20 Ιουλίου 1974: Ο Έλληνες στρατηγοί κοιμόντουσαν στα σπίτια τους όταν άρχισε η τουρκική εισβολή

Στις 18 Ιουλίου 1974 η Ελλάδα ετοιμάζεται για ενδεχόμενη στρατιωτική παρέμβαση της Τουρκίας στην Κύπρο.

Στις 11:00 το πρωί είχαν φθάσει στην Αθήνα ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών Τζόζεφ Σίσκο με τον υφυπουργό Εθνικής Άμυνας Έλσγουορθ, όπου συνοδευόμενοι από τον Αμερικανό πρέσβη στην Αθήνα Χάρι Τάσκα επισκέφθηκαν τον πρωθυπουργό της χούντας Αδαμάντιο Ανδρουτσόπουλο σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες.

Στη συνέχεια ακολούθησαν δύο συσκέψεις, μία περί τις 14:00 και η δεύτερη περί τις 18:00, στην οποία συμμετείχαν ο πρωθυπουργός, ο υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κυπραίος, ο αρχηγός Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Γρηγόριος Μπονάνος, και άλλοι ανώτατοι υπηρεσιακοί παράγοντες.

Ο Σίσκο δήλωσε ότι πρέπει οπωσδήποτε να αποτραπεί πόλεμος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, σύμφωνα με πηγές εξαιτίας της συμμετοχής και των δύο χωρών στο ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με κάποιες ομολογίες που έγιναν αργότερα, σε κάποιο σημείο αυτών των συνομιλιών ο ταξίαρχος Δημήτριος Ιωαννίδης απείλησε πως αν συμβεί τουρκική απόβαση ο πόλεμος μεταξύ των δύο χωρών είναι δεδομένος.

19 Ιουλίου 1974

Περί τις 11:00 ο ναύαρχος Πέτρος Αραπάκης διατάζει τα υποβρύχια «Τρίτων», «Γλαύκος» και «Νηρεύς» να πλεύσουν στις περιοχές ρόμιο-1, ρόμιο-2 και ρομιο-3 προκειμένου να βρίσκονται εγγύτερα της Κύπρου.

Στις 13:00 επιστρέφει στην Αθήνα από Άγκυρα ο Αμερικανός επιτετραμμένος Σίσκο όπου και συγκαλείται αμέσως σύσκεψη με τα ίδια πρόσωπα που είχαν μετάσχει και στην προηγούμενη. Οι πληροφορίες που μετέφερε από τουρκικής πλευράς φαίνεται πως κρίθηκαν από τους μετέχοντες στη σύσκεψη αυτή μάλλον ενθαρρυντικές.

Αργότερα, περί τις 19:00, ο στρατηγός Μπονάνος προσκαλεί στο γραφείο του όλους τους αρχηγούς και τους ανακοινώνει όλες τις πληροφορίες που είχε μεταφέρει ο Σίσκο, ο οποίος στο μεταξύ είχε ήδη αναχωρήσει και πάλι προς την Άγκυρα.

Στις 20:00 μεταδίδεται στην τηλεόραση μια αρμάδα τουρκικών πολεμικών πλοίων κατάφορτη να αποπλέει από τη Μερσίνα.

Στις 20:30, στη Λευκωσία, ο Αμερικανός πρέσβης αναζητά και επισκέπτεται πάλι τον Γλαύκο Κληρίδη ζητώντας του να αντικαταστήσει τον Νίκο Σαμψών.

Ώρα 21:15 τα ναυτικά ραντάρ της Κύπρου επισημαίνουν έξι στόχους σε σχηματισμό να κινούνται με κατεύθυνση από Μερσίνα προς Νότο, το οποίο ήταν η αρχή του Αττίλα I. Λίγο μετά, στους παραπάνω στόχους προστίθενται άλλοι οκτώ. Από την αποτύπωση της πορείας τους φέρονται να κατευθύνονται στη κυπριακή περιοχή Κορμακίτη, δυτικά της Κερύνειας. Ο Έλληνας ναυτικός διοικητής Κύπρου, αντιπλοίαρχος Παπαγιάννης, ενημερώνει άμεσα τον αρχηγό της Εθνοφρουράς και εκείνος με την σειρά του καλεί επειγόντως τον αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων Ελλάδας, ο οποίος δεν αναγνώρισε τον επιθετικό χαρακτήρα των στόχων.

Στον ειδησεογραφικό ιστότοπο sigmalive.com δημοσιεύτηκε το τηλεγράφημα που στάλθηκε στο υπουργείο Εξωτερικών από την κυπριακή πρεσβεία στην Αθήνα τη νύχτα της Παρασκευής 19 Ιουλίου 1974, λίγες ώρες πριν ξεκινήσουν οι αποβατικές ενέργειες του Αττίλα στη Κύπρο.

Ο Έλληνες στρατηγοί και ο Ιωαννίδης κοιμόντουσαν στα σπίτια τους όταν άρχισε η τουρκική εισβολή τα χαράματα του Σαββάτου 20 Ιουλίου.

Είχαν δώσει οδηγίες στους επόπτες στο ΓΕΕΘΑ ότι οι Τούρκοι έκαναν γυμνάσια για εκβιαστικούς λόγους, και παρά τις εκκλήσεις του διοικητή της Εθνικής Φρουράς Γεωργίτση για διαταγές απόκρουσης της εισβολής, οι οδηγίες ήταν για «αυτοσυγκράτηση».

Όταν ο υπασπιστής του Ιωαννίδη ταγματάρχης Παλαΐνης τον ενημέρωσε ότι «βγαίνουν οι Τούρκοι στην Κύπρο», ο αόρατος δικτάτορας πάγωσε αφού δεν περίμενε την τουρκική αντίδραση το Σάββατο 20 Ιουλίου, μιας και ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών βρισκόταν στην Άγκυρα για συνομιλίες εκτόνωσης της κρίσης.

Η αποτυχία του Ιωαννίδη να κερδίσει τον πόλεμο της Κύπρου σήμαινε το τέλος του καθεστώτος του αλλά και τη διχοτόμηση της Κύπρου.