Την πανεπιστημιούπολη και τους φοιτητές της Θεσσαλονίκης αντικρίζει και πάλι ο ήρωας της Κύπρου Κυριάκος Μάτσης, ο οποίος ξεκίνησε από φοιτητής στο ΑΠΘ για να διαμορφώσει τη Φοιτητική Επιτροπή Κυπριακού Αγώνα και να πρωτοστατήσει στους αγώνες της ΕΟΚΑ.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και ο πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) Χαράλαμπος Φείδας έκαναν νωρίτερα σήμερα, Παρασκευή, τα αποκαλυπτήρια της αναδιαμορφωμένης προτομής του Κύπριου ήρωα μπροστά από την κεντρική βιβλιοθήκη της πανεπιστημιούπολης.
Τον περασμένο Μάρτιο, κατά την επίσκεψή του στη Θεσσαλονίκη, ο Ν. Χριστοδουλίδης είχε ανακοινώσει ότι η κυβέρνηση της Κύπρου θα χρηματοδοτούσε την αναδιαμόρφωση και συντήρηση του Μνημείου του Κυριάκου Μάτση, όπως και του περιβάλλοντός χώρου, σε συνεργασία με την Πρυτανεία του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου.
«Η ανάληψη από μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας των εξόδων για τη συντήρηση της προτομής του Κυριάκου Μάτση και του περιβάλλοντος χώρου στο ιστορικό πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, είναι απειροελάχιστη πράξη εκτίμησης και ένδειξης σεβασμού έναντι ενός εμβληματικού συμβόλου του έπους της ΕΟΚΑ, που συνενώνει περήφανα τους Έλληνες Κυπρίους αλλά και την κοινότητα του Κυπριακού Ελληνισμού στη Μακεδονία και ειδικότερα στη Θεσσαλονίκη. Το ταπεινό μας αντίδωρο σε έναν μεγάλο Έλληνα της Κύπρου, τον ήρωα Κυριάκο Μάτση», είπε στον χαιρετισμό του ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στη συνέχεια, ο Ν. Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε στη ζωή και του αγώνες του Κυριάκου Μάτση: «Τέτοιες μέρες, τον Οκτώβριο του 1946, το φτωχόπαιδο από το ορεινό Παλαιχώρι της Κύπρου έφθασε στην Θεσσαλονίκη για σπουδές στη Γεωπονοδασολογική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου, με υποτροφία της Κυπριακής Αγροτικής Εταιρείας. Ήταν το πρώτο του ταξίδι εκτός Κύπρου, ήταν η πρώτη του επίσκεψη στη μητέρα πατρίδα και λίγες μέρες μετά μίλησε για πρώτη φορά στη γενική συνέλευση των φοιτητών του Πανεπιστημίου. Έγραψε, χαρακτηριστικά, στο ημερολόγιο του: “Στη φοιτητική συγκέντρωση δεν παρέλειψα να τονίσω τον πόνο της Κύπρου. Σ’ ένα παραλήρημα ακράτητου ενθουσιασμού η ελεύθερη νεολαία της Πατρίδας μας, άφησε την καρδιά της να σκιρτήσει από πόνο για τ’ αδέλφια της Κύπρου και έντονα διακηρύξαμε ότι ο πολιτισμός ενός λαού πρέπει να σεβασθεί αποδιδόμενης εις αυτόν ελευθερίας του”.
«Λίγους μήνες αργότερα, το 1947, ο Μάτσης πρωτοστάτησε στην ίδρυση της Φοιτητικής Επιτροπής Κυπριακού Αγώνα, η οποία στόχευε στην αυτοδιάθεση και την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα».
»Ταυτόχρονα, έγινε μέλος της Μορφωτικής Ένωσης Εθνικοφρόνων Φοιτητών, η οποία πέραν της πνευματικής και εθνικής ανάπτυξης των φοιτητών είχε ως στόχο την παροχή βοήθειας σε άπορους σπουδαστές. Το 1948, ο Μάτσης πήρε μέρος στην Επιτροπή παρακολούθησης του προβλήματος των φοιτητικών διδάκτρων και μαζί με άλλους συνέταξε σχετικό υπόμνημα προς τα Υπουργεία Οικονομικών και Παιδείας.
»Φύσει ελεύθερος και προοδευτικός, ο Κυριάκος υπήρξε θιασώτης του δίκαιου. Άξια αναφοράς, η εμφάνισή του ενώπιον στρατοδικείου για έναν φοιτητή, αριστερών πεποιθήσεων, υπερασπιζόμενος, όπως είπε, τον κάθε ιδεολόγο, ακόμα κι αν δεν συμφωνούσε μαζί του. Μετά τον Ελληνικό Εμφύλιο, ο Μάτσης περιόδευσε τη Μακεδονία όπου εμψύχωσε στρατιώτες και κατοίκους περιοχών, ενώ το 1950 ήταν από τους πρωταγωνιστές της συλλογής υπογραφών για το Ενωτικό Δημοψήφισμα που διεξήχθη στην Κύπρο.
»Φιλοξένησε αρκετές φορές στο διαμέρισμά του στη Θεσσαλονίκη τον υπαρχηγό της ΕΟΚΑ Γρηγόρη Αυξεντίου, ο οποίος εκπαιδευόταν τότε στον Ελληνικό Στρατό. Στις πολύωρες συζητήσεις τους, μιλούσαν για την αγάπη τους για την Ελλάδα, για το Κυπριακό, για την ημέρα μετά τον αγώνα.
»Αποφοίτησε το 1952 και με την επιστροφή του στην Κύπρο, εργάστηκε ως γεωπόνος στην Αμμόχωστο. Εντάχθηκε στην Παναγροτική Ένωση Κύπρου και διετέλεσε τομεάρχης της ΕΟΚΑ στην επαρχία Αμμοχώστου από την έναρξη του εθνικοαπελευθεωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ το 1955, του πιο ένδοξου αγώνα του Κυπριακού Ελληνισμού. Δρούσε με το ψευδώνυμο “Μιλτιάδης” και συνελήφθη από τους Βρετανούς αποικιοκράτες στις 9 Ιανουαρίου 1956. Κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων τον επισκέφθηκε ο ίδιος ο Κυβερνήτης Χάρντιγκ και του πρόσφερε το υπερβολικά μεγάλο ποσό του μισού εκατομμυρίου λιρών αν αποκάλυπτε πού κρυβόταν ο Αρχηγός Διγενής. Η απάντηση του Μάτση εξακολουθεί να ηχεί σαν προσταγή στη συλλογική μας μνήμη: “Ου περί χρημάτων τoν αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής“.
»Λίγους μήνες μετά δραπέτευσε και επικηρύχτηκε. Στις 19 Νοεμβρίου 1958 οι Άγγλοι περικύκλωσαν το κρησφύγετό του στο κατεχόμενο σήμερα Δίκωμο, όπου βρισκόταν μαζί με δύο συναγωνιστές του, αρνούμενος να παραδοθεί. Οι αποικιοκράτες δείχνοντας για ακόμη μια φορά το πραγματικό τους πρόσωπο, κατέφυγαν στην ανατίναξη του κρησφύγετου, όπου ο Μάτσης βρήκε το θάνατο. Θάφτηκε στα “Φυλακισμένα Μνήματα” χωρίς να επιτραπεί στους συγγενείς του να παραλάβουν τη σορό του».
Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας εξήρε τους πολυετείς αδελφικούς δεσμούς που συνδέουν την Κύπρο με το ΑΠΘ, από το οποίο αποφοίτησαν χιλιάδες Έλληνες Κύπριοι.
Στον χαιρετισμό του ο πρύτανης του ΑΠΘ Χαράλαμπος Φείδας σημείωσε ότι η εκδήλωση των αποκαλυπτηρίων είναι συγχρόνως «μία ενθύμηση του ρόλου που οφείλουμε να διαδραματίζουμε ως Πανεπιστήμια στον δημόσιο διάλογο διατηρώντας “ζωντανά” στη συλλογική συνείδηση τα έργα των ανθρώπων που θυσιάστηκαν με ανιδιοτέλεια για ένα καλύτερο αύριο. Ταυτόχρονα, συνιστά και μία επαναβεβαίωση των αμοιβαίων και ισχυρών δεσμών που υφίστανται ανάμεσα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και την Κυπριακή κοινότητα».
Πριν από τα αποκαλυπτήρια, ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος τέλεσε τρισάγιο στη μνήμη του Κυριάκου Μάτση.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Νίκος Ρούμπος
