Η σπάνια φωτογραφία της Θεσσαλονίκης με τείχη και οι Αρμένιοι αδερφοί Αμπντουλάχ

Το 1839 ο Λουί Νταγκέρ έφερε την επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο μέχρι τότε ο κόσμος περνούσε στην… αιωνιότητα: Η Γαλλική Ακαδημία Επιστημών αναγνώρισε επισήμως τη μέθοδο αυτού του Γάλλου εφευρέτη και καλλιτέχνη, και έτσι εκείνη θεωρείται η χρονιά-σταθμός στην ιστορία της φωτογραφίας.

Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία η «εξωτική» για την εποχή τέχνη άργησε να καθιερωθεί, καθώς θεωρήθηκε ότι ήταν αντίθετη στις επιταγές του Ισλάμ.

Οι Έλληνες, οι Αρμένιοι και οι Ιταλοί που ζούσαν στην Αυτοκρατορία ήταν οι πρώτοι που ασχολήθηκαν με τη φωτογραφία. Οι πιο διάσημοι όλων, με φήμη που ξεπερνούσε την Κωνσταντινούπολη όπου υπήρχαν τα πιο πολλά φωτογραφεία, ήταν οι Αμπντουλάχ, τρία αδέρφια αρμενικής καταγωγής.

Το 1863 ο σουλτάνος Αμπντούλ Αζίζ τους ανακήρυξε επίσημους φωτογράφους της Αυλής και επιφανείς καλλιτέχνες της Πόλης. Ανάμεσα στα πιο διάσημα πορτρέτα που έχουν κάνει είναι αυτό του Μαρκ Τουέιν (1867), ενώ ιδιαίτερες ήταν και οι πανοραμικές απεικονίσεις τοποθεσιών. Μεταξύ των φωτογραφιών τους και μία της Θεσσαλονίκης στην οποία φαίνονται τα θαλάσσια τείχη της πόλης, που γκρεμίστηκαν το 1874 καθώς θεωρήθηκε ότι εμπόδιζαν την ανάπτυξη του οικιστικού ιστού.

Η φωτογραφία της Θεσσαλονίκης όπως είναι στο λεύκωμα (πηγή: Εθνικό Αρχείο της Ουγγαρίας / mnl.gov.hu)

Η συγκεκριμένη φωτογραφία των αδερφών Αμπντουλάχ περιλαμβάνεται σε ένα λεύκωμα της εποχής με θέμα την Κωνσταντινούπολη του 19ου αιώνα. Μέχρι σήμερα παραμένουν άγνωστος και ο δημιουργός του λευκώματος και η ημερομηνία που φτιάχτηκε. Γνωρίζουμε, ωστόσο, ότι αγοράστηκε στη Γαλλία από τους Φέστετιτς, μια οικογένεια Ούγγρων ευγενών με καταγωγή από την Κροατία.

Η σπάνια αυτή φωτογραφία της Θεσσαλονίκης (υπάρχουν και μερικές ακόμα απεικονίσεις των θαλάσσιων τειχών από τον περιηγητή Γιόσεφ Σέκελι), ανήκει στο Εθνικό Αρχείο της Ουγγαρίας, το οποίο προχώρησε πρόσφατα στην ψηφιοποίηση όλου του άλμπουμ που έχει στην κατοχή του.