pontosnews.gr
Πέμπτη, 19/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Κάποτε στα Βουρλά της επαρχίας Σμύρνης, με τους φημισμένους Γκιουλμπαξώτες ψαράδες

Λεπτομέρειες για το σινάφι, διά χειρός Δημήτριου Αρχιγένη

6/02/2025 - 7:45μμ
Η περίφημη Σκάλα των Βουρλών σε καρτ ποστάλ εποχής

Η περίφημη Σκάλα των Βουρλών σε καρτ ποστάλ εποχής

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Με όχημα τη σμυρνέικη διάλεκτο στο έργο του Λαογραφικά Β – Τα σινάφια τση Σμύρνης, ο γιατρός και συγγραφέας Δημήτριος Αρχιγένης (1900-1987) μάς παρουσιάζει ακόμα ένα σινάφι, τους Γκιουλμπαξώτες (ή Γκιουλμπαξελήδες) ψαράδες.

≈

Το χωριό Γκιούλμπαξες ήτονε χτισμένος στα Βουρλά στην αρχαία Υπόκρημνο. Είχε 600 σπίτια κάπου 4-5 χιλιάδες ούλοι οι κάτοικοι Έλληνες. Οι άντροι, γεωργοί και ψαράδες, που ηψαρεύανε με λεντισιά. Είχε εκκλησιά του Άη Γιώργη με σκογιό (σχολείο) 6 τάξες Δημοτικό μεσ’ τον αυλόγυρο για αγόρια και 6 τάξες για τα κορίτσια. Και άλλες πιο μικρές εκκλησίες, τον Άη Δημήτρη και τον Άη Παντελεήμονα με το νεκροταφείο. Και παρεκκλήσια, τον Προφήτη Ηλία και την Αγιά Παρασκευή.

Το νερό του Γκιούλμπαξε ήτονε καλό. Ηερχούντοστε οι φτισικοί (φυματικοί) κ’ ηγενούντοστε καλά. Είχε ζεστά νερά σα λίτζα (ιαματικά) και νερό καθαρτικό.

Τα ποπόνια ήτονε μικρά, σκούρο χρώμα και μυρωδάτα και τα μποστάνια ημυρίζανε όμορφα.

Όσο για τα κορίτσια,το τραγούδι ήλεε: «Κορίτσια απτό Γκιουλμπαξέ που είναι σαν το μενεξέ».

Η προφορά των κατοίκωνε ήτονε χοντρή σαν τη μανιάτικια γιατίς οι πιότεροι ηβαστούσανε απέ τη Μάνη.

Τα ψαροκάικα τως ήτονε σκαριά περαματάκια, με ένα πανί, ένα φλοκάκι, μια μικρή αγκούρα και δύο ζευγάρια κουπιά. Τρεις ονομάτοι ημπαίμανε μέσα. Οι δύο ήτονε μούτσοι στα κουπιά κι ο τρίτος καπετάνιος στο τιμόνι, που ήκαμε κουμάντο.

Το ψάρεμα με λεντισιά το κάμανε το Σεπτέμβρη, που τότες ήπεφτε πολύ ψάρι από ‘κεί.

Πεντέξι λεντισιάδικα ψαροκάικα ηκάμανε ένανε κύκλο στο πέλαο. Ο καπετάνιος που ‘καμε κουμάντο στο ψάρεμα ήμπαινε σε μια βάρκα με σύντροφο, έναν μούτσο να τραβάει κουπί. Ηπάαινε λοιπόν με τη βάρκα του κοντά απ’ τόνα καΐκι στ’ άλλο και ηκουμάντερνε να τως δείξει πού θα ν’ ήπρεπε να σταθεί το καθένα για να ρίξει τα δίχτυα του.

Και με τέτοιο τρόπο ώστε ουλωνώνε των καϊκιώνε τα δίχτυα, ριγμένα κάθετα μες το νερό να κάμουν ένα κουρτινένιο κύκλο κλειστό, απ’ τον αφρό τση θάλασσας ώσαμε κάτω στο φούντο τση. Κι έτσι να κλείσουνε μες το κομμάτι αυτό του ψαρότοπου όσα ψάρια ηβρισκούντοστε, για να μη μπορούνε να ξεφύουνε.

Τώρα θα ψάρια ήπρεπε να τα διώξουνε κατά το κέντρο του κύκλου και γιαταυτό ημεταχειριζούντοστε το σκαντάλι. Αυτό ήτονε ένα βυθόμετρο, από μολύβι είτες από άσπρη πέτρα, σε φόρμα απιδιού και με βάση πλατιά. Αψηλός, μιαν απεθαμή και στην κορφή είχε τρύπα, όπου ηδενούντανε ένας σπάγος μακρύς, ώσαμ’ οργιές. Ψιλός όμως για να μη κάνει κοιγιά και τρώει μισή οργιά, αμάν έχει ρέμα.

Κάθε καΐκι είχε το σκαντάλι του. Και ο καπετάνιος απ’ τη βάρκα του ηφώναζε το τάδε καΐκι να κατεβάζει το σκαντάλι του βαθιά και να το ανεβοκατεβάζει. Τα ψάρια τότες απ’ το φόβο τως ημπαίνανε κατά το κέντρο κι αυτό το βλέπανε οι ψαράδες του κάθε καϊκιού με το γυαλί. Το κάθε λοής ψάρι ήφευγε με το δικό του κοπάδι. Και τα ψάρια αυτά ήτανε συναγρίδες, μουρμούρα, πετρόψαρα, σαργοί, μελανούρια. Οι τσιπούρες όμως πούνε ψεύτρες ηπααίνανε στα πλάγια κ’ ηπέφτανε δίπλα στο μολύβι του διχτυού για να κάνουμε τσι ψόφιες.

Αφού το ένα καΐκι ηφοβέριζε με το σκανταλι του τα ψάρια για να φύγουνε κατά το κέντρο, τότες ένα διπλανό του καΐκι ήπρεπε να λεντίσει, δηλαδής να σηκώσει τα δίχτυα του, να προχωρέσει προς το κέντρο και να ρίξει πάλι τα δίχτυα του σαν κουρτίνα ώστε να μικραίνει ο ψαρότοπος.

Με την αραδα τως το ίδιο ήκαμε το κάθε καλό καΐκι με το σκαντάλι και το διπλανό του ηλέντιζε. Κι άμαν ο ψαρότοπος ημίκραινε στα πέντε με έξι τετραγωνικά μέτρα, τοτες πια ηματζεύανε τα δίχτυα τως, ούλα ματζί τα καΐκια, με πλούσιο ψάρεμα που το στέλνανε με καΐκια στη Σμύρνη.

Αυτό μας το ιστόρησε ο Δημητρός ο Σταθέας στο 1960 που ήτονε 62 χρονώ κ’ ηκαθούντονε στη Δραπετσώνα του Πειραιά. Ηγεννήθηκε στο 1902 στο Γκιούλμπαξε του Βουρλά. Ο Νικόλας, ο πατέρας του, ήτονε εκεί ψαράς μα κι ο ίδιος ψαράς. Στα Χανιά τση Κρήτης είχε 5 γριγριά και επί 4 χρόνια ήτονε πρόεδρος στα εκεί γριγριά.

Νίκος Καραμπουρνιώτης

• Από το αρχείο του Συνδέσμου Μικρασιατών Κωνσταντινουπολιτών Χαλανδρίου «Ρίζες».

Διαβάστε ακόμα:
Κάποτε στη Σμύρνη, η τέχνη του Ρωμιοράφτη είχε μεγαλείο

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

O Γεώργιος Καλοκάρδης προσφέρει το Ευαγγέλιο στον Επίσκοπο Αραβισσού Κασσιανό, για τον εμπλουτισμό της ιστορικής βιβλιοθήκης της Σχολή της Χάλκης (φωτ.: Facebook / Halki Theological School)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Θεολογική Σχολή της Χάλκης: Τι βρίσκουμε στον ανοιχτό κατάλογο της βιβλιοθήκης της

19/11/2026 - 11:46πμ
Η επιστολή του εμπορικού οίκου Dutilh από τη Σμύρνη, 5 Νοεμβρίου 1827 (φωτ.: VERGOS Auctions)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Σμύρνη του 1827: Μια επιστολή μετά το Ναβαρίνο, που είχε απολυμανθεί – Βγήκε σε δημοπρασία

18/11/2026 - 9:53μμ
Ο γιατρός της Ίμβρου Δημήτρης Φωκάς (φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

«Σφραγίδα»: Τουρκικό ντοκιμαντέρ στην Άγκυρα για τον θρυλικό γιατρό της Ίμβρου Δημήτρη Φωκά

18/11/2026 - 1:29μμ
Στιγμιότυπο από την εκδήλωση «Θυσίας Μνήμη». Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: iliakanea.gr)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Πύργος: Τιμή στους προσκόπους της Μικράς Ασίας που έμειναν δίπλα στους αμάχους

17/11/2026 - 12:55μμ
Μικρασιάτες δουλεύουν ως υπαίθριοι κουρείς στην προκυμαία του Πειραιά, το 1922. Στη σύνθεση, το εξώφυλλο του νέου μυθιστορήματος του Δημήτρη Στεφανάκη, «Βαθύ ρεμπέτικο» (φωτ.: Library of Congress / American National Red Cross – εξώφυλλο: Εκδόσεις Μεταίχμιο)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

«Πατρίδα να σου πετύχει!»: Η προσφυγιά του ’22 στο «Βαθύ ρεμπέτικο» του Δημήτρη Στεφανάκη

16/11/2026 - 10:42μμ
Η Αστική Σχολή της Πριγκήπου σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδου, τότε και σήμερα (φωτ.: t24.com.tr)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Αστική Σχολή Πριγκήπου: Οι παλιοί μαθητές επέστρεψαν – Νέα ζωή για το ιστορικό ρωμαίικο σχολείο

16/11/2026 - 7:02μμ
Τα κειμήλια των προσφύγων του Εγγλεζονησίου σε νέα στέγη στη Νέα Ιωνία Βόλου. Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Facebook /  Alexandros Meikopoulos)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Νέα Ιωνία Βόλου: Εγκαινιάστηκε η στέγη μικρασιατικών κειμηλίων – Ένα σπίτι για όσα σώθηκαν από τον ξεριζωμό

16/11/2026 - 2:00μμ
H Αντωνία Προδρόμου κατά την παρουσίαση του έργου της,  στην αίθουσα εκδηλώσεων Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' στη Λευκωσία. Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Facebook / Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ')
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Μικρασιάτες πρόσφυγες: Έφταναν στην Κύπρο, αλλά δεν τους άφηναν να αποβιβαστούν

15/11/2026 - 2:01μμ
H 85χρονη Βασιλική Ευστρατιάδου και πίσω της νεότερα μέλη των μικρασιατικών συλλόγων, κατά την έναρξη του 1ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Νεολαίας Προσφυγικών Σωματείων. Παρασκευή 13 Νοεμβρίου (φωτ.: messinialive.gr)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Καλαμάτα: Από την 85χρονη Βασιλική στην 9χρονη Ανδριανή – Η συγκινητική έναρξη του συνεδρίου Νεολαίας της ΟΠΣΕ

14/11/2026 - 5:24μμ
Μπαούλο και οικογενειακές φωτογραφίες στο Σπίτι της Ανταλλαγής, στη συνοικία Χισάρ των Χωνών (φωτ.: İHA / Gezelim)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Χώνες Μικράς Ασίας: Άνοιξε το μουσείο της Ανταλλαγής που ονειρευόταν ο Κεμάλ Γιαλτσίν

13/11/2026 - 10:59μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

(Φωτ.: EPA / Olivier Hoslet)

Κυβερνοεπίθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης – Ποια συστήματα τέθηκαν εκτός λειτουργίας

34 λεπτά πριν
Γυναίκα με τοπική ενδυμασία της Τραπεζούντας των αρχών του 20ού αι. (φωτ.: «Έξοδος» τόμος Η')

Δράμα: Η θέση της γυναίκας στην ποντιακή κοινωνία μέσα από μια ξεχωριστή εκδήλωση των «Κομνηνών»

1 ώρα πριν
(Φωτ.: ΛΙΑ ΦΩΚΑ/EUROKINISSI)

Θεσσαλονίκη: Νεκρός 21χρονος που έπεσε από τον Λευκό Πύργο – Υπέκυψε στα τραύματά του

1 ώρα πριν
(Φωτ.: Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας)

Αρχιεπίσκοπος Μακάριος: Έγινε Αυστραλός πολίτης – «Η προσωπική μου ιστορία αποτελεί μέρος της ιστορίας της χώρας»

2 ώρες πριν
(Φωτ.: ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI)

Δίκη Μουρτζούκου: «Να καταδικαστεί ακόμη και η κόρη μου», είπε η μητέρα της – Κατέρρευσε η κατηγορούμενη στο δικαστήριο

2 ώρες πριν
(Φωτ.: Σύλλογος Ποντίων Προσοτσάνης/Facebook)

Χριστούγεννα με ποντιακό γλέντι στην Προσοτσάνη – Λύρα, τραγούδι και χορός μέχρι το πρωί!

3 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV