Η ιστορία και η μεθοδολογία αποτύπωσης των ποντιακών χορών

Οι ιστορικές συνθήκες και ανάγκες υποχρέωσαν τους Έλληνες του Πόντου σε διάφορες φάσεις της Ιστορίας να εγκατασταθούν σε περιοχές που εντοπίζονται έξω από τα παραδεδεγμένα όρια του Πόντου. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι στις περιοχές που κατοικούσαν υπήρχαν σύνοικοι ή γειτονικοί λαοί και φυλές της Μικράς Ασίας, οδήγησε σε μουσικά και χορευτικά δάνεια και αντιδάνεια, με αποτέλεσμα οι ποντιακής καταγωγής Έλληνες που ήλθαν στην Ελλάδα μετά τη Γενοκτονία και την Ανταλλαγή να τραγουδούν, να παίζουν και να χορεύουν μια μεγάλη ποικιλία τραγουδιών, σκοπών και χορών.

Ιδιαίτερα όσον αφορά τους χορούς, ο Δ. Σ. Κουτσογιαννόπουλος ήταν ίσως ο πρώτος που έκανε μια διεξοδική μελέτη, από την πρώτη δεκαετία της εγκατάστασης στην Ελλάδα, την οποία μάλιστα μας την παρέδωσε εν είδει συγγράμματος που εκδόθηκε από την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών (ΕΠΜ) και από τις Εκδόσεις των Αδελφών Κυριακίδη.

Για το τεράστιο αυτό θέμα έκαναν και άλλοι χορευτές, χοροδιδάσκαλοι και λαογράφοι αξιόλογες μελέτες και αναφορές, όπως ο αείμνηστος Στάθης Ευσταθιάδης, ο Μιχάλης Καραβέλας, ο Σάββας Μαυρίδης, ο Κυριάκος Μωυσίδης, ο Κώστας Αλεξανδρίδης και άλλοι, ενώ ο Νίκος Ζουρνατζίδης συνέγραψε το ογκώδες βιβλίο Συμβολή στην έρευνα των χορών του Πόντου, που κυκλοφόρησε ανανεωμένο το 2013.

Όπως ήταν φυσικό, υπήρχαν και υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις αλλά και απόψεις για το τι είναι γνήσιο και για το τι είναι ποντιακό ή όχι.

Κατά την άποψή μας μία και μοναδική απάντηση σε τέτοιας φύσεως ερωτήματα δεν υπάρχει, αφού ο πολιτισμός από τη φύση του εξαπλώνεται και διεισδύει σε λαούς και φυλές –αναλόγως της δεκτικότητάς τους– και γίνεται κτήμα τους.

Για τους παραπάνω λόγους, ίσως για κάποιους τα στοιχεία που παρουσιάζουμε στο pontos-news.gr να είναι ελλιπή, ίσως και λανθασμένα. Δεν είναι όμως σε καμία περίπτωση αυθαίρετα. Έτσι, αποφασίσαμε να παρουσιάσουμε μέρος της μελέτης του Δ. Σ. Κουτσογιαννόπουλου ως την πιο αντιπροσωπευτική, αφού έγινε αμέσως μετά την εγκατάσταση των Ελλήνων του Πόντου στην Ελλάδα, όταν οι μνήμες ήταν ακόμα νωπές.

Επίσης, ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να διαβάσει στοιχεία όλων των χορών, όπως αυτοί καταγράφηκαν από τους συνεργάτες της Εγκυκλοπαίδειας Ποντιακού Ελληνισμού των εκδόσεων Μαλλιάρης-Παιδεία, χωρίς να σημαίνει ότι αυτό αποτελεί ένδειξη απαξίας για όσους λαογράφους, χοροδιδασκάλους και χορευτές κατέγραψαν τους χορούς του Πόντου και το έργο τους δεν αναφέρεται στον διαδικτυακό μας τόπο.

Τιμούμε όλους ανεξαιρέτως τους εργάτες της παράδοσης και του πολιτισμού του αλησμόνητου Πόντου.

Σάββας Καλεντερίδης