pontosnews.gr
Δευτέρα, 5/01/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Η πλούσια αποτύπωση του γυναικείου στήθους στην ποντιακή διάλεκτο, από τον Φίλωνα Κτενίδη

Άρθρο στην «Ποντιακή Εστία»

24/07/2016 - 3:10μμ
Τα παραμόνα, οι πρώτες μέρες στη ζωή της λεχώνας και του νεογέννητου - Cover Image
Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp

Εθωρείτο τολμηρόν να μεταχειρίζεται κανείς την ονομασίαν «τσιτσίν» ή «τσιτσία» ομιλών περί του μαστού της γυναικός ή κόρης. Μόνον όταν επρόκειτο να γίνη λόγος για το υποτυπώδες στήθος βρέφους ή πολύ μικρής κορασίδος, που μόνον η «ρόγα» διεκρίνετο, ελέγετο χαϊδευτικά: «το τσιτσόπον τη μωρί».

Κατά τον ίδιο τρόπο και εις τα ιδίας περιπτώσεις ελέγοντο και τα «βυζόπα» (Τραπεζούς), ενώ τα ρήματα «βυζαλίζω, βυζάνω», και τα «βυζάστρα», «βυζοτέρ» «βυζορόι» ήσαν εν χρήσει πάντοτε και καθ’ όλον τον Πόντον.

Δια λόγους ευπρεπείας και προς αποφυγήν των ως άνω ονομασιών ως χυδαίων, έλεγαν «το στήθος» και «τα στήθα» (Τραπεζούς).

Φράσις: Εδούλεψεν το στήθος τη λεχούσας (έπαθε μαστίτιδα).

Στους ερωτικούς στίχους ωνομάζοντο μεταφορικώς:

«Ο κόρφες» (κόρφος)
…’ς σον κόρφε σ’ έχω μερτικόν,
’ς σο κρεββατόπο σ’ τόπον…

«Τα ψία» (οι ψυχές)
να ρούζω και λιγοθυμώ απέσ’ ’ς άσπρα τα ψία σ’…

«Τα μήλα» (μηλόπα)
Αφκά ’ς σο σπαλερόπο σου, ντο είν’ ατά ντο κείνταν;
… Κιμισχανάς μηλόπα είν’, εμέν κ’ εσέν κανείνταν.
Σκύλλ’ υιέ και γαϊδάρ’ υιέ, ’ς σον κόρφε μ’ ντ’ εχαλάνες;
ασού ’κί θα επαίρνες με, τα μήλα μ’ ντ’ εμαλάζ’νες;

«Τα χρυσόμηλα»
Και στα κλωθογυρίσματ’ ατς, ελύγαν τα κουμπία τς,
κ’ εφάνθαν τα χρυσόμηλα τς, τα λινοσκεπασμένα

(Δημοτικόν «Γυναικοπόλεμος»)

«Εμπροκάρδια»
… λελεύω το καρδόπο σου, τ’ άσπρα τα εμπροκάρδια σ’…

Φίλων Κτενίδης

Ποντιακή Εστία – Μηνιαίον Λαογραφικόν Περιοδικόν
Έτος 13ον, Μάρτιος-Απρίλιος 1962, τεύχος 3ον και 4ον
Από της εκδόσεως τεύχος 147-148
ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Έργα της Σοφίας Αμπερίδου στη δίγλωσση έκδοση «Το κρυφό βλέμμα» (φωτ.: Facebook / Σοφία Αμπερίδου)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Όταν ο Χριστός κατεβαίνει στη γη: Ένα ποντιακό παραμύθι του Δωδεκαημέρου

28/12/2025 - 8:31μμ
Εικόνα από το βιβλίο του Θάνου Βελλουδίου «Αερικά-Ξωτικά και Καλικάντζαροι» (εκδ. Τσιβεριώτης)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Τα Καλαντόφωτα, ή αλλιώς το Δωδεκαήμερο στον Πόντο, οι μάγισσες κινούνταν ανάμεσα στους ανθρώπους

26/12/2025 - 5:06μμ
Μωμόγεροι στα Αλωνάκια Κοζάνης, το 1954
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Μωμόγεροι – Μια ζωντανή μαρτυρία της ποντιακής ψυχής

25/12/2025 - 2:12μμ
Σκίτσο με ποντιακό παρακάθ' (φωτ.: facebook/Ένωση Ποντίων Πιερίας)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Καλαντόφωτα στον Πόντο: Από τους γάμους και τις βαπτίσεις, στα πλούσια τραπέζια, τους Μωμόγερους και το καλαντόνερο

23/12/2025 - 11:22μμ
Μωμόγεροι διά χειρός Σοφίας Αμπερίδου (ακρυλικά και σκόνες σε καμβά, 50x35 εκ., 2023). Το έργο εκτέθηκε πρώτη φορά στο Stadtmuseum Düsseldorf, στο πλαίσιο της έκθεσης της ζωγράφου «Πατριδογνωσία του Πόντου – Η Ρωμιοσύνη της Ανατολής»
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Μωμόγεροι: Το παραδοσιακό τραγούδι της πολύχρωμης πομπής από δύο σπουδαίες φωνές της ποντιακής μουσικής

23/12/2025 - 10:03πμ
Τζάκι αγροτικού σπιτιού στην Τσίτη Άρδασσας, απ' όπου καταγόταν ο Θ. Θεοφυλάκτου, περιοχή Μεσοχαλδίου. Φωτογραφία του 1986 (πηγή: Επιτροπή Ποντιακών Μελετών / Συλλογή Άννας Θεοφυλάκτου)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Χειμώνας χωρίς καλοριφέρ: Πώς ζεσταίνονταν τα ποντιακά σπίτια

18/12/2025 - 8:55μμ
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Η βασιλοπούλλα και τα πέντε αδέλφια – Ένα ποντιακό παραμύθι από τη συλλογή του Σίμου Λιανίδη

12/12/2025 - 9:24μμ
«Δειλινό σε χειμερινό τοπίο», λάδι σε μουσαμά. Έργο του Τραπεζούντιου Βελισσάριου Βελισσαρίδη. Το δώρισε ο Θεμιστολής Βελισσαρίδης στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών (φωτ.: ΕΠΜ)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Τα Νικολοβάρβαρα του Πόντου: «Άε-Βαρβάρα φύσα, άε-Σάββα βρέξαν, άε-Νικόλα σόντσον»

4/12/2025 - 12:47μμ
Σκίτσο του Χρήστου Δημάρχου με τίτλο «Στη θαλπωρή της οικογενειακής εστίας» – Μια εικόνα κατεξοχήν χειμωνιάτικη
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Χριστιανάρτ’ς: Ο Δεκέμβριος στην ποντιακή λαογραφία – Τα ήθη και τα έθιμα από τη γη του Πόντου

1/12/2025 - 10:27πμ
Κατάθεση στεφάνων στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη στις 26 Νοεμβρίου 1961, για τα 500 χρόνια από την Άλωση της Τραπεζούντας (φωτ.: Επιτροπή Ποντιακών Μελετών)
ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Η άλωση του ελληνισμού από τους Οθωμανούς Τούρκους και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

13/11/2025 - 9:30πμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

(Φωτ. Κέντρο Νεότητας Ελλήνων Ποντίων Κύπρου «Παναγία Σουμελά»)

Το Κέντρο Νεότητας Ελλήνων Ποντίων Κύπρου «Παναγία Σουμελά» οργανώνει το πρώτο ποντιακό αντάμωμα για το 2026 στην καρδιά της Λευκωσίας

4 ώρες πριν
(Φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αρχείο)

Κραν Μοντανά: Τραγικός επίλογος για τη 15χρονη Αλίκη Καλλέργη – Ταυτοποιήθηκε επίσημα η σορός της

5 ώρες πριν
Πέθανε ο δημοσιογράφος Γιώργος Παπαδάκης από βαρύ έμφραγμα που υπέστη. Μεταφέρθηκε χωρίς τις αισθήσεις του στο Λαϊκό Νοσοκομείο όπου ανακοινώθηκε ο θάνατός του, Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026 (φωτ.: Αρχείο/EUROKINISSI)

Η ανακοίνωση του Λαϊκού Νοσοκομείου για τον θάνατο του Γιώργου Παπαδάκη – Ο πολιτικός κόσμος τον αποχαιρετά

5 ώρες πριν
(Φωτ.: facebook/Τραντέλλενες Αξιούπολης)

Οι Μωμόγεροι της «Αμάσειας» σπεύδουν στην Αξιούπολη μαζί με τους Τραντέλλενες

6 ώρες πριν
(Φωτ. αρχείου: Γιώργος Κουρκουρίκης)

Λαϊκές αγορές: Τριήμερες κινητοποιήσεις για την πανελλαδική απεργία από τις 7 Ιανουαρίου

6 ώρες πριν
(Φωτ.: Facebook/Σύλλογος Ποντίων Waiblingen «Οι Αργοναύτες»)

Σύλλογος Ποντίων Waiblingen «Οι Αργοναύτες»: Συγκινεί η συναυλία αγάπης για τη στήριξη παιδιών που δίνουν μάχη με τον καρκίνο

7 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign