Το ατελείωτο σκρολάρισμα, η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο και οι συνεχείς ειδοποιήσεις που έχουν γίνει καθημερινότητα για εκατομμύρια χρήστες βρίσκονται πλέον στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Οι Βρυξέλλες ανακοίνωσαν προκαταρκτικά ότι η Meta παραβιάζει τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), εκτιμώντας ότι ο σχεδιασμός του Instagram και του Facebook ενισχύει εθιστικές συμπεριφορές, κυρίως σε παιδιά, εφήβους και ευάλωτους χρήστες.
Σύμφωνα με το προκαταρκτικό πόρισμα της Κομισιόν, η Meta δεν αξιολόγησε επαρκώς τους κινδύνους που ενέχει ο σχεδιασμός της κάθε πλατφόρμας της για τη σωματική και ψυχική υγεία των χρηστών. Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται λειτουργίες όπως το infinite scroll, η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο (autoplay), οι push notifications και τα εξατομικευμένα συστήματα συστάσεων, τα οποία, σύμφωνα με την Επιτροπή, ωθούν τον χρήστη να παραμένει διαρκώς συνδεδεμένος.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί μεταφέρουν τον εγκέφαλο σε κατάσταση «αυτόματου πιλότου», ενισχύοντας ανθυγιεινές συνήθειες και καταναγκαστική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους ανήλικους χρήστες. Οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι η Meta αγνόησε διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τον χρόνο που περνούν τα παιδιά στις πλατφόρμες, ακόμη και τις νυχτερινές ώρες, ενώ εκτιμούν ότι η βελτιστοποίηση λειτουργιών όπως τα Reels και τα Stories μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική χρήση.
Παράλληλα, η Επιτροπή κρίνει ότι τα μέτρα προστασίας που εφαρμόζει η εταιρεία δεν επαρκούν. Τα εργαλεία διαχείρισης χρόνου μπορούν να απενεργοποιηθούν εύκολα, οι γονικοί έλεγχοι προϋποθέτουν σημαντικές τεχνικές γνώσεις από τους γονείς, ενώ οι σύνδεσμοι προς υπηρεσίες ψυχικής υγείας παραμένουν ουσιαστικά κρυμμένοι σε ξεχωριστές σελίδες.
Τι προτείνει η Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει συγκεκριμένες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Facebook και του Instagram:
• Απενεργοποίηση του autoplay ως προεπιλογή.
• Κατάργηση του infinite scroll ως προεπιλεγμένης λειτουργίας.
• Εισαγωγή ουσιαστικών «διαλειμμάτων οθόνης» για τους χρήστες.
• Τροποποίηση των αλγόριθμων ώστε να μην επιδιώκουν αποκλειστικά τη μέγιστη εμπλοκή του χρήστη.
Η Meta έχει πλέον το δικαίωμα να μελετήσει το φάκελο και να απαντήσει στα προκαταρκτικά ευρήματα της Επιτροπής, ενώ θα ζητηθεί και η γνώμη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ψηφιακών Υπηρεσιών.
Εάν επιβεβαιωθεί ότι παραβιάζεται ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), η Κομισιόν μπορεί να εκδώσει απόφαση μη συμμόρφωσης και να επιβάλει πρόστιμο που φτάνει έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της Meta.
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτή και δεύτερη έρευνα για τη λεγόμενη «αλγοριθμική κατολίσθηση», δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο τα συστήματα συστάσεων οδηγούν σταδιακά τους χρήστες –και κυρίως τους ανήλικους– προς ολοένα πιο ακραίο ή επιβλαβές περιεχόμενο.
«Η προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των Ευρωπαίων πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Χένα Βίρκουνεν, τονίζοντας ότι ο DSA παρέχει το απαραίτητο νομικό πλαίσιο ώστε οι μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες να λογοδοτούν για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν και λειτουργούν τις υπηρεσίες τους.
