Το ατμόπλοιο «Αδρίας», με πλοίαρχο τον Γεράσιμο Φωκά, πλήρωμα 78 ανδρών καθώς και 538 επιβάτες που είχαν επιβιβαστεί από το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο και τα Χανιά (Σούδα) της Κρήτης, είχε τελικό προορισμό τον Πειραιά. Ξημερώματα της 6ης Οκτωβρίου 1951, στις 04:15 κι ενώ έπνεε βορειοανατολικός άνεμος με διαστήματα βροχής, ακούστηκε ένας μεγάλος θόρυβος και ακολούθησε ένα ισχυρό τράνταγμα.
Οι περισσότεροι επιβάτες πετάχτηκαν έντρομοι από τον ύπνο τους. Ο «Αδρίας» προσέκρουσε στη Φαλκονέρα με ταχύτητα που πλησίαζε τους 13 κόμβους.
Ο καπετάνιος βρισκόταν στην καμπίνα του. Βάρδια στη γέφυρα είχε ο ύπαρχος. Η πρόσκρουση ήταν αποτέλεσμα παρέκκλισης από την πορεία του πλοίου, στην οποία συνέβαλαν οι ισχυροί άνεμοι. Ο ύπαρχος μόλις προσάραξε το πλοίο έκανε αμέσως κράτει τις μηχανές, και στη συνέχεια ανάποδα. Με την κίνηση αυτήν το πλοίο αποσπάστηκε από τη βραχώδη ακτή, αλλά ευτυχώς τη στιγμή εκείνη μετέβη στη γέφυρα ο πλοίαρχος, ο οποίος έδωσε εντολή να κάνουν και τις δύο μηχανές πρόσω και το πλοίο επαναπροσάραξε στα βράχια της Φαλκονέρας.
Στη συνέχεια πόντισε και τις δύο άγκυρες, και με κατάλληλες κινήσεις έφερε το βαπόρι κοντά στα βράχια της Φαλκονέρας. H ενέργεια αυτή υπήρξε σωτήρια για τη ζωή των επιβαινόντων, αφού το πλοίο πλησίασε πολύ κοντά στη βραχώδη ακτή και δεν είχε πλέον τον άμεσο κίνδυνο της βύθισης. Το πλοίο εξακολουθούσε να φωτίζεται και οι επιβάτες συγκεντρώθηκαν προς την αριστερή πλευρά.
Σήμα κινδύνου
Στη συνέχεια ο πλοίαρχος διέταξε τον ραδιοτηλεγραφητή να στείλει σήμα κινδύνου, το οποίο εξέπεμψε ο «Αδρίας» με τη μέθοδο μορσικής τηλεγραφίας. Το σήμα το έλαβαν τα ατμόπλοια «Βοιωτία» και «Τέτη», το οποίο το μετέδωσε στο ατμόπλοιο «Αιγαίον» κι αυτό με τη σειρά του αναμετέδωσε στον παράκτιο σταθμό «Αθήναι Ράδιο» με διακριτικό σήμα SVA, που είχε ως έδρα τότε στη Βάρη.
Ο παράκτιος σταθμός «Αθήναι Ράδιο» ενημέρωσε τις ναυτικές και λιμενικές Αρχές. Ταυτόχρονα, η υπηρεσία του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας απέστειλε επείγοντα τηλεγραφήματα στις λιμενικές Αρχές της Κρήτης να αναφέρουν τα ονόματα όσων επιβιβάστηκαν από το νησί.
Ο ασύρματος του «Αδρία» έπαψε να λειτουργεί στις 07:30 το πρωί. Τελευταίο εξέπεμψε το ακόλουθο δραματικό ραδιοτηλεγράφημα:
«Έχομεν προσαράξει δεξιά Φαλκονέρας. Έχομεν κλίσιν προς τα δεξιά και διαρκώς βυθιζόμεθα». Στη συνέχεια το πλοίο εγκαταλείφθηκε.
Στον τόπο της προσάραξης κατέφθασαν και τα επιβατηγά ατμόπλοια «Ιωνία» και «Αιγαίον», το μότορσιπ «Γεώργιος» και το αρματαγωγό του Πολεμικού Ναυτικού «Αξιός».
Η αποβίβαση στη Φαλκονέρα
Όταν άρχισε να ξημερώνει, ο πλοίαρχος διέταξε την καθέλκυση των λέμβων και την αποβίβαση των επιβατών σε απόκρημνο σημείο του νησιού, με την καθοδήγηση των μελών του πληρώματος. Με το πλοίο ταξίδευαν και μέλη του πληρώματος του φορτηγού πλοίου «Αντώνιος Πατέρας», καθώς και ο πλοίαρχος Λαιμός, οι οποίοι βοήθησαν μαζί με ορισμένους φαντάρους στο συντονισμό κατά τη διάρκεια εγκατάλειψης από τον «Αδρία».
Απώλεια
Όλοι οι επιβάτες και το πλήρωμα επιβιβάστηκαν στα πλοία που έσπευσαν για βοήθεια, εκτός της επιβάτιδας Eυθαλίας Kαρύδα, η οποία βρέθηκε στη θάλασσα με αποτέλεσμα να πνιγεί.
Όπως κατέθεσε η Παρασκευή Δασκαλάκη, αδελφή της Ευθαλίας Καρύδα:
«Εγώ, η αδελφή μου και η μικρή Στέλλα Χακατίδου επιβιβασθήκαμε στον “Αδρία” από το Ηράκλειο. Ξυπνήσαμε έντρομες και η αδελφή μου καταληφθείσα από νευρική ταραχή έσπευσε πρώτη στην πρύμνη όπου είχαν συγκεντρωθεί και άλλοι επιβάτες. Τότε την είδα να πηδά την κουπαστή και να πιάνεται από ένα συρματόσχοινο που είχε προσδέσει το πλήρωμα στους βράχους της Φαλκονέρας. Παρά τις συστάσεις μου, αυτή επέμενε να βγει στην ξηρά αιωρούμενη. Δυστυχώς δεν το κατάφερε, και σε μια στιγμή, προφανώς κουρασμένη, άφησε το σχοινί και έπεσε στη θάλασσα. Την ακούσαμε να φωνάζει βοήθεια και ο χωροφύλακας Ι. Φακιολάκης έβγαλε το ατομικό του σωσίβιο και το έριξε στη θάλασσα. Παρά τις αναζητήσεις μας, εκείνη δεν βρέθηκε ποτέ».
Το πόρισμα της Επιτροπής
Ως προς τα αίτια της προσάραξης, σύμφωνα με το πόρισμα 58/1952 του Ανώτατου Συμβουλίου Ναυτικών Ατυχημάτων επήλθε από εκπεσμό αριστερά της πορείας λόγω της καιρικής κατάστασης ή και τυχόν εσφαλμένων πορειών που τηρήθηκαν από το Aκρωτήριο Mαλέχα της Σούδας μέχρι τη Φαλκονέρα.
Η επιτροπή απάλλαξε από τυχόν ευθύνες τον πλοίαρχο και επέρριψε ευθύνες στον ύπαρχο και τον ανθυποπλοίαρχο που ήταν στη γέφυρα τη στιγμή της προσάραξης.
Η προσάραξη που κατέληξε σε ναυάγιο
Το πλοίο προσάραξε στη Φαλκονέρα, πάνω σε δύο διαφορετικές ξέρες, και υπέστη ρήγμα 12 μέτρων. Έγινε προσπάθεια αποκατάστασης του ρήγματος από συνεργείο δυτών της εποχής. Στo πλαίσιo ελάφρυνσης του πλοίου, ρίχτηκαν στη θάλασσα τρόφιμα και μεγάλες ποσότητες κρεάτων που μετέφερε το βαπόρι στα ψυγεία του. Αυτό όμως είχε ως αποτέλεσμα την προσέλκυση καρχαριών, κάτι το οποίο καθυστέρησε τις εργασίες στεγανοποίησης του πλοίου.
Τελικά η στεγανοποίηση ολοκληρώθηκε με επιτυχία, ενώ έγινε και απάντληση υδάτων. Στη συνέχεια ο καιρός άλλαξε σε ισχυρό νοτιοανατολικό, και τα συνεργεία ανέλκυσης με τα ρυμουλκά αναχώρησαν για τη Μήλο. Όταν μετά από τρεις μέρες επέστρεψαν στη Φαλκονέρα, το πλοίο δεν υπήρχε πλέον, είχε βυθιστεί! Ο «Αδρίας» ήταν ασφαλισμένος και θεωρήθηκε ολική απώλεια.
Η ταυτότητα του ατμόπλοιου «Αδρίας»
Ναυπηγήθηκε το 1893 στα ναυπηγεία Harland and Wolf του Μπάλφαστ με το αρχικό όνομα «Magic», μήκους 311 ποδών, της Belfast Steamship Company. Αρχικά εξυπηρετούσε τη γραμμή Λίβερπουλ-Μπέλφαστ.
Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο χρησιμοποιήθηκε ως πλωτό νοσοκομείο.
Το 1930 μετασκευάστηκε σε κρουαζιερόπλοιο, πραγματοποιώντας κρουαζιέρες μεταξύ Αγγλίας και Σκωτίας. Το χειμώνα εκτελούσε δρομολόγια μεταξύ Φίσγκαρντ και Κορκ, και το καλοκαίρι έκανε κρουαζιέρες στη Σκωτία. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο χρησιμοποιήθηκε ως πλωτή αποθήκη. Το 1947 αγοράστηκε από την Bury Court Shipping Co και μετονομάστηκε σε «Αττική». Έκανε δρομολόγια μεταξύ Μασσαλίας-Γένοβας-Πειραιά-Βυρηττού-Χάιφας-Αλεξάνδρειας.
Το 1948 το αγόρασε η «Ηπειρωτική» του Ποταμιάνου και το ονόμασε «Αδρίας», εξυπηρετώντας την ακτοπλοϊκή σύνδεση Πειραιάς-Θεσσαλονίκη-Κρήτη-Χίος-Ρόδος, και θεωρούνταν από τα καλύτερα πλοία στην ελληνική επιβατηγό ακτοπλοΐα.
Οι φωτογραφίες του ναυαγίου από τον Κώστα Θωκταρίδη
Στις αρχές Σεπτεμβρίου είδαν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας εικόνες από το ναυάγιο του ατμόπλοιου «Αδρίας». Πρόκειται για φωτογραφίες που τράβηξε στο βυθό ο ερευνητής Κώστας Θωκταρίδης και η ομάδα του. Το ναυάγιο βρίσκεται κοντά στον κάβο που ονομάζεται «Παναγία των ρευμάτων της Φαλκονέρας».
«Η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή έχει έντονα υποβρύχια ρεύματα και το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος -24,5μ., με την εντυπωσιακή πλώρη ανεστραμμένη. Διακρίνονται οι ρηγματώσεις που έγιναν τον Οκτώβριο του 1951.
»Ξεχωρίζουν ακόμα τα όκια αλλά και τα φινιστρίνια του από τις καμπίνες του πλοίου. Τα διαμερίσματα στο πρωραίο τμήμα του πλοίου ήταν από τα πρώτα που κατακλύστηκαν με νερό. Το υπόλοιπο τμήμα του πλοίου έχει διαλυθεί από τη σταδιακή ανέλκυση που ακολούθησε τα επόμενα χρόνια με στόχο την πώληση των μετάλλων που είχαν σημαντική αξία.
»Η υποβρύχια ορατότητα είναι εξαιρετική, ενώ στο ναυάγιο υπάρχει πλούσια θαλάσσια ζωή» είπε τότε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Κ. Θωκταρίδης, ξετυλίγοντας την ιστορία του συγκεκριμένου ναυαγίου, την οποία ερευνά για χρόνια.
