pontosnews.gr
Σάββατο, 21/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Μαρτυρία Δέσποινας Αμπατζή: «Όλο στο βουνό γυρίζω της πατρίδας και την κόρη τη χαμένη φωνάζω»

Έμεινε μόνη με δύο μικρά παιδιά όταν ο άνδρας της πέθανε στα αμελέ ταμπουρού. Τα έχασε και τα δύο στο διωγμό, και πολύ αργότερα στην Ελλάδα ξαναβρήκε τον γιο της

5/09/2023 - 10:03πμ
Λεπτομέρεια από το άγαλμα της Ελισάβετ Βάλβη «Η Πόντια μάνα», που κοσμεί την πλατεία Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη (φωτ.-εικ.: Χριστίνα Κωνσταντάκη)

Λεπτομέρεια από το άγαλμα της Ελισάβετ Βάλβη «Η Πόντια μάνα», που κοσμεί την πλατεία Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη (φωτ.-εικ.: Χριστίνα Κωνσταντάκη)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Ήταν καλοκαίρι του 1921 όταν η χήρα Δέσποινα Αμπατζή εγκατέλειψε μαζί με τα δυο παιδιά της τον οικισμό Ιλεέν (από την τουρκική λέξη leğen που σημαίνει λεκάνη), κοντά στο Φελ, και ανέβηκε στα βουνά με τους αντάρτες για να γλιτώσουν από τον Τοπάλ Οσμάν. Στις 21 Μαΐου του 1965, έχοντας πλέον εγκατασταθεί στην Κατερίνη, μίλησε στην Ελένη Γαζή.

Η μαρτυρία της περιλαμβάνεται στο Αρχείο Προφορικής Παράδοσης του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, της μεγαλύτερης και παλαιότερης συλλογής προφορικής ιστορίας στην Ελλάδα και μίας από τις σημαντικότερες της Ευρώπης.

«Σεφερμπερλίκ λέγανε τότες. Η διαταγή ήτανε να πάνε όλοι οι άνδρες από δεκαοχτώ χρονώ μέχρι σαρανταπέντε χρονώ. Τότες πήγε κι άντρας ο δικός μου και δεν γύρισε πίσω ποτέ. Τα δύο πρώτα χρόνια τη γλίτωσε. Κάτι πλήρωσε, κάτι γνωστούς Τούρκους είχε, τα κατάφερε. Ύστερα ήρθε όμως ο ζαπτιές και τον πήρε. Στα αμελέ ταμπουρού τον βάλανε. Από άλλους πατριώτες έμαθα πως πέθανε σε ένα μέρος μακρινό, το Ερζερούμι.

»Εγώ χήρα ήμουνα με δύο παιδιά, ένα αγόρι, ένα κορίτσι. Στο χωριό απόμεινα. Με υποστηρίξανε όλοι. Τα παιδιά μου τα ζούσα. Πρώτη τρομάρα πήραμε άμα γίνηκε ο διωγμός των Αρμένηδων. Γυναίκα, άντρα, παιδί, γέρο, όλους τους μαζέψανε και τους σκοτώσανε μέσα στα ορμάνια. Εμείς γύρω μας αρμένικο χωριό δεν είχαμε, στο Νίκσαρ μέσα όμως είχε πολλούς Αρμένηδες και από αυτούς γνωρίζαμε. Όλοι χαθήκανε. “Οι Τούρκοι” μας λέγανε, “βάλανε χέρι στους χριστιανούς∙ κι εσείς κινδυνεύετε”.

»Από τα χωριά τα χριστιανικά, καμπόσοι, για να αποφύγουνε τη στράτευση, βγήκανε κατσάκηδες* στα βουνά. Οι Τούρκοι τούς κυνηγούσανε. Σιγά σιγά οι άλλοι βγήκανε. Διαταγές από άλλα μέρη ήρθανε, από Τραπεζούντα, από Κερασούντα, από αυτά τα μέρη. Λέγανε, ο Πόντος θα ελευθερωθεί, θα γίνει ελληνικός. Στέλνανε και όπλα. Συνεννοήσεις είχανε. Πώς γίνονταν δεν ξέρω. Εμείς τα ακούγαμε. Αυτοί ήταν οι αντάρτοι που λέγανε. Στο βουνό ζούσανε μέσα σε σπηλιές. Κρυφά κατεβαίναμε και παίρνανε τρόφιμα. Οι γυναίκες ανεβαίνανε και τους πήγαιναν στα μέρη που ξέρανε, να συναντήσουνε τους δικούς τους.

»Από το Ιλεέν τρία τέσσερα παλληκάρια βγήκανε στο βουνό. Ο Πανίκας βγήκε, ο Λάζαρος βγήκε, ο Κυριάκος βγήκε, άλλον δεν θυμούμαι. Από αυτούς οι δύο σκοτωθήκανε εκεί στις μάχες με τους Τούρκους, ο άλλος ήρθε στην Ελλλάδα και πέθανε στις Γούλες. Ο τουρκικός στρατός τούς κυνηγούσε και δίνανε μάχες. Αυτοί κατέβαιναν στα τουρκικά χωριά και κλέβανε ζώα, τρόφιμα. Αυτά είναι μεγάλη ιστορία και περιπέτεια, οι άντρες τα ξέρουνε που τα ζήσανε. Εμείς καθόμαστε στο χωριό με την αγωνία.

»Στα 1921, καλοκαίρι, ακούσαμε πως έρχεται στα μέρη μας ο Τοπάλ Οσμάν, το σκυλί της Κερασούντας. Αυτός έσφαζε κι έκαιγε τα χριστιανικά χωριά. Άμα το ακούσαμε, είπαμε χαμένοι ήμαστε. Μια απόφαση πήραμε όλα τα χωριά τα χριστιανικά, να βγούμε στο βουνό να γλιτώσουμε την ψυχή μας. Και οι Τούρκοι οι φίλοι μας αυτό μας είπανε: «Μακριά να πάτε, να γλιτώσετε, το κακό σας να μην το δούμε».

»Ύστερα από μία εβδομάδα ο Τοπάλ έφυγε από το Νίκσαρ. Από τα χωριά μας δεν πέρασε. Τράβηξε για το Έρμπαα κι εκεί έκανε το μεγάλο κακό, όλους τους άνδρες έσφαξε μέσα σε μια νύχτα.

»Εμείς δεν γυρίσαμε πίσω, ούτε το Κιλαβούζ, ούτε το Φελ. Οι ίδιοι οι Τούρκοι μας είπανε: “Να κρυφτείτε στο βουνό, άμα κατεβείτε θα σας στείλουνε εξορία και θα πεθάνετε”.

»Από άλλα χωριά που κατέβηκαν μερικοί, τους πήγανε όλους στο Νίκσαρ κι από κει στους στείλανε στο Σιβάς, στο Καραχισάρ, σε διάφορα μέρη, μακριά από τη θάλασσα. Εμείς μείναμε στο βουνό, ακολουθήσαμε τους άντρες. Ζωή δεν ήταν. Θάνατος και ζωή μαζί. Χιόνια, κρύο, πείνα. Στέγη δεν είχε, σε σπηλιές μπαίναμε, τσαρδάκια κάναμε. Πολύ μεγάλο κακό ήτανε. Χάσαμε τα πάντα. Τουφεκίδια γίνονταν, άνθρωποι σκοτώνονταν. Το αίμα έτρεχε σαν νερό, αξία δεν είχε. Σαν τρελή ήμουνα κι εγώ. Μια μάχη έγινε και πιάσανε οι Τούρκοι το παιδί μου. Τι το κάνανε δεν ήξερα. Το κορίτσι είχα, εφτά χρονώ ήτανε, οκτώ. Το φως των ματιών μου ήταν, και το ‘χασα κι αυτό.

»Τελευταίες μάχες δίνανε οι αντάρτες με μια ομάδα τουρκικού στρατού. Δώσανε διαταγή να φύγουμε αμέσως όλα τα γυναικόπαιδα. Επάνω στη ζάλη πώς έγινε και το παιδί χάθηκε από τα χέρια μου. Άμα το κατάλαβα, πουθενά δεν το έβρισκα. Άνθρωποι άλλοι μου είπανε ότι ζει το κορίτσι μου και το ‘χουνε κρατημένο οι Τούρκοι. Στο ραδιόφωνο φωνάξανε το όνομά της, γράμματα έβαλα και γράψανε, είδηση δεν έμαθα.

»Από τότες ξυπνώ και κοιμούμαι κι όλο τη φωνάζω. Να μπορούσα να την βλέπω που ζει και να πεθάνω με τη γιατριά στην καρδιά μου.

»Από το βουνό φύγαμε 1923. Ενάμιση χρόνο καθίσαμε. Χριστούγεννα του 1922 μάθαμε πως έχει βαπόρια στα λιμάνια και μπαίνουνε οι χριστιανοί και φεύγουνε για την Ελλάδα. Στα βουνά βαδίσαμε μια εβδομάδα και πήγαμε στη Σαμψούν. Μια εβδομάδα καθίσαμε εκεί, μας βάλανε σε βαπόρι και φύγαμε. Περάσαμε από το Ισταμπούλ, μισή ώρα σταθήκαμε και φύγαμε. Μας έβγαλε το πλοίο στη Θεσσαλονίκη. Από κει μας πήγανε στα Σέρβια, στους Παζαρλάδες, στις Γούλες. Ύστερα εγώ ήρθα εδώ στην Κατερίνη. Ήρθε ο γιος μου από την αιχμαλωσία και μείναμε εδώ. Όπου να στάθηκα όλο στο βουνό γυρίζω της πατρίδας και την κόρη τη χαμένη φωνάζω».

____
* Κατσάκηδες, τουρκικά, από το kaçak = φυγάς, λαθραίος.

• Το κείμενο, στο οποίο έχει διατηρηθεί η πρωτότυπη γραφή, βρίσκεται στην έκδοση του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών Η Έξοδος, τόμος ΣΤ’, «Μαρτυρίες από τις επαρχίες του μεσόγειου Πόντου». Επανέκδοση: εφ. Καθημερινή, σειρά «1922-2022 – Βιβλιοθήκη Μνήμης».

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Άντονι Αλμπανέζι και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε διμερή συνάντηση στο περιθώριο της διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31), στην Αττάλεια. Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: EPA / Lukas Coch)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Αυστραλία: Νέα πίεση για την αναγνώριση των Γενοκτονιών Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων

16/11/2026 - 6:15μμ
Το αρμενικό κοινοτικό ορφανοτροφείο στην πόλη της Σεβάστειας το 1902. Στο κέντρο διακρίνεται καθισμένος ο διευθυντής του ιδρύματος, Μιχράν Εφέντη Ισπιριάν (πηγή: Πρόγραμμα Houshamadyan / Συλλογή Βιβλιοθήκης Νουμπαριάν, Παρίσι/ via Seta Semsarian Karakelian)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ντοκουμέντο του 1902: Ορφανά της Σεβάστειας που γλίτωσαν από τις σφαγές του 1894-1896 αλλά όχι κατά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915

16/11/2026 - 10:40πμ
Η Τραπεζούντα γύρω στο 1915 (φωτ.: Underwood & Underwood / Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Πόντος 1919: Γύρισαν από τη Ρωσία για να ξαναγίνουν πρόσφυγες

15/11/2026 - 4:16μμ
Ο ιστορικός και κοινωνιολόγος Βαχάκν Νταντριάν και πίσω φάκελοι του αρχείου του (πηγή: Agos)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Από τη Γενοκτονία των Αρμενίων σε αυτή των Ελλήνων: Το πολύτιμο αρχείο Νταντριάν ανοίγει για τους ερευνητές

15/11/2026 - 11:36πμ
Ο διεθνούς φήμης ιστορικός Μπεντρός Ντερ Ματοσιάν νέος διευθυντής Έρευνας Γενοκτονιών του Zoryan Institute (πηγή: zoryaninstitute.org)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ινστιτούτο Ζοριάν: Ο καθηγητής Μπεντρός Ντερ Ματοσιάν νέος διευθυντής Έρευνας Γενοκτονιών

14/11/2026 - 12:19μμ
Σώμα Πόντιων ανταρτών υπό τον Ιστίλ αγά (Στυλιανό Κοσμίδη), αρχηγό στην περιοχή της Σαμψούντας. Σπάνια φωτογραφία από το αρχείο του Δημήτριου Κουτσογιαννόπουλου
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Μαρτυρία Χαράλαμπου Χριστοφορίδη: Όταν ο Κεμάλ έκαψε τα χωριά της Σαμψούντας και οι Πόντιοι πήραν τα βουνά

12/11/2026 - 9:34μμ
Αρμένιοι πολίτες, συνοδευόμενοι από ένοπλους Οθωμανούς στρατιώτες, πεζοπορούν διά μέσου του Χαρπούτ (γνωστού ως Χαρπέρτ στους Αρμενίους, καζάς του Μαμουρέτ-ουλ-Αζίζ) προς μια φυλακή στη γειτονική Μεζιρέχ (πηγή: Armin T. Wegner/Δημοσιεύτηκε από τον Αμερικανικό Ερυθρό Σταυρό και για πρώτη φορά στις ΗΠΑ, πριν από την 1η Ιανουαρίου 1923/ commons. wikimedia.org)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Τέισι Άτκινσον: Η Αμερικανίδα που έκρυψε τη φρίκη της Γενοκτονίας των Αρμενίων σ’ ένα μπαούλο

7/11/2026 - 10:37πμ
Ορφανά παιδιά στο προαύλιο του Κολεγίου Ανατόλια στη Μερζιφούντα, όπου λειτουργούσε ορφανοτροφείο της Near East Relief, περ. 1921-1922 (πηγή: Συλλογή Gertrude Anthony / The Bancroft Library, University of California, Berkeley)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Γενοκτονία των Ποντίων: Η έκθεση που «θάφτηκε» – Ένας Αμερικανός ναύαρχος «φίμωσε» εργαζόμενη της Near East Relief

1/11/2026 - 5:03μμ
Παιδιά ετοιμάζονται να αναχωρήσουν με άμαξες από το ορφανοτροφείο της Near East Relief στη Σεβάστεια, 1922-1923 (φωτ.: Little Traverse History Museum / Συλλογή Harry C. Moffett)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Δώδεκα μέρες στα χιόνια: Τα καραβάνια των ορφανών από τη Σεβάστεια

31/10/2026 - 10:12μμ
Αρμενικό σπίτι με σπασμένα παράθυρα στο Ερζερούμ, μετά τη σφαγή της 30ής Οκτωβρίου 1895. Η λήψη χρονολογείται περίπου την 1η Νοεμβρίου (φωτ.: συλλογή William Sachtleben / UCLA Library)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ερζερούμ 1895: Αμερικανός που αναζητούσε έναν ποδηλάτη κατέγραψε τη σφαγή των Αρμενίων – Οι πολύ σκληρές φωτογραφίες

30/10/2026 - 8:36μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Η σημαία στην πορεία για την 53η επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: EUROKINISSI / Δανάη Δαυλοπούλου)

Σημαία του Πολυτεχνείου: Κόντρα ΠΑΣΟΚ-Τσίπρα και διευκρινίσεις από την ΠΑΣΠ

18 λεπτά πριν
Οι γυάλινες στήλες της Κιβωτού Εθνικής Μνήμης, μπροστά από το Πεντάγωνο (φωτ.: Διεύθυνση Ενημέρωσης /Υπουργείο Εθνικής Άμυνας / Χρήστος Πελεκούδας)

Πεντάγωνο: Άνοιξε για πρώτη φορά στο κοινό – Ουρές για drones και οπλικά συστήματα

43 λεπτά πριν
Σκίτσο για το Μπλόκο της Κοκκινιάς (πηγή: archive.ert.gr)

Γερμανικές οφειλές: Μικρασιατικοί σύλλογοι φέρνουν στο προσκήνιο το εθνικό και ιστορικό ζήτημα

1 ώρα πριν
(Φωτ.: Γρ. Τύπου Περιφέρειας Αττικής)

Διεθνές Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού: Ισχυρό μήνυμα για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων και τη θωράκιση του Ελληνισμού

2 ώρες πριν
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, παρουσιάζει ένα νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, στο κτήριο Europa, στις Βρυξέλλες του Βελγίου (φωτ.: EPA/ OLIVIER MATTHYS)

Αντόνιο Κόστα: Προτείνει περικοπές 204 δισ. ευρώ στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034

2 ώρες πριν
(Εικ.: Χριστίνα Κωνσταντάκη)

Δημήτρης Φωκάς: Ο Ίμβριος γιατρός που δεν εγκατέλειψε την πατρίδα του – Μια ζωή ανάμεσα στον πόλεμο, τον ξεριζωμό και την ανθρωπιά

3 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV