Στη Χαλδία λεγόταν και Αλωνάρτ’ς, αλλά και Άγουστος, όπως και στην Τραπεζούντα και στα Σούρμενα. Στην Ινέπολη λεγόταν Άγοστος. Κι ακόμα κι αν βρίσκονταν στην καρδιά του καλοκαιριού, οι νοικοκυρές στον Πόντο ετοιμάζονταν πυρετωδώς για το χειμώνα καθώς τα φρούτα και τα λαχανικά αυτόν το μήνα ήταν σε αφθονία.
Κατά τις λαϊκές δοξασίες, ο μήνας αυτός προαναγγέλλει το φθινόπωρο, γι’ αυτό λέγεται ότι βρίσκεται σι χιονί’ την άκραν.
Ο Αύγουστος, επίσης, ήταν ο μήνας των γάμων, καθώς τέλειωναν οι περισσότερες αγροτικές δουλειές και υπήρχε άνεση χρόνου. Το θέμα αναφέρεται και σε πολλά δίστιχα, για παράδειγμα:
Εμέν η μάνα μ’ είπε με
απέσ’ ση Πελαγίας,
υιέ μ’, θα γυναικίζω σε
τ’ Αυγούστ’ τη Παναγίας.
Ο μήνας ήταν άλλωστε άρρηκτα συνδεδεμένος με τη γιορτή της Παναγίας τον Δεκαπενταύγουστο και την Παναγία Σουμελά Τραπεζούντας. Μόλις έμπαινε ο Αύγουστος, οι ευσεβείς Πόντιοι άρχιζαν τη δεκαπενθήμερη νηστεία.
Τον Αύγουστο γινόταν στο σύνολο της, σχεδόν, η συγκομιδή των φουντουκιών και καρυδιών. Τα δαμάσκηνα και τα μοσχάτα μήλα είχαν απαράμιλλη γεύση. Τα λαχανικά ήταν άφθονα και οι νοικοκυρές ετοιμάζονταν να τα αποξηράνουν ή να τα κάνουν τουρσί (στύπα) για το χειμώνα. Στο τέλος Αυγούστου προμηθεύονταν ένα ή δύο πρόβατα σφαγμένα για να φτιάξουν καβουρμά.
Τα ψάρια στον Εύξεινο Πόντο αφθονούσαν τον Αύγουστο, και οι κάτοικοι υποστήριζαν ότι εκείνες τις ημέρες ήταν πιο νόστιμα.
Τα πανηγύρια του Αυγούστου
Τα μεγαλύτερα πανηγύρια γίνονταν στις 6 Αυγούστου (της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος), αλλά κυρίως τον Δεκαπενταύγουστο, που τον γιόρταζαν σε ολόκληρη την περιοχή, αφού σε κάθε χωριό υπήρχαν εκκλησίες και μοναστήρια αφιερωμένα στην Παναγία.
Ο μεγαλύτερος εορτασμός γινόταν στο μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα.
Στις 27 Αυγούστου γιόρταζαν τον Άγιο Φανούριο κι έφτιαχναν φανουρόπιτες, και στις 29 Αυγούστου του Ιωάννου του Προδρόμου. Την τελευταία μέρα του Αυγούστου την αποκαλούσαν «κλειδοχρονιά», γιατί έκλεινε ο χρόνος και έφευγε το καλοκαίρι.
