Κοντάκιο του Αγίου Ρωμανού του Μελωδού με ακροστιχίδα: «ο ύμνος Ρωμανού» (Κώδικας χωρίς τίτλο).
Ελεύθερη απόδοση στη σύγχρονη μορφή της γλώσσας μας από τον Θεόφιλο Πουταχίδη.
Προοίμιο
Εκστατικός απόμεινε ο Ιωσήφ σαν είδε ετούτο το υπερφυσικό να γίνεται μπροστά του·
κι αμέσως συλλογίστηκε και έφερε στο νου του εκείνη την παλιά γραφή που λέει για τη βροχούλα, που πέφτει πάνω σε μαλλί ‒αθόρυβα και απαλά‒ και την προβιά νοτίζει.
Βλέποντας να κυοφορείς Εσένα Θεοτόκε, σαν τον αγρό που βλάστησε δίχως να πέσει σπόρος, θυμήθηκε κι εννόησε ο Ιωσήφ και τ’ άλλα:
τη βάτο που έμεινε άκαυτη κι ας καίγονταν με φλόγες,
και το ραβδί του Ααρών που πέταξε βλαστάρια.
Και έτσι ο μνηστήρας Σου, που πάντα ήταν δίπλα Σου φύλακας και προστάτης, τη μαρτυρία του έδωσε, στους ιερείς φωνάζει:
«Κόρη παρθένος γέννησε, μα και μετά τη γέννα πάλι παρθένος έμεινε, παρθένος παραμένει».
Οίκοι
α’. Αυτό που βλέπω δεν μπορεί να το συλλάβει ο νους μου, γιατί αυτό μας ξεπερνά ‒ ανθρώπου νους δεν το χωρά.
Πώς το ξερό χορτάρι πήρε φωτιά και φλέγεται κι άκαυτο παραμένει;
Βαστάει μες στην αγκαλιά η αμνάδα το λιοντάρι και τον αϊτό στην αγκαλιά βαστάει η χελιδόνα· βαστάει κι η δούλη αγκαλιά των όλων τον Δεσπότη.
Μες στην κοιλιά κυοφορεί με τρόπο απερίγραπτο μία θνητή,
η Μαρία, τον Ίδιο τον Σωτήρα μου ‒ήτανε θέλημά Του!‒,
κι έτσι ο καθένας θα μπορεί, εδώ κι εμπρός πια να το πει:
«Κόρη παρθένος γέννησε, μα και μετά τη γέννα πάλι παρθένος έμεινε, παρθένος παραμένει».
β’. Κανένας βασιλέας δεν θεωρεί πως είν’ ντροπή στολή στρατιώτη να ντυθεί και έτσι να εμφανιστεί,
αν είναι να νικήσει και να υποτάξει τον εχθρό.
Γι’ αυτό και ο Θεός μας, ήρθε κι έγινε άνθρωπος από παρθένο Κόρη, για να χτυπήσει εκείνον που είχε χτυπήσει τον Αδάμ·
και γίνεται ολωσδιόλου παγίδα σ’ όλα τέλεια για τον πανούργο εχθρό μας,
παίρνοντας τη μορφή μας Αυτός ο Προαιώνιος.
Αυτόν, όπως η γη που βλάστησε δίχως να πέσει σπόρος,
Κόρη παρθένος γέννησε, μα και μετά τη γέννα πάλι παρθένος έμεινε, παρθένος παραμένει.
γ’. Κάποτε μες στην Κιβωτό φυλάγανε το μάννα μα και τη στάμνα τη χρυσή, καθώς το γράφει ο Μωυσής.
Τι εννοεί, όμως, μ’ αυτά; Tι συμβολίζουν άραγε; Ελάτε να το ψάξουμε,
γιατί όπως όλοι ξέρουμε, αυτά που λέει η Γραφή δεν είναι φλυαρίες και όλα έχουν νόημα· σαφήνεια έχει η Γραφή κι ευθέως λέγονται όλα.
Η στάμνα εκείνη η χρυσή το Σώμα συμβολίζει, το Άγιο Σώμα του Χριστού.
Το μάννα από την άλλη, είναι ο θείος Λόγος που με το Σώμα ενώθηκε.
Και απομένει η Κιβωτός: ποιος ή ποια να ’ναι; Μα φυσικά η Παναγιά! Γι’ Αυτήν που όλοι λέμε:
«Κόρη παρθένος γέννησε, μα και μετά τη γέννα πάλι παρθένος έμεινε, παρθένος παραμένει».
δ’. Τώρα καταλαβαίνω ποια είναι η ράβδος του Ααρών που άνθισε από μόνη της· ραβδί ήταν και άνθισε δίχως να το ποτίσουν,
Ο Αμώς κι ο Ησαΐας ξεκάθαρα μου το ’γραψαν.
«Νά, δες!», το γράφουνε κι οι δυο, «Ράβδος θα ’ρθεί απ’ τον Ιεσσαί
»που θα ριζοβολήσει, και το ραβδί που φύτρωσε θα δώσει και το άνθος».
Του Ααρών και του Ιεσσαί η ράβδος δεν είν’ άλλη απ’ τη Μαρία την Παναγιά
που άνθισε χωρίς σπορά, καθώς το λέμε όλοι:
«Κόρη παρθένος γέννησε, μα και μετά τη γέννα πάλι παρθένος έμεινε, παρθένος παραμένει».
ε’. Έτσι ήταν και παλιότερα με τη φωτιά στη βάτο, που έφλεγε και φώτιζε χωρίς να καίει το θάμνο,
όπως και τώρα ο Κύριος την Παναγιά Παρθένο.
Δεν το ’κανε αυτό ο Θεός για να τρομάξει ο Μωυσής ή για ν’ αποθαυμάσει.
Με κάποιον τρόπο του ’λεγε στο μέλλον τι θα γίνει
και του ’δειχνε τη βάτο μπρος του να καταφλέγεται,
ώστε να μάθει ο Μωυσής πως ο Χριστός θα γεννηθεί από την Παναγία, ώστε όλοι να φωνάζουμε:
«Κόρη παρθένος γέννησε, μα και μετά τη γέννα πάλι παρθένος έμεινε, παρθένος παραμένει».
ϛ’. Για Εσένα λένε, Ιησού, Εσένα εννοούνε όταν μιλάνε οι Γραφές για μάννα και για στάμνα.
Και άνθος, όταν γράφουνε, που θα ’βγει από τη ρίζα, πάλι για Σένανε μιλούν.
Και λένε τη Μητέρα Σου πότε άνθος πότε ράβδο, πότε την λένε κιβωτό που Σ’ έχει στην αγκάλη.
Το Άγιο Πνεύμα άνοιξε την Κιβωτό για Εσένα,
αλλά έμεινε μετά από αυτό όπως και πριν κλεισμένη,
ώστε ο καθένας να μπορεί, εδώ κι εμπρός πια να το πει:
«Κόρη παρθένος γέννησε, μα και μετά τη γέννα πάλι παρθένος έμεινε, παρθένος παραμένει».
