Πειραματικό εμφύτευμα βελτίωσε την όραση σε ασθενείς με προχωρημένη ξηρά εκφύλιση της ωχράς κηλίδας

Ένα εμφύτευμα από βλαστικά κύτταρα που εισήχθη στο πίσω μέρος του ματιού τεσσάρων ασθενών στις ΗΠΑ, οι οποίοι έπασχαν από σοβαρή μορφή της ξηράς εκφύλισης της ωχράς κηλίδας, σταθεροποίησε ή και βελτίωσε την όρασή τους, αποτρέποντας την ολική τύφλωσή τους. Προ ημερών Βρετανοί επιστήμονες είχαν ανακοινώσει ότι δοκίμασαν με επιτυχία παρόμοια εμφυτεύματα σε δύο ασθενείς με την υγρή μορφή της ίδιας πάθησης. Η ξηρά μορφή της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας είναι η συχνότερη (90% των περιπτώσεων), ενώ το υπόλοιπο 10% αφορά την υγρή μορφή της πάθησης.

H εκφύλιση της ωχράς κηλίδα είναι η συχνότερη αιτία απώλειας της κεντρικής όρασης μετά τα 65.

Η νέα πειραματική θεραπεία, που δοκιμάσθηκε σε ανθρώπους για πρώτη φορά, αφήνει υποσχέσεις ότι στο μέλλον θα είναι δυνατό όχι μόνο να μπει φρένο στη διαρκή επιδείνωση της συγκεκριμένης πάθησης, αλλά θα μπορέσει και να αντιστρέψει την κατάσταση.

Το νέο εμφύτευμα αποτελείται από υγιή κύτταρα του ματιού που έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπινα εμβρυικά βλαστικά κύτταρα. Έχει μέγεθος 4×6 χιλιοστά και αποτελείται από πολυμερές υλικό πάχους μικρότερου της ανθρώπινης τρίχας (μόλις έξι εκατομμυριοστών του μέτρου), το οποίο είναι επικαλυμμένο με τα υγιή κύτταρα. Στους τέσσερις ασθενείς που είχαν ήδη χάσει σε μεγάλο βαθμό την κεντρική όρασή τους, η θεραπεία εφαρμόσθηκε μόνο στο ένα μάτι ώστε να γίνει σύγκριση με το άλλο.

Διαπιστώθηκε ότι στη διάρκεια ενός έτους το μάτι με το εμφύτευμα παρουσίασε εμφανή σταθεροποίηση ή μικρή βελτίωση, ενώ αντίθετα στο άλλο μάτι που δεν είχε γίνει η θεραπεία, η εκφύλιση συνέχισε να επιδεινώνεται. Επιπλέον το εμφύτευμα, που εισήχθη χειρουργικά, ενσωματώθηκε κανονικά στα μάτια των ασθενών και δεν προκάλεσε παρενέργειες (π.χ. επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος), πράγμα που καταρχήν δείχνει ότι η θεραπεία είναι ασφαλής.

Οι ασθενείς, οι οποίοι πήγαν στο σπίτι τους αμέσως μετά την επέμβαση, ανέφεραν ότι άρχισαν να βλέπουν κάποιο φως στο προηγουμένως σκοτεινό κέντρο του οπτικού πεδίου τους, ενώ είχαν και κάποια βελτίωση στην ικανότητά τους να διακρίνουν σχήματα και γράμματα.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον επίκουρο καθηγητή κλινικής οφθαλμολογίας Αμίρ Κασανί της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Science Translational Medicine, σχεδιάζουν ήδη μια μεγαλύτερη κλινική δοκιμή με ασθενείς σε πιο πρώιμο στάδιο της πάθησης. Εκτός από εμβρυικά βλαστοκύτταρα, θα δοκιμασθούν και ενήλικα πολυδύναμα βλαστικά κύτταρα, δηλαδή ώριμα κύτταρα που έχουν αναπρογραμματιστεί ώστε να δρουν ως βλαστικά. 

Όπως είπε ο Κασανί, σύμφωνα με τους Los Angeles Times και το New Scientist, «θα ήταν όνειρο αν οι ασθενείς μπορούσαν να ξαναδούν τα πρόσωπα των αγαπημένων τους, αλλά δεν νομίζω ότι βρισκόμαστε ακόμη σε αυτό το σημείο».

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα χρειαστούν χρόνια εωσότου η νέα μέθοδος θεωρηθεί αποδεδειγμένα απολύτως ασφαλής και αποτελεσματική, αλλά ο δρόμος για τη βλαστοκυτταρική θεραπεία της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας φαίνεται πως έχει πλέον ανοίξει.

• Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Παύλος Δρακόπουλος.