Οι Πόντιοι και το ταφικό έθιμο ανά την Ελλάδα

Κυριακή του Θωμά και οι Πόντιοι κατευθύνονται από το πρωί ‘ς σα ταφία. Πιστεύουν ότι οι ψυχές των αγαπημένων τους ανθρώπων ανεβαίνουν στον επίγειο κόσμο και κάθονται μαζί τους μέχρι την ημέρα του Αγίου Πνεύματος, οπότε και επιστρέφουν πάλι στην αιωνιότητα –και γι’ αυτό τους υποδέχονται στρώνοντάς τους τραπέζι. Είναι στην ευχέρεια κάθε οικογένειας αν θα πάει πρώτα στην εκκλησία ή θα κάνει τρισάγιο στον τάφο. Αυτή την ημέρα, όμως, όλοι οι νεκροί θα μνημονευτούν. Μια Κυριακή πολύ διαφορετική από τις άλλες. Αναστάσιμη, ιδιαίτερη κι αισιόδοξη.

Πάνω στους τάφους οι οικογένειες στρώνουν τραπεζομάντηλο, απλώνουν φαγητά και ποτά και αφού ανταλλάσσουν ευχές τρώνε και πίνουν, και άλλοτε τραγουδούν και χορεύουν.

Αν και πολλοί μπορεί να χαρακτηρίσουν το θέαμα μακάβριο εντούτοις οι Πόντιοι είναι εξοικειωμένοι με τον θάνατο. Ελπίζουν στην ανάσταση των αγαπημένων τους, όπως αναστήθηκε ο Χριστός και παρουσιάστηκε μπροστά στον Απόστολο Θωμά.

(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Γιάννης Κολεσίδης)

Το ταφικό έθιμα τηρείται ευλαβικά σε αρκετές περιοχές που ζουν Πόντιοι. Από τα Σούρμενα, τον Κορυδαλλό, τις Αχαρνές, τον Ασπρόπυργο, την Καλλιθέα, την Αγία Βαρβάρα της Αττικής, μέχρι τη Νέα Κρώμνη Δράμας, την Χαρίεσσα Νάουσας, την Καλαμαριά Θεσσαλονίκης, και τη Νέα Τραπεζούντα Πιερίας οι οικογένειες θα επισκεφθούν τα νεκροταφεία –ακόμα και πολιτιστικοί σύλλογοι καλούν τον κόσμο στα ταφία.

(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Γιάννης Κολεσίδης)

Χωρίς καμία άλλη παραλλαγή, πλην της ημέρας που γίνεται το έθιμο, σε Πρωτοχώρι και Λευκόβρυση Κοζάνης, Μεσσιανό Πέλλας, Κομοτηνή, Σάπες Ροδόπης και Πρόχωμα Θεσσαλονίκης αναβιώνει τη δεύτερη μέρα του Πάσχα. Έτσι το έμαθαν από τους προγόνους στον Πόντο, έτσι διατηρήθηκε στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, έτσι ήρθε και στην Ελλάδα.

Στο Θρυλόριο Κομοτηνής το έθιμο γίνεται ανήμερα του Αγίου Πνεύματος. Εκεί στρώνουν το αποχαιρετιστήριο τραπέζι των νεκρών έξω από το νεκροταφείο.