Χρόνια τώρα είναι γνωστό ότι στα κατεχόμενα κυπριακά εδάφη οι εκκλησίες μας έχουν υποστεί καταστροφές και έχουν λεηλατηθεί. Οι Τουρκοκύπριοι που ζουν στις περιοχές αυτές δείχνουν καταρχήν τους Τούρκους στρατιώτες, το 1974, ως εκείνους που κατέστρεψαν τους ιερούς ναούς και ξεπούλησαν ό,τι μπορούσε να ξεπουληθεί και στη συνέχεια υποδεικνύουν τους Τούρκους έποικους ως υπεύθυνους του κακού που συνεχίζεται έως τις μέρες μας. Οι τελευταίοι φροντίζουν να μην αφήσουν τίποτα όρθιο, εξευτελίζοντας παράλληλα τους ιερούς αυτούς χώρους.
Εκκλησίες έχουν γίνει στάβλοι, τζαμιά, μπαρ, καζίνο ή και… νεκροτομεία όπως ο Ιερός Ναός του Σωτήρος στο χωριό Χρυσηλιού, που βρίσκεται τρία χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Μόρφου!
Στη Χρυσηλιού*, που σήμερα ονομάζεται Yuvacik και μέχρι το 1974 είχε αμιγώς ελληνικό πληθυσμό, έφθασε πριν από λίγες μέρες η ξεναγός Μάρω Δημητριάδου.
Εκεί την περίμενε μια δυσάρεστη έκπληξη, ένα σοκαριστικό θέαμα: Η εκκλησία του Σωτήρος, η Αγια-Σωτήρα όπως την έλεγαν οι Ελληνοκύπριοι όταν ζούσαν εκεί, είχε μετατραπεί σε νεκροτομείο και σκουπιδότοπο μαζί.
Πεταμένα φέρετρα, σκουπίδια, χόρτα, και ποιος ξέρει τι άλλο κείτονταν στο χώρο. Οι τοιχογραφίες είχαν καταστραφεί ενώ ο εσωτερικός και εξωτερικός χώρος της εκκλησίας είχε υποστεί τεράστιες φθορές.
Η ανάρτηση της Μάρως Δημητριάδου κοινοποιήθηκε σε αρκετές προσφυγικές ομάδες και κάποιοι χρήστες ανάφεραν πως ο χώρος όντως χρησιμοποιούταν ως νεκροτομείο ωστόσο όχι πλέον. Πάντως εκεί κοντά υπάρχει νεκροταφείο με πολλούς ελληνικούς τάφους.
Ναοί που ερήμωσαν και άλλαξαν χρήση
Αυτό που συμβαίνει στην εκκλησία της Χρυσηλίου δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός αλλά κάτι που δυστυχώς έχει διαπιστωθεί και σε άλλες εκκλησίες στα κατεχόμενα. Το Σεπτέμβριο του 2022, η τουρκοκυπριακή εφημερίδα Kibris είχε δημοσιεύσει άρθρο, σύμφωνα με το οποίο, ο Ιερός Ναός του Αγίου Λουκά στην Αμμόχωστο είχε μετατραπεί σε χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων, όπου υπήρχαν εκατοντάδες λάστιχα από μηχανές και πολλές μοτοσικλέτες για επισκευή. Κατά τη διάρκεια του ρεπορτάζ διαπιστώθηκε ότι στο χώρο υπήρχαν επίσης σκουπίδια, κουτιά και μπουκάλια.
Η ίδια εφημερίδα, πέντε χρόνια νωρίτερα, το 2017, είχε δημοσιεύσει άρθρο για την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στο Κάτω Βαρώσι της Αμμοχώστου, που εκτός του ότι μέρος της είχε καταρρεύσει, είχε μετατραπεί και σε καταφύγιο αστέγων. Μέχρι το 1974, η εκκλησία γέμιζε από πιστούς ιδιαίτερα στις 26 Ιουλίου, ανήμερα της Αγίας Παρασκευής της Μεγαλομάρτυρος.
Στην κατεχόμενη Λάπηθο, το ιστορικό μοναστήρι της Αγίας Αναστασίας είναι πλέον ξενοδοχείο με την επωνυμία Αnastasia Resort Ηotel.
Κι αυτές είναι μόνο τέσσερις από τις χριστιανικές εκκλησίες που έχουν καταστραφεί, λεηλατηθεί και σήμερα έχουν χρήση που προσβάλει τα χριστιανικά ιδεώδη.
Χιλιάδες εικόνες και λείψανα αγίων πουλήθηκαν
Κατά καιρούς, κυρίως με αφορμή φωτογραφικό υλικό που βλέπει το φως της δημοσιότητας, επιβεβαιώνεται ότι μετά το 1974 χιλιάδες εικόνες, χειρόγραφα, ψηφιδωτά αλλά και λείψανα αγίων πουλήθηκαν από Τούρκους στρατιώτες σε διάφορους αγοραστές.
Έκθεση της Επιτροπής για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (Επιτροπή Ελσίνκι) του Αμερικανικού Κογκρέσου, ενδεικτικά, έκανε λόγο για εκκλησίες που είχαν μετατραπεί σε στάβλους, τζαμιά, αποθήκες για τον τουρκικό στρατό, νοσοκομεία, μπαρ, καζίνο, νυχτερινά κέντρα. Εκτιμάται ότι περισσότερες από 500 εκκλησίες έχουν λεηλατηθεί ενώ 15.000 εικόνες αγίων έχουν κλαπεί.
Σε πολλές από τις εκκλησίες που λεηλατήθηκαν, οι Τούρκοι δεν άφησαν ούτε τα λείψανα αγίων που φυλάσσονταν σ’ αυτές. Τα περισσότερα πουλήθηκαν ή πετάχτηκαν σε παρακείμενα οικόπεδα.
