pontosnews.gr
Τρίτη, 17/03/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Η πλούσια αποτύπωση του γυναικείου στήθους στην ποντιακή διάλεκτο, από τον Φίλωνα Κτενίδη

Άρθρο στην «Ποντιακή Εστία»

24/07/2016 - 3:10μμ
Τα παραμόνα, οι πρώτες μέρες στη ζωή της λεχώνας και του νεογέννητου - Cover Image
Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp

Εθωρείτο τολμηρόν να μεταχειρίζεται κανείς την ονομασίαν «τσιτσίν» ή «τσιτσία» ομιλών περί του μαστού της γυναικός ή κόρης. Μόνον όταν επρόκειτο να γίνη λόγος για το υποτυπώδες στήθος βρέφους ή πολύ μικρής κορασίδος, που μόνον η «ρόγα» διεκρίνετο, ελέγετο χαϊδευτικά: «το τσιτσόπον τη μωρί».

Κατά τον ίδιο τρόπο και εις τα ιδίας περιπτώσεις ελέγοντο και τα «βυζόπα» (Τραπεζούς), ενώ τα ρήματα «βυζαλίζω, βυζάνω», και τα «βυζάστρα», «βυζοτέρ» «βυζορόι» ήσαν εν χρήσει πάντοτε και καθ’ όλον τον Πόντον.

Δια λόγους ευπρεπείας και προς αποφυγήν των ως άνω ονομασιών ως χυδαίων, έλεγαν «το στήθος» και «τα στήθα» (Τραπεζούς).

Φράσις: Εδούλεψεν το στήθος τη λεχούσας (έπαθε μαστίτιδα).

Στους ερωτικούς στίχους ωνομάζοντο μεταφορικώς:

«Ο κόρφες» (κόρφος)
…’ς σον κόρφε σ’ έχω μερτικόν,
’ς σο κρεββατόπο σ’ τόπον…

«Τα ψία» (οι ψυχές)
να ρούζω και λιγοθυμώ απέσ’ ’ς άσπρα τα ψία σ’…

«Τα μήλα» (μηλόπα)
Αφκά ’ς σο σπαλερόπο σου, ντο είν’ ατά ντο κείνταν;
… Κιμισχανάς μηλόπα είν’, εμέν κ’ εσέν κανείνταν.
Σκύλλ’ υιέ και γαϊδάρ’ υιέ, ’ς σον κόρφε μ’ ντ’ εχαλάνες;
ασού ’κί θα επαίρνες με, τα μήλα μ’ ντ’ εμαλάζ’νες;

«Τα χρυσόμηλα»
Και στα κλωθογυρίσματ’ ατς, ελύγαν τα κουμπία τς,
κ’ εφάνθαν τα χρυσόμηλα τς, τα λινοσκεπασμένα

(Δημοτικόν «Γυναικοπόλεμος»)

«Εμπροκάρδια»
… λελεύω το καρδόπο σου, τ’ άσπρα τα εμπροκάρδια σ’…

Φίλων Κτενίδης

Ποντιακή Εστία – Μηνιαίον Λαογραφικόν Περιοδικόν
Έτος 13ον, Μάρτιος-Απρίλιος 1962, τεύχος 3ον και 4ον
Από της εκδόσεως τεύχος 147-148
ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Η Αργυρούπολη του Πόντου, στις αρχές του 20ού αιώνα (πηγή: Grothe, Hugo: Auf türkischer Erde: Reisebilder Und Studien, 1903. Archive: Center for Information and Documentation on Armenia – IDZA, Berlin)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Ο Πούλον ση Δημήτρ’ αφέντη το μαγαζίν: Μια λίρα ζήτησε αλλά ο Φωστήρτς…

16/03/2026 - 10:27μμ
(Φωτ.: EUROKINISSI / Εικ.: Γεωργία Βορύλλα)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Λυκοχαντζού: Το δαιμόνιο του ποντιακού χειμώνα που «χτυπούσε» τη Σαρακοστή

1/03/2026 - 6:45μμ
Μάρτ’ς ο πεντάγνωμος - Cover Image
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Μάρτ’ς ο πεντάγνωμος

1/03/2026 - 8:30πμ
Ένας κουκαράς στην αποκριάτικη γιορτή του Δήμου Χαλανδρίου (φωτ.: Δήμος Χαλανδρίου)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Σήμερα, Σταχτοδευτέρα, κάθε ποντιακό σπίτι, κρεμά τον κουκαρά! Το ταπεινό φυλαχτό της Σαρακοστής στον Πόντο

23/02/2026 - 4:15μμ
Παρέα Ποντίων διασκεδάζει τις Απόκριες στο μαγαζί του Λεωνίδα Αδαμίδη στην Καλλιθέα, περ. 1960. Στη λύρα ο Χρήστος Μπαϊρακτάρης. Μπροστά του με την πίπα ο Ηλίας Αλβανίδης από την Τραπεζούντα και αριστερά στο τραπέζι ο Λευτέρης Σιδηρόπουλος (φωτ.: Επιτροπή Ποντιακών Μελετών)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Έτσι αποχαιρετούσαν οι Πόντιοι την Αποκριά: Φαγοπότι, τραγούδια και αυστηρή νηστεία από… (Καθαρά) Δευτέρα

22/02/2026 - 9:59πμ
Πόντιοι και Πόντιες από τη Σαμψούντα (φωτ.: αρχείο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου με ποντιακά δίστιχα: Το παράπονο, ο έρωτας, ο χωρισμός

14/02/2026 - 8:59πμ
Μπορεί το Σταυρίν του Πόντου να «πνιγόταν» στο πράσινο αλλά όταν ο καιρός αγρίευε βρισκόταν αντιμέτωπο με ακραία καιρικά φαινόμενα που δεν... αστειεύονταν (πηγή: facebook.com/ayeser29/@eyup.ibisoglu)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Ο άνεμος λυσσομανά και τα ποτάμια στο Σταυρίν φουσκώνουν

11/01/2026 - 11:20πμ
Ο Ξενοφών Άκογλου γράφει κάτω από τη φωτογραφία των τριών νέων: «Η περιφορά του Σταυρού στα σπίτια μετά την κατάδυση» (πηγή: «Λαογραφικά Κοτυώρων / εικ.: Γεωργία Βορύλλα)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Η γιορτή των Φώτων στα Κοτύωρα: Όταν ο σταυρός αγίαζε θάλασσα, σώμα και ψυχή

6/01/2026 - 9:23πμ
Περιφορά του σταυρού των Φώτων, στην Κερασούντα. Δωρεά του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί» στο Μουσείο Ποντιακού Ελληνισμού της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Τα κάλαντα των Φώτων από τη Σινώπη του Πόντου – Ένα ντοκουμέντο της ποντιακής παράδοσης

5/01/2026 - 9:02πμ
Έργα της Σοφίας Αμπερίδου στη δίγλωσση έκδοση «Το κρυφό βλέμμα» (φωτ.: Facebook / Σοφία Αμπερίδου)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Όταν ο Χριστός κατεβαίνει στη γη: Ένα ποντιακό παραμύθι του Δωδεκαημέρου

28/12/2025 - 8:31μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

(Φωτ.: seismoi.gr)

Σεισμός 3,8 Ρίχτερ ταρακούνησε τα Χανιά

3 ώρες πριν
(Φωτ.: facebook/Πολιτιστικός Φορέας Ποντίων Καλλιθέας «Θέατρο Πόντου»)

Ποντιακή διασκέδαση μέχρι το πρωί στον ετήσιο χορό του «Θεάτρου Πόντου»

3 ώρες πριν
Το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας (φωτ.: Λιμενικό Σώμα)

Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Δέκα πλοία με ελληνική σημαία και 160 Έλληνες ναυτικοί στον Περσικό Κόλπο

3 ώρες πριν
(Φωτ. αρχείου: pixabay.com)

Χανιά: Απολογήθηκαν οι έξι κατηγορούμενοι για την υπόθεση ομαδικού βιασμού 17χρονης

4 ώρες πριν
Η Αργυρούπολη του Πόντου, στις αρχές του 20ού αιώνα (πηγή: Grothe, Hugo: Auf türkischer Erde: Reisebilder Und Studien, 1903. Archive: Center for Information and Documentation on Armenia – IDZA, Berlin)

Ο Πούλον ση Δημήτρ’ αφέντη το μαγαζίν: Μια λίρα ζήτησε αλλά ο Φωστήρτς…

4 ώρες πριν
Αριστερά ο Γιάννης Σανίδης και δεξιά ο Χρήστος Παναγιωτίδης (φωτ.: facebook/Σύλλογος Ποντίων Βερολίνου / Verein der Griechen aus Pontos in Berlin e.V.)

Μουχαμπέτ’ με δύο λυράρηδες στο Βερολίνο από τους «Υψηλάντηδες»

5 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign