pontosnews.gr
Τετάρτη, 18/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού: Ακολούθα το χρήμα

Γράφει ο Νίκος Χ. Βαρσακέλης, καθηγητής Βιομηχανικής Πολιτικής Τμήμα Οικονομικών Επιστημών στο ΑΠΘ

4/06/2021 - 8:41πμ
Άποψη της Κωνσταντινούπολης στις αρχές του 20ού αιώνα (φωτ.: facebook.com/ottomanpictures)

Άποψη της Κωνσταντινούπολης στις αρχές του 20ού αιώνα (φωτ.: facebook.com/ottomanpictures)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Στις παλιές αμερικάνικες ταινίες, που περιγράφουν τον πόλεμο της δικαιοσύνης στην μαφία, υπάρχει η ρήση «εάν θέλεις να δεις την πραγματική αιτία ακολούθα το χρήμα». Την Κυριακή 23 Μαΐου η χώρα μας τίμησε τους νεκρούς της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού, ενώ πριν από λίγες εβδομάδες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναφέρθηκε στην Γενοκτονία των Αρμενίων. Και οι δύο γενοκτονίες σχεδιάστηκαν και εκτελέστηκαν από τις Οθωμανικές Αρχές, σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δημοσιευμένα στοιχεία.

Με το παρόν άρθρο και στηριζόμενος στη ρήση «ακολούθα το χρήμα», θα προσθέσω ακόμη μια διάσταση σε αυτήν την συζήτηση.

Από τον 18ο αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ου, οι Έλληνες και οι Αρμένιοι ήλεγχαν σχεδόν το σύνολο του εσωτερικού και εξωτερικού εμπορίου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (ΟΑ). Στο διάγραμμα 1 παρουσιάζεται, ενδεικτικά, η κατανομή του πληθυσμού στις διάφορες θρησκευτικές ομάδες και η αντίστοιχη κατανομή στην εξωτερικό εμπόριο στην Τραπεζούντα κατά το έτος 1848 (η κατανομή είναι αντίστοιχη και σε άλλες μεγάλες πόλεις της ΟΑ). Είναι εμφανές ότι ενώ οι μουσουλμάνοι κάτοικοι των δυο περιοχών κατέχουν σημαντικό ποσοστό στον πληθυσμό, 55%, η συμμετοχή τους στο εξωτερικό εμπόριο είναι μόλις 13,5%.

Διάγραμμα 1

Όσον αφορά το εγχώριο εμπόριο, πάλι με στοιχεία από την Τραπεζούντα κατά το έτος 1912, ο μουσουλμανικός πληθυσμός ήταν σημαντικά αυξημένος, ανήλθε στο 81%, όμως το ποσοστό συμμετοχής στο εγχώριο εμπόριο ανήλθε μόλις στο 15%. Ταυτόχρονα, και το μερίδιο στην υπό ανάπτυξη βιομηχανία από τους Έλληνες και Αρμένιους ήταν επίσης συντριπτικό.

Το μερίδιο των Εβραίων υπηκόων της ΟΑ ήταν πολύ μικρό και αφορούσε κυρίως μικρό τοπικό εμπόριο και χρηματοοικονομικές διαμεσολαβήσεις.

Οι λόγοι της παραπάνω οικονομικής εξέλιξης μπορεί να είναι: α) ο θεσμός του berat που απελευθέρωσε τους μη μουσουλμάνους υπηκόους της ΟΑ από το στενό και μη ευέλικτο οθωμανικό δίκαιο, έτσι ώστε να έχουν συσσωρεύσει σημαντικά κεφάλαια και τεχνογνωσία και β) η συντριπτική πλειοψηφία των ευκατάστατων μουσουλμάνων ανήκαν στην πολιτική και στρατιωτική ελίτ και απομυζούσαν τον κρατικό προϋπολογισμό υπό μορφή προσόδου. Λόγω δε της έλλειψης αποταμίευσης δεν διέθεταν κεφάλαια. Επιπλέον, όταν επί αιώνες επεδίωκαν μόνο την πρόσοδο, δεν ήταν δυνατόν να αναπτύξουν τεχνογνωσία, τόσο στο εγχώριο όσο και στο εξωτερικό εμπόριο. Αυτή είχε αναπτυχθεί από τους μη μουσουλμάνους υπηκόους κατά τους προηγούμενους αιώνες. Έτσι όταν έγινε η μεγάλη μεταρρύθμισή του Tanzimat, με την οποία απελευθερώθηκε και ο μουσουλμάνος υπήκοος, πολύ λίγοι ευκατάστατοι μουσουλμάνοι είχαν την δυνατότητα να αναπτύξουν εμπορική και βιομηχανική δραστηριότητα. Επιπροσθέτως, η μεταρρύθμιση συνέβαλε ακόμη περισσότερο στην πλήρη κυριαρχία στην οικονομία της ΟΑ των μη μουσουλμάνων υπηκόων, οι οποίοι διαθέταν συσσωρευμένα κεφάλαια και τεχνογνωσία.

Και ερχόμαστε στο 1908. Το κίνημα των Νεότουρκων έθεσε ως στόχο την φυλετική καθαρότητα των υπηκόων του κράτους. Όλως παραδόξως, ο εκτουρκισμός ξεκίνησε από την οικονομία.

Η ανακατανομή έγινε βίαια. Όπως φαίνεται στο διάγραμμα 2, μέχρι το 1908 στο χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης υπήρχαν μόλις δύο εταιρείες με αμιγή μουσουλμανική μετοχική σύνθεση. Κατά την περίοδο 1908-1920, με το κίνημα των Νεότουρκων, άλλαξε η κατανομή και πολλές εταιρείες ήταν πλέον μεικτές, ενώ μειώθηκαν στο 1/3 οι εταιρείες που ελέγχονται από μη μουσουλμάνους σε σχέση με την προηγουμένη περίοδο. Τέλος, ο αριθμός των εταιρειών που ελέγχονταν από μουσουλμάνους αυξήθηκε κατά 8 φορές!

Η πολιτική διάσταση είναι εμφανής, καθώς η μεγάλη αλλαγή έγινε σε μόλις 10 χρόνια και δεν μπορεί να αποδοθεί σε οικονομικούς λόγους. Μόνο η βίαιη απαλλοτρίωση και η καταπάτηση των δικαιωμάτων περιουσίας των Πόντιων και Αρμενίων μπορεί να εξηγήσει τόσο μεγάλη και βίαιη ανακατανομή πλούτου μέσα σε μια  δεκαετία. Το έγκλημα ολοκληρώθηκε το 1922.

Εις βάθος έρευνα στα αρχεία των μετοχολογίων των εισηγμένων εταιρειών θα δείξει πως άλλαξαν χέρια οι μετοχές των εταιρειών σε 10 μόλις χρόνια.

Επίσης αντίστοιχη έρευνα στα αρχεία των τοπικών επιμελητηρίων θα δώσει πληροφορίες πως άλλαξαν χέρια εμπορικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις. Και τελικά σε ποιων τα χέρια κατέληξαν όλα αυτά τα περιουσιακά στοιχεία.

Διάγραμμα 2

Συμπερασματικά. Τελικά, μήπως η Γενοκτονία των Ποντίων και των Αρμενίων ουσιαστικά ήταν μια εφαρμογή της γνώριμης μεθόδου των κυνηγών της στέπας «ό,τι δεν μπορώ να το κάνω μονός μου σκοτώνω, εάν χρειαστεί, και το αρπάζω»;

Το εφάρμοσαν οι Σελτζούκοι και Οθωμανοί Τούρκοι μέχρι τα μέσα του 17ου σκοτώνοντας, εξανδραποδίζοντας και λαφυραγωγώντας τις νεοκατακτημένες περιοχές. Από τα τέλη του 17ου αιώνα, καθώς οι κατακτήσεις σταμάτησαν, οι ελίτ εκμεταλλεύονταν χωρίς κόπο τους κατακτημένους λαούς μέσω της ανελέητης φορολογίας και της αυθαιρεσίας στην προστασία των δικαιωμάτων περιουσίας. Μετά την δημιουργία του ελληνικού, του σερβικού, του ρουμανικού και του βουλγαρικού κράτους και της παραχώρησης της Αιγύπτου στην Βρετανική Αυτοκρατορία, αυτοί οι πόροι προς εκμετάλλευση περιορίσθηκαν δραστικά.

Επιπλέον, η μεταρρύθμιση του Tanzimat έδειξε ότι η μουσουλμανική ελίτ δεν είχε την δυνατότητα να αναλάβει ηγετικό οικονομικό ρόλο στην ΟΑ καθώς αυτός ήταν ο μόνος δρόμος για την διατήρηση της ηγετικής της θέσης στο κράτος κατά τους νέους καιρούς της βιομηχανικής επανάστασης.

Επομένως, η ελίτ επανήλθε στην παλιά μέθοδο, θάνατος και πλιάτσικο των περιουσιών. Και ενεδύθη τον μανδύα του εθνικισμού, όπως παλαιότερα τον μανδύα του ισλάμ. Θυμίζει κάτι από το σήμερα; Follow the money.

Νίκος Χ. Βαρσακέλης

  • Σημείωση: Τα διαγράμματα είναι από το βιβλίο: Timur Kuran, The Long Divergence: How Islamic Law Held Back the Middle East, Princeton University Press, 2011.
ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Άντονι Αλμπανέζι και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε διμερή συνάντηση στο περιθώριο της διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31), στην Αττάλεια. Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: EPA / Lukas Coch)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Αυστραλία: Νέα πίεση για την αναγνώριση των Γενοκτονιών Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων

16/11/2026 - 6:15μμ
Το αρμενικό κοινοτικό ορφανοτροφείο στην πόλη της Σεβάστειας το 1902. Στο κέντρο διακρίνεται καθισμένος ο διευθυντής του ιδρύματος, Μιχράν Εφέντη Ισπιριάν (πηγή: Πρόγραμμα Houshamadyan / Συλλογή Βιβλιοθήκης Νουμπαριάν, Παρίσι/ via Seta Semsarian Karakelian)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ντοκουμέντο του 1902: Ορφανά της Σεβάστειας που γλίτωσαν από τις σφαγές του 1894-1896 αλλά όχι κατά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915

16/11/2026 - 10:40πμ
Η Τραπεζούντα γύρω στο 1915 (φωτ.: Underwood & Underwood / Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Πόντος 1919: Γύρισαν από τη Ρωσία για να ξαναγίνουν πρόσφυγες

15/11/2026 - 4:16μμ
Ο ιστορικός και κοινωνιολόγος Βαχάκν Νταντριάν και πίσω φάκελοι του αρχείου του (πηγή: Agos)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Από τη Γενοκτονία των Αρμενίων σε αυτή των Ελλήνων: Το πολύτιμο αρχείο Νταντριάν ανοίγει για τους ερευνητές

15/11/2026 - 11:36πμ
Ο διεθνούς φήμης ιστορικός Μπεντρός Ντερ Ματοσιάν νέος διευθυντής Έρευνας Γενοκτονιών του Zoryan Institute (πηγή: zoryaninstitute.org)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ινστιτούτο Ζοριάν: Ο καθηγητής Μπεντρός Ντερ Ματοσιάν νέος διευθυντής Έρευνας Γενοκτονιών

14/11/2026 - 12:19μμ
Σώμα Πόντιων ανταρτών υπό τον Ιστίλ αγά (Στυλιανό Κοσμίδη), αρχηγό στην περιοχή της Σαμψούντας. Σπάνια φωτογραφία από το αρχείο του Δημήτριου Κουτσογιαννόπουλου
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Μαρτυρία Χαράλαμπου Χριστοφορίδη: Όταν ο Κεμάλ έκαψε τα χωριά της Σαμψούντας και οι Πόντιοι πήραν τα βουνά

12/11/2026 - 9:34μμ
Αρμένιοι πολίτες, συνοδευόμενοι από ένοπλους Οθωμανούς στρατιώτες, πεζοπορούν διά μέσου του Χαρπούτ (γνωστού ως Χαρπέρτ στους Αρμενίους, καζάς του Μαμουρέτ-ουλ-Αζίζ) προς μια φυλακή στη γειτονική Μεζιρέχ (πηγή: Armin T. Wegner/Δημοσιεύτηκε από τον Αμερικανικό Ερυθρό Σταυρό και για πρώτη φορά στις ΗΠΑ, πριν από την 1η Ιανουαρίου 1923/ commons. wikimedia.org)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Τέισι Άτκινσον: Η Αμερικανίδα που έκρυψε τη φρίκη της Γενοκτονίας των Αρμενίων σ’ ένα μπαούλο

7/11/2026 - 10:37πμ
Ορφανά παιδιά στο προαύλιο του Κολεγίου Ανατόλια στη Μερζιφούντα, όπου λειτουργούσε ορφανοτροφείο της Near East Relief, περ. 1921-1922 (πηγή: Συλλογή Gertrude Anthony / The Bancroft Library, University of California, Berkeley)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Γενοκτονία των Ποντίων: Η έκθεση που «θάφτηκε» – Ένας Αμερικανός ναύαρχος «φίμωσε» εργαζόμενη της Near East Relief

1/11/2026 - 5:03μμ
Παιδιά ετοιμάζονται να αναχωρήσουν με άμαξες από το ορφανοτροφείο της Near East Relief στη Σεβάστεια, 1922-1923 (φωτ.: Little Traverse History Museum / Συλλογή Harry C. Moffett)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Δώδεκα μέρες στα χιόνια: Τα καραβάνια των ορφανών από τη Σεβάστεια

31/10/2026 - 10:12μμ
Αρμενικό σπίτι με σπασμένα παράθυρα στο Ερζερούμ, μετά τη σφαγή της 30ής Οκτωβρίου 1895. Η λήψη χρονολογείται περίπου την 1η Νοεμβρίου (φωτ.: συλλογή William Sachtleben / UCLA Library)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ερζερούμ 1895: Αμερικανός που αναζητούσε έναν ποδηλάτη κατέγραψε τη σφαγή των Αρμενίων – Οι πολύ σκληρές φωτογραφίες

30/10/2026 - 8:36μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Bourdo Photography Copyright

Ελληνικό χρώμα, χορός και γεύσεις στο μεγάλο πανηγύρι του Αγίου Νεκταρίου στο Μπέργουντ του Σίδνεϊ

5 λεπτά πριν
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης στο 5ο Οικονομικό Συνέδριο της Ναυτεμπορικής, με κεντρικό τίτλο «Ελληνική Οικονομία. Η νέα αρχιτεκτονική». Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026   (φωτ.: EUROKINISSI / Γιάννης Παναγόπουλος)

Πιερρακάκης: Ανάπτυξη 2,3% το 2027 προβλέπει η κυβέρνηση – Στο 1,5% η Κομισιόν

29 λεπτά πριν
Από το βιβλίο του Ανέστη Μπαρμπάτση «Μπαγιαντέρας – Δημήτρης Γκόγκος / Προπολεμική περίοδος» (εκδόσεις Μετρονόμος, 2022)

Δημήτρης Γκόγκος: Ο τυφλός «Μπαγιαντέρας» του ρεμπέτικου

53 λεπτά πριν
Οικογενειακή φωτογραφία μετά την ολοκλήρωση της 4ης Διακυβερνητικής Συνόδου Ελλάδας-Κύπρου, όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη (φωτ.: Δημήτρης Παπαμήτσος/ Γρ. Τύπου Πρωθυπουργού/ EUROKINISSI)

Κοινό ανακοινωθέν από την 4η Διακυβερνητική Σύνοδο Ελλάδας-Κύπρου: Οι τρεις βασικοί πυλώνες συνεργασίας, οι νέες συμφωνίες και το μήνυμα για το Κυπριακό

1 ώρα πριν
(Πηγή: pixabay.com/users/pier52-13422867/)

Μορέσα: Μια ετυμολογική προσέγγιση ενός σπάνιου γυναικείου ονόματοςο

2 ώρες πριν
Ο Τούρκος βουλευτής Τζαν Αταλάι σε πλακάτ (πηγή: instagram.com/canatalaytip/)

ΕΔΔΑ: Άμεση αποφυλάκιση του Τούρκου βουλευτή Τζαν Αταλάι και αποζημίωση 32.500 ευρώ

2 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV