Η αμορφωσιά και η σχεδόν παντελής έλλειψη γνώσεων «κάλπαζαν» στις προσφυγικές συνοικίες της Ελλάδας της δεκαετίας του 1930.
Η απερίγραπτη φτώχεια δεν άφηνε πολλά περιθώρια στη συντριπτική πλειοψηφία των προσφύγων, πέρα από το καθημερινό κυνήγι του όποιου μεροκάματου για την επιβίωση, που επισκίαζε σχεδόν τα πάντα.
Η διαδικασία, ωστόσο, για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, αλλά και για την άμβλυνση του βαθύτατου πόνου από τον ξεριζωμό περνάνε σε μεγάλο βαθμό μέσα από το «μονοπάτι» της μόρφωσης και της πνευματικής καλλιέργειας. Κι αυτό το γνώριζε πολύ καλά μία από τις μεγαλύτερες μορφές της πρώτης γενιάς των προσφύγων από τον Πόντο, ο γιατρός Θεοφύλακτος Θεοφυλάκτου. Ως «ψυχή» της Εύξεινου Λέσχης Θεσσαλονίκης –του σημαντικότερου σωματείου των Ποντίων προσφύγων εκείνης της εποχής–, ο Θεοφύλακτος Θεοφυλάκτου θέλησε να βάλει βάσεις γνώσης στις προσφυγικές ποντιακές κοινότητες.
Έτσι, μαζί με το υπόλοιπο τότε Διοικητικό Συμβούλιο της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης αποφάσισαν την ίδρυση του Λαϊκού Πανεπιστημίου. Έναν φορέα γνώσης προσιτό για όλους, ο οποίος εξελίχθηκε σε πυλώνα εκπαίδευσης τα επόμενα χρόνια, μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης δίδαξαν κάποιοι από τους σημαντικότερους καθηγητές του νεοσύστατου τότε Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Αναβίωση στον καιρό της πανδημίας
Την ιδέα και τη λειτουργία αυτού του εκπαιδευτικού φορέα, πήρε την απόφαση να αναβιώσει, παρά το πολύ δύσκολο διάστημα της πανδημίας του κορονοϊού, το σημερινό Διοικητικό Συμβούλιο της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης.
Έτσι από το Σεπτέμβριο του 2020 ξεκίνησε την παράδοση κύκλων διαδικτυακών διαλέξεων, με διαφορετικό θέμα σε κάθε κύκλο, οι οποίοι θα ολοκληρωθούν τον ερχόμενο Μάιο.
«Στην περίοδο της κρίσης του κορονοϊού έπρεπε να βρούμε τρόπους, ώστε να λειτουργεί εξ αποστάσεως η Εύξεινος Λέσχη και να μη μείνει ανενεργό ένα τόσο σημαντικό σωματείο. Συζητήσαμε και πήραμε την απόφαση να αναβιώσει το Λαϊκό Πανεπιστήμιο», σημειώνει στο pontosnews.gr το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και γενικός συντονιστής των επιμορφωτικών κύκλων του Λαϊκού Πανεπιστημίου, Θεοδόσης Κυριακίδης.
Αφιερωμένος στην «Παιδεία» ο Μάρτιος
Κατά τον ίδιο, μέσα στον Μάρτιο θα παρουσιαστεί η πέμπτη θεματική ενότητα του Λαϊκού Πανεπιστημίου, που είναι αφιερωμένη στην Παιδεία.
«Όπως και στις προηγούμενες θεματικές ενότητες, έτσι και οι διαλέξεις για την Παιδεία θα παρουσιαστούν με τρόπο εκλαϊκευμένο και προσιτό για όλους. Θα παρουσιαστούν θέματα γνωστά με μία καινούργια οπτική αλλά και νέα δεδομένα, καθώς και ζητήματα άγνωστα για πολλούς.
»Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η παρουσίαση που θα αφορά το τι διδάσκεται σήμερα στα σχολεία για την ιστορία του ποντιακού ελληνισμού. Αποτελεί πάγιο αίτημα όλων των ποντιακών φορέων να διδάσκεται στα σχολεία η ιστορία του ποντιακού ελληνισμού, αλλά, δυστυχώς, μέχρι στιγμής δεν είμαστε καθόλου ικανοποιημένοι. Διδάσκονται πολύ λίγα πράγματα και μάλιστα κάποια ως μάθημα επιλογής στην Γ’ Λυκείου.
»Επίσης, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα θα είναι η ομιλία του Βλάση Αγτζίδη, ο οποίος θα εμβαθύνει και θα μιλήσει εξειδικευμένα, για το αν και πώς παρουσιάζεται στα σχολικά εγχειρίδια η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου», σημειώνει στο pontosnews.gr ο Θεοδόσης Κυριακίδης.
Το πρόγραμμα των θεματικών διαλέξεων του Μαρτίου
⇒Δευτέρα 8 Μαρτίου, ώρα 7 μ.μ.
Η Σοφία Ηλιάδου-Τάχου, καθηγήτρια Νεοελληνικής Ιστορίας και Ιστορίας Νεοελληνικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας αναπτύσσει το θέμα «Η Παιδεία στον ιστορικό Πόντο».
⇒Τετάρτη 17 Μαρτίου, ώρα 7 μ.μ.
Η Αναστασία Παμουκτσόγλου, πρώην Πάρεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, Διδάκτωρ Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης μιλάει για το θέμα «Σχολικά βιβλία – Προγράμματα σπουδών και Ποντιακός Ελληνισμός».
⇒Δευτέρα 22 Μαρτίου, ώρα 7 μ.μ.
Η Μαρία Δημάση, καθηγήτρια Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης θα αναφερθεί στο θέμα «Η συμβολή της λογοτεχνίας στη διαμόρφωση της εθνικής μας ταυτότητας. Η περίπτωση του διηγήματος «Θάνατος και αποχωρισμός στο Γκιόρελε».
⇒Δευτέρα 29 Μαρτίου, ώρα 7 μ.μ.
Ο Βλάσης Αγτζίδης, Διδάκτωρ Ιστορίας πραγματεύεται το θέμα «Διδάσκοντας τη γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού σε μαθητές».
Ολοένα και αυξάνεται το ενδιαφέρον
Από το Σεπτέμβριο έως σήμερα, μας λέει ο Θεοδόσης Κυριακίδης, ο αριθμός των ατόμων που παρακολουθούν τις διαδικτυακές παραδόσεις του Λαϊκού Πανεπιστημίου έχει αυξητική τάση.
Χαρακτηριστικό είναι πως όταν τον περασμένο Σεπτέμβριο θα ξεκινούσε η παρουσίαση της πρώτης θεματικής ενότητας που είχε ως αντικείμενο την Ιστορία, το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης είχε αποφασίσει να παρακολουθήσουν τις παραδόσεις, μόνο μέλη της Λέσχης και κάποιοι φίλοι, δηλαδή όχι περισσότερα από 70-80 άτομα.
«Δεν είχαμε ανοίξει στον κόσμο την πρώτη θεματική ενότητα, αλλά είδαμε τελικά ότι την παρακολούθησαν περίπου 250 άτομα. Πλέον φτάσαμε στο σημείο να παρακολουθούν τις παραδόσεις κατά μέσο όρο 450-500 άτομα. Μάλιστα, κάποιες εμβόλιμες διαλέξεις τις έχουν παρακολουθήσει ακόμα και χίλια άτομα», λέει ο γενικός συντονιστής των επιμορφωτικών κύκλων του Λαϊκού Πανεπιστημίου.
Ο Μάιος αφιερωμένος στη Γενοκτονία
Οι προηγούμενες τέσσερις θεματικές ενότητες του Λαϊκού Πανεπιστημίου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης είχαν ως αντικείμενο την ιστορία του ποντιακού ελληνισμού, την ποντιακή διάλεκτο, τη λαογραφία και τον πολιτισμό του Πόντου.
Τον Απρίλιο η θεματική ενότητα θα έχει ως αντικείμενο την ιατρική, το μόνο θέμα της φετινής χρονιάς που δε σχετίζεται μόνο με τον ποντιακό ελληνισμό, ενώ τον Μάιο το Λαϊκό Πανεπιστήμιο της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης θα είναι αφιερωμένο στη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου.
Όπως αναφέρει στο pontos news ο Θεοδόσης Κυριακίδης, αναμένεται να παρουσιάσουν διαλέξεις για τη Γενοκτονία, μεταξύ άλλων, ο καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Κωνσταντίνος Φωτιάδης, ο επίκουρος καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, Μιλτιάδης Σαρηγιαννίδης και ο ηθοποιός και χορογράφος Παύλος Κουρτίδης, ο οποίος ανέβασε την παράσταση Γενοκτονία. Ο τελευταίος θα μιλήσει για την πρόκληση να ανεβάσει τη συγκεκριμένη παράσταση, για το πώς αντιμετωπίστηκε ένα τέτοιο έργο, καθώς και για το πώς το τραγικό γεγονός της Γενοκτονίας περνάει μέσα από την τέχνη.
Το επόμενο διάστημα, η ΕΛΘ θα δώσει στη δημοσιότητα τα βίντεο όλων των διαλέξεων, προκειμένου «να δημιουργηθεί μία πολύ σημαντική ψηφιακή βάση δεδομένων, στην οποία θα μπορεί να ανατρέξει ο καθένας και να συλλέξει πληροφορίες, εμπλουτίζοντας έτσι και τις γνώσεις του».
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
