Το νέο έργο του μουσικού, καθηγητή ποντιακής λύρας και ερευνητή Γιάννη Τσανασίδη με τίτλο Πόντιοι λυράρηδες γεννημένοι από το 1920 έως το 1945 αγκάλιασε και πάλι η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών. Το έργο που φιλοξενείται στο «Αρχείον Πόντου», Παράρτημα 45, είναι ο καρπός ερευνητικού έργου που άρχισε πριν από περίπου δύο χρόνια και αποτελεί συνέχεια του έργου Η μουσική του Πόντου. Λυράρηδες του Πόντου, το οποίο εκδόθηκε επίσης από την ΕΠΜ.
Ο Γιάννης Τσανασίδης κατάφερε να κάνει 150 τηλεφωνικές συνεντεύξεις με λυράρηδες δεύτερης γενιάς που βρίσκονται εν ζωή αλλά και με απογόνους εκείνων που δεν ζουν πια.
Μεταξύ άλλων κατέγραψε τον τόπο όπου γεννήθηκαν, την καταγωγή τους από την ιστορική πατρίδα, τον τρόπο που έζησαν, υπό ποιες συνθήκες έπαιζαν μουσική, τα τραγούδια που προτιμούσαν, τα στιχάκια που έγραψαν, αλλά και τη μορφή που είχαν τα γλέντια, στα οποία οι λυράρηδες είχαν τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
«Η μουσική μας παράδοση, η μουσική του Πόντου, σώζεται προφορικά. Γι’ αυτό πρέπει να μελετήσεις τους ανθρώπους. Τη ζωή τους, τη μουσική που έπαιξαν, ποια ακούσματα είχαν, με ποιους συνεργάστηκαν μουσικά, κτλ. Την ποντιακή μουσική την ερμηνεύεις ανθρωποκεντρικά, διότι οι άνθρωποι την διέσωσαν. Δεν υπάρχουν παρτιρούρες», είχε δηλώσει τον περασμένο Μάρτιο στο pontosnews.gr και τον Ρωμανό Κοντογιαννίδη.
Το έργο είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Γιάννη Τσακλίδη (1933-2016), παππου του Γιάννη Τσανασίδη, από τον οποίο όπως ο ίδιος ο συγγραφέας γράφει «απέκτησα τα πρώτα μου μουσικά βιώματα και με μύησε στην τέχνη της λύρας».
Η πρώτη έκδοση του συγγραφέα με θέμα τους λυράρηδες του Πόντου
Το Παράρτημα 45 κυκλοφορεί περίπου έναν χρόνο μετά την έκδοση του Παραρτήματος 41 με τίτλο Η μουσική του Πόντου. Λυράρηδες του Πόντου, που βασίζεται στη μεταπτυχιακή εργασία του Γιάννη Τσανασίδη. Η εργασία έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Μουσικές Τέχνες» του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, και αποτελείται από τις θεματικές ενότητες: Α) Η Μουσική του Πόντου και Β) Λυράρηδες του Πόντου.
Η πρώτη αναφέρεται γενικά στη μουσική του Πόντου, σε δημοσιευμένες πηγές που αφορούν το πάνθεον της ποντιακής μουσικής, σε προϋπάρχουσες καταγραφές μουσικών θεμάτων, στα δημοτικά τραγούδια και δίστιχα του Πόντου.
Στη δεύτερη θεματική ενότητα εκτίθενται σκέψεις και συμπεράσματα που αφορούν τη ζωή και τη μουσική των λυράρηδων που γεννήθηκαν στον Πόντο πριν από το 1920, και καταγράφονται αναφορές προγενέστερων μελετητών που ασχολήθηκαν με το θέμα, για να ακολουθήσει το κυρίως μέρος της έρευνας του μελετητή, ένας κατάλογος δηλαδή αυτών των λυράρηδων, με βιογραφικά στοιχεία για τον καθένα και πληροφορίες που αντλήθηκαν από προφορικές και τηλεφωνικές συνεντεύξεις. Παρατίθενται και φωτογραφίες των λυράρηδων.
