Φως στις πολύ ενδιαφέρουσες διατροφικές συνήθειες της περιοχής περί τα Ποντικά Κόμανα και τον πολιτισμό της τοπικής γαστρονομίας ρίχνουν οι αρχαιολόγοι μέσα από ευρήματα που αποκαλύφθηκαν εκεί. Σύμφωνα με την επικεφαλής των ανασκαφών που ξεκίνησαν πριν από 12 χρόνια, Μπουρτζού Ερτζιγιάς, διαπιστώθηκε ότι στις γόνιμες πεδιάδες της Τοκάτης καλλιεργούνταν σιτάρι, κριθάρι και όσπρια, αλλά και σύκα, καρπούζι, καρύδια, φουντούκια, δαμάσκηνα και ρόδια. Βρέθηκαν επίσης στοιχεία για «καλλιέργεια ρυζιού και άλλων προϊόντων που είναι δύσκολο να παραχθούν».
Τα Ποντικά Κόμανα ήταν για μεγάλη περίοδο κόμβος εμπορικός και ήταν γνωστά για τα παζάρια τους, όπου κανείς μπορούσε να βρει πλούτο προϊόντων.
Στην καθημερινή διατροφή των ανθρώπων της περιοχής φαίνεται ότι περιλαμβανόταν το κυνήγι, ειδικότερα πέρδικες και λαγοί, αλλά και ζωικό κρέας από κοπάδια που εκτρέφονταν –πρόβατα, κατσίκια–, χοιρινό και κοτόπουλο. Ένα άλλο στοιχείο είναι ότι στην κουζίνα της πόλης σταθερή ήταν η παρουσία του μαύρου σουσαμιού που εμπλούτιζε τα φρούτα ως μπαχαρικό, αλλά και τα πιάτα καθημερινής κατανάλωσης.
Από το 2004, οπότε ανασκάπτεται συστηματικά η πόλη, έχει γίνει σημαντική πρόοδος στα τείχη ενώ, σύμφωνα με την Ερτζιγιάς, έχει εντοπιστεί και χώρος με δυνάμει αρχαιολογικό ενδιαφέρον στη βορειοδυτική πλευρά των Ποντικών Κομάνων. Έχουν δε βρεθεί ίχνη οικισμών από τη νεολιθική εποχή.
Τα Ποντικά Κόμανα, που χρονολογούνται στους ελληνιστικούς χρόνους, βρίσκονται βορείως της Τοκάτης (Ευδοκιάδας), κοντά στο χωριό Γκιομενέκ (Gömenek) ή Κιλιτσλί (Kılıçlı). Ο Στράβων μάς παραδίδει ότι κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο ο πληθυσμός της πόλης ήταν περί τους 6.000 κατοίκους. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού τα Κόμανα αποτέλεσαν έδρα επισκοπής, υπαγόμενης στη μητρόπολη Νεοκαισάρειας.
Μετά την κατάληψή τους από τους Σελτζούκους-Οθωμανούς, τα Ποντικά Κόμανα οδηγήθηκαν σταδιακά στην παρακμή καταλήγοντας σε άσημο οικισμό.*
____
*Πληροφορίες από το Σάββας Καλεντερίδης, Δυτικός Πόντος, Βιθυνία-Παφλαγονία, Ινφογνώμων, Αθήνα 2005.
