ: Ο άγνωστος ιδρυτής του ελληνικού κλασικού μπαλέτου με καταγωγή από τα Σούρμενα του Πόντου

15/11/2026 - 9:19μμ
Ο Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης. Σύνθεση αυθεντικών αρχειακών τεκμηρίων· προσωπογραφία: Αρχείο Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, μέσω Serhan Kemal Saygı· έγγραφα: Αρχείο Ελευθερίου Βενιζέλου / Μουσείο Μπενάκη
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης: Από τη Βουλή των Νεότουρκων στον αγώνα για τα σπίτια των Μικρασιατών προσφύγων

11/11/2026 - 5:52μμ
(Φωτ: ΕΠΜ. Εικ.: ΧΚ)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Πόλυς Χάιτας (1901-1987): Ένας πιστός υπηρέτης του ποντιακού θεάτρου – Το χέρι του έγραψε το στίχο «Και λες, και κλαις, και χάρεσαι…», για την ποντιακή λύρα

7/11/2026 - 9:19μμ
Σύνθεση ΑΙ του παλιού κτηρίου του Πανεπιστημίου Μόσχας με την εικόνα του Ιβάν Μελισσηνού
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Ιβάν Μελισσηνός: Ο Έλληνας εκπαιδευτικός και εκκλησιαστικός αναμορφωτής της Ρωσίας

16/10/2026 - 10:19πμ
(Φωτ.: Λωξάντρα/Facebook)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Μπέτυ Βαλάση: Έφυγε από τη ζωή η τηλεοπτική «Λωξάντρα» που κουβαλούσε τη Μικρά Ασία στην ψυχή της – Ο έρωτας ζωής με τον Τίτο Βανδή και η βαθιά φιλία με τη Μελίνα Μερκούρη

15/10/2026 - 2:43μμ
Ο Στάθης Τομπούλης, ή King Stassi
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Στάθης Τομπούλης: Ο Κοτυωρίτης που κατέκτησε τη Γερμανία (και τον Μπίσμαρκ) με τη χαβανέζικη κιθάρα του – Ένας ξεχασμένος διεθνής Πόντιος

15/10/2026 - 10:18πμ
(Εικ.: Χριστίνα Κωνσταντάκη)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Ηρακλής Κοκοζίδης: Μια μεγάλη μορφή του ποντιακού πολιτισμού – Πρωτοπόρος στο θέατρο, ομοτράπεζος του Γώγου Πετρίδη και του Οδυσσέα Δημητριάδη στο τραγούδι

14/10/2026 - 8:02μμ
Ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης σε σύνθεση με τη σελίδα τίτλου της μελέτης του «Οι διωγμοί των Ελλήνων του Πόντου (1908-1918)», που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1962 (σύνθεση: pontosnews.gr)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Πολυχρόνης Ενεπεκίδης: Ο ιστορικός που ξεκίνησε από την Αμισό και «ξεκλείδωσε» τα μυστικά αρχεία της Ευρώπης

12/10/2026 - 4:44μμ
Ο Εφίμ Χαραμπέτ και η αυτοπροσωπογραφία του σε μετάλλιο, έργο του 1989. Φωτογραφική σύνθεση (πηγή αυτοπροσωπογραφίας: Μουσείο Πούσκιν)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Εφίμ Χαραμπέτ, ο Έλληνας γλύπτης από τη Μαριούπολη

8/10/2026 - 9:57πμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

(Φωτ.: X / PAOK BC)

EuroCup: Μεγάλη νίκη στην Ισπανία για τον ΠΑΟΚ, με σούπερ Ταϊρί

42 λεπτά πριν
Μπαταρίες από αυτοκίνητα αυτής της μάρκας αποτέλεσαν το δείγμα για την έρευνα (πηγή: ev-database.org)

Ford: Πόσο διαρκούν οι μπαταρίες των ηλεκτρικών αυτοκινήτων

56 λεπτά πριν
Αστυνομικοί της Αντιτρομοκρατικής 
(φωτ.: EUROKINISSI / Τατιάνα Μπόλαρη)

Σχέδιο δολοφονίας στην Αθήνα: Τι λέει ο επιχειρηματίας για την προειδοποίηση της ΕΥΠ

1 ώρα πριν
(Φωτ.: FIBA)

FIBA Europe Cup: Βαριά ήττα στη Γερμανία για τον Προμηθέα

1 ώρα πριν
Το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο του βιβλίου της Αριάδνης Μουταφίδου «Πόντος-Ρωσία-Θεσσαλονίκη. Μικροϊστορικές αναμνήσεις Νικολάου Παπαδοπούλου (1912–1997)»

Από τη Φάτσα του Πόντου στη Ρωσία και στη Θεσσαλονίκη: Οι αναμνήσεις ενός Πόντιου σε βιβλίο

1 ώρα πριν
Εορτασμός της 4ης Ιουλίου στην Τρίπολη Αρκαδίας, 1933 (πηγή: Έφη Δαρδαβέση / Europeana Foundation)

Όταν η Τρίπολη γιόρταζε την 4η Ιουλίου μαζί με τους μετανάστες της

2 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV