Καρυά: Τα άγνωστα «αμελέ ταμπουρού» της Φθιώτιδας – Οι Γερμανοί το έκαναν όπως οι Τούρκοι

Γερμανική επινόηση θεωρούνται τα διαβόητα αμελέ ταμπορού, τα τάγματα εργασίας που αποτέλεσαν έναν από τους κύριους άξονες της γενοκτονικής πολιτικής των Νεότουρκων και των Κεμαλιστών. Ήταν διπλά χρήσιμα, καθώς από τη μία… ξεμπέρδευαν με τους Έλληνες, τους Αρμένιους και άλλους χριστιανούς, και από την άλλη είχαν άφθονα εργατικά χέρια σε έργα οδοποιίας, σε διανοίξεις για σιδηροδρομικές γραμμές, σε ορυχεία, καλλιέργειες κ.λπ.

Οι Γερμανοί λοιπόν, οι οποίοι τον 19ο αιώνα εκπαίδευσαν τον οθωμανικό και στη συνέχεια τον τουρκικό στρατό, αφού διαπίστωσαν την αποδοτικότητα του σχεδίου εξόντωσης μέσω της καταναγκαστικής εργασίας αποφάσισαν να το εφαρμόσουν και οι ίδιοι, ως Ναζί πλέον.

Κατά μια ιστορική σύμπτωση, τη δεκαετία του 1940 παράλληλα χρησιμοποιήθηκαν ξανά στην Τουρκία, στο πλαίσιο της ακραίας εθνικιστικής πολιτικής με στόχο τον εκτουρκισμό της οικονομίας, της παιδείας και γενικά όλων των τομέων της ζωής.

Αμελέ ταμπουρού στη Φθιώτιδα

Ένα μνημείο της βαναυσότητας και της θηριωδίας του ναζισμού είναι ο Σιδηροδρομικός Σταθμός της Καρυάς στη Φθιώτιδα, ο οποίος θα ανακηρυχθεί ιστορικός τόπος από το υπουργείο Πολιτισμού, με τη σύμφωνη γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Νεότερων Μνημείων.

Η Καρυά βρισκόταν στην περιοχή της ιταλικής κατοχής, αλλά οι Γερμανοί είχαν πλήρη έλεγχο του σιδηροδρομικού δικτύου.

Η στρατηγική σημασία του σημείου ήταν καθοριστική, καθώς εκεί η γραμμή περνούσε κοντά στο Λιανοκλάδι, σημαντικό σταθμό διαλογής. Συνεπώς το έργο εξυπηρετούσε τις ανάγκες ανεφοδιασμού των Ναζί, οι οποίοι είχαν εντείνει τις προσπάθειες μεταφοράς πρώτων υλών και στρατιωτικών δυνάμεων.

Το 1943 Εβραίοι άνδρες από τη Θεσσαλονίκη οδηγήθηκαν στην Καρυά. Οι υποσιτισμένοι και εξουθενωμένοι εργάτες υπό τη διοίκηση της γερμανικής Οργάνωσης Todt αναγκάζονταν να σπάζουν πέτρες με τα χέρια ώστε να διανοίξουν μια σιδηροδρομική τομή μήκους 100 και βάθους 20 μέτρων σε βραχώδη βουνοπλαγιά.

Πολλοί πέθαναν είτε από εξάντληση, είτε από εκτελέσεις. Στο εργοτάξιο για την παρακαμπτήρια γραμμή στη διαδρομή Αθήνα-Θεσσαλονίκη εργάστηκαν από 300 ως 500 Εβραίοι. Οι ελάχιστοι επιζώντες με την επιστροφή τους στην πόλη τον Αύγουστο του 1943 πήραν το δρόμο για το Άουσβιτς.

Μετά την ολοκλήρωση των έργων, το εργοτάξιο εγκαταλείφθηκε. Οι ξύλινοι στρατώνες αφαιρέθηκαν από αντάρτες και σήμερα διατηρούνται μόνο ένα πέτρινο κτήριο και ένα πηγάδι.

Το φωτογραφικό αρχείο του Γερμανού μηχανικού Χανς Χέρμαν Ρέσλερ –το οποίο διασώθηκε το 2002 από τον Ανδρέα Ασσαέλ, γιο επιζώντα του Ολοκαυτώματος– είναι μια σπάνια τεκμηρίωση του εγκλήματος, ενώ η ίδια η βραχώδης τομή αποτελεί διαχρονική μαρτυρία της «εξόντωσης μέσω εργασίας». Το τι συνέβη στην Καρυά κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής αποτέλεσε αντικείμενο ερευνητικού προγράμματος στο Πανεπιστήμιο του Όσναμπρικ, σε συνεργασία με το Κέντρο Τεκμηρίωσης Ναζιστικής Καταναγκαστικής Εργασίας και το Ίδρυμα Μνήμης για τους Δολοφονηθέντες Εβραίους της Ευρώπης.