Μια πολύ σημαντική μέρα για τους Πόντιους είναι η Κυριακή του Θωμά, ή η Κυριακή του Αντίπασχα. Έχοντας βαθιά πίστη ότι οι ψυχές των αγαπημένων τους βρίσκονται στον κόσμο των ζωντανών μέχρι τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος, πηγαίνουν στα κοιμητήρια με διάθεση γιορτινή, σαν αυτή που θα είχαν εάν τους επισκέπτονταν στα σπίτια τους.
Κάποιοι μπορεί να βρουν το ποντιακό ταφικό έθιμο μακάβριο, όμως αντικατοπτρίζει τη βαθιά πίστη στην Ανάσταση.
Η πορεία του ξεκινά από τα Ανθεστήρια και την ημέρα των Χυτρών στα Υδροφόρια στην αρχαία Ελλάδα, φτάνει στον Πόντο και έπειτα στη σύγχρονη Ελλάδα – επιβιώνει χιλιάδες χρόνια τώρα παρόλο που πλέον δεν αναβιώνει σε όλη τη χώρα. Οι Πόντιοι το έφεραν μαζί τους από την αλησμόνητη πατρίδα και σήμερα τιμούν τους νεκρούς τους σε τρεις διαφορετικές χρονικές περιόδους (τη Λαμπροδευτέρα, την Κυριακή του Θωμά ή του Αγίου Πνεύματος), ανάλογα με την περιοχή καταγωγής των προγόνων τους και τις τότε συνήθειές τους.
Η πιο… διάσημη γιορτή σε κοιμητήριο είναι αυτή στα Σούρμενα την Κυριακή του Θωμά, καθώς πηγαίνουν «’ς σα ταφία» για να γιορτάσουν με τους νεκρούς από τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασης. Οι μοναδικές φορές που δεν έγινε το ταφικό έθιμο ήταν κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, καθώς οι εγκαταστάσεις των Γερμανών στο αεροδρόμιο του Ελληνικού έγιναν στόχος βομβαρδισμών, και τα τρία χρόνια της πανδημίας.
Πάνω στους τάφους λοιπόν στρώνονται τραπεζομάντιλα και απλώνονται φαγητά – συνήθως δεν λείπουν τα κόκκινα αυγά. Οι συγγενείς κερνούν κρασί και τσίπουρο, δεν είναι παράξενο να παίζει και η λύρα και να στηθεί αυτοσχέδιο γλέντι όσο περιμένουν τον ιερέα για το τρισάγιο. Η μέρα είναι αναστάσιμη, είναι αισιόδοξη και είναι μέρα γιορτής και χαράς που ξεκινά με Θεία Λειτουργία στο ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.
Είναι μια μέρα που εντάσσεται στον κύκλο εκδηλώσεων Παμποντιακόν Πανοΰρ 2024 «Τη Θωμά ’ς σα Σούρμενα» της Ένωσης Ποντίων Σουρμένων.
«Οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής μας, πρόσφυγες από τον ιστορικό Πόντο, αφού θεμελίωσαν το συνοικισμό των Νέων Σουρμένων Αττικής κατάφεραν παρά τις κακουχίες και τον πόνο του ξεριζωμού να συνεχίσουν το πολιτιστικό τους ταξίδι στο χρόνο, ιδρύοντας τον σύλλογό μας, την Ένωση Σουρμενιτών Αθηνών, Πειραιώς και Περιχώρων. Μέσα από το σύλλογο το δάκρυ έγινε ποίημα, ο πόνος ελεγεία, ο καημός στίχος, ο ξεριζωμός ματωμένη αφήγηση και ιστορία.
»Στην επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση του συλλόγου μας, η μεγάλη αφήγηση της ιστορίας συναντά τις προσωπικές και συλλογικές μαρτυρίες, τις οικογενειακές ιστορίες, το βίωμα του πόνου και της νοσταλγίας αλλά και την ανάγκη για επούλωση των πληγών και γρήγορη προσφυγή στο μέλλον.
»Η γνώση της ιστορίας, των ηθών και των εθίμων ενός λαού είτε ως εμπειρία για τους μεγαλύτερους είτε ως παράδοση για τους νεότερους, είναι ανεκτίμητος σύμβουλος για να χαράξει την πορεία του στο μέλλον. Αυτό κάνει ο σύλλογός μας εδώ και δεκαετίες. Όσοι οραματίζονται, πιστεύουν, σχεδιάζουν και εργάζονται για το μέλλον δικαιούνται να το ζήσουν και να καμαρώνουν για αυτό», αναφέρει ο πρόεδρος της Ένωσης Ποντίων Σουρμένων Γιώργος Σαραφίδης.
