«’Πάρθεν η Ρωμανία». Ένα από τα πιο εμβληματικά ποντιακά τραγούδια είναι ένας θρήνος τόσο για την Άλωση της Πόλης το 1453, όσο και για την κατάλυση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας οκτώ χρόνια αργότερα. Σε ρυθμό διπάτ’, περιγράφει γενικότερα την άλωση του ελληνισμού από τους Οθωμανούς Τούρκους.
«Για τον ποντιακό λαό τα δύο τούτα θλιβερά γεγονότα αποτελούν μια εθνική συμφορά», γράφει ο Στάθης Ευσταθιάδης στο έργο του Τα τραγούδια του ποντιακού λαού.
Αναλύοντας τους στίχους ο λαογράφος σημειώνει ότι τα μοιρολόγια ξεκινούν μόλις ένα παιδί διαβάζει το θεϊκό μήνυμα που κομίζεται στην πόρτα της Αγια-Σοφιάς από ένα πουλί. Ωστόσο πιο κάτω εκφράζεται η ελπίδα και η αυτοπαρηγοριά για την ανάσταση του γένους:
Έναν πουλίν, καλόν πουλίν, εβγαίν’ από την Πόλιν,
ουδέ ’ς σ’ αμπέλια ’κόνεψεν, ουδέ ’ς σα περιβόλια,
επήγεν και ν’ εκόνεψεν ’ς σ’ Αγια-Σοφιάς την Πόρταν.
Έδειξεν τ’ έναν το φτερόν, ’ς σο αίμαν βουτεμένον.
Και ’ς σ’ άλλο το φτερόν αθε, χαρτίν βαστά γραμμένον.
Ατό κανείς ’κί αναγνώθ’, κανείς ξέρει ντο λέγει,
μηδέ κι ο Πατριάρχης μου με όλους τους παπάδες.
Κι έναν παιδίν, καλόν παιδίν, πάει και αναγνώθει.
Σίτ’ αναγνώθει, σίτια κλαίει, σίτια κρούει την καρδίαν:
— Ν’ αηλί εμάς και βάι εμάς, ’πάρθεν η Ρωμανία!
Επαίραν το Βασιλοσκάμ’ κι ελλάεν Αφεντία.
Μοιρολογούν τα εκκλησιάς, κλαίγνε τα μαναστήρια
κι Αϊ-Γιάννες ο Χρυσόστομον κλαίει, δερνοκοπισκάται.
— Μη κλαις, μη κλαις Αϊ-Γιάννε μου, και δερνοκοπισκάσαι.
Η Ρωμανία αν ’πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο…
Και φέτος κατά τη διάρκεια των επετειακών εκδηλώσεων για τη Γενοκτονία των Ποντίων στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη ακούστηκε το «’Πάρθεν η Ρωμανία». Στη λύρα και τη φωνή ο Ηλίας Υφαντίδης, στο νταούλι ο Παναγιώτης Κοπαλίδης, συνοδεία της χορωδίας που απαρτίστηκε από μέλη της Ένωσης Ποντίων Δροσιάς, του Συλλόγου Ποντίων Κορυδαλλού «Εύξεινος Πόντος» και της «Κιβωτού του Πόντου».
