Η πλειοψηφία των Ελλήνων αναλυτών εκτιμά ότι ο Ερντογάν εξήλθε ενισχυμένος της απόπειρας πραξικοπήματος αλλά προϊόντος του χρόνου θα γίνει σαφές πως ο Τούρκος πρόεδρος διεσώθη από την παρέμβαση του αρχηγού της 1ης Στρατιάς Ουμίτ Ντουντάρ, που εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη. Και η παρέμβαση αυτή έγινε αφού επί αρκετό διάστημα ο στρατηγός συνδιαλεγόταν με την πολιτική ηγεσία της Τουρκίας.
Το πραξικόπημα άρχισε να εκφυλίζεται από τη στιγμή που παρενέβη δημοσίως ο Ντουντάρ και τάχθηκε κατά των πραξικοπηματιών.
Το τι συζήτησε ο Ντουντάρ με τον Τούρκο πρωθυπουργό και, ενδεχομένως, με τον ίδιο τον Ερντογάν παραμένει άγνωστο αλλά η ερμηνεία των εξελίξεων οδηγεί στο συμπέρασμα πως υπήρξε παρασκηνιακή συνεννόηση. Ποια ήταν η άλλη πλευρά που συνομιλούσε με τον Ερντογάν με τη διαμεσολάβηση του Τούρκου αρχηγού στρατιάς; Κατά την ανάλυση αυτή, οι Αμερικανοί.
Εικάζεται, λοιπόν, ότι οι Αμερικανοί ζήτησαν και πήραν από τον Ερντογάν αυτό που τους ενδιαφέρει την περίοδο αυτή στη Μέση Ανατολή: την αποδοχή δημιουργίας κουρδικής οντότητας εντός των συριακών συνόρων. Άνθρωποι που είναι σε θέση να ερμηνεύουν ανάλογα γεγονότα εκτιμούν πως οι εκκαθαρίσεις που γίνονται στον τουρκικό στρατό αποβλέπουν στην εξασθένησή του ώστε να μην μπορέσει να αντιδράσει στη συμφωνία του Ερντογάν.
Η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ κάνει δηλώσεις για την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία (φωτ.: EPA / Kay Nietfeld)
Ο Τούρκος πρόεδρος απώλεσε την ισχύ που είχε αφού, με την απόπειρα πραξικοπήματος, έλαβε την «κίτρινη κάρτα» του. Οι κινήσεις και οι υποσχέσεις του παρακολουθούνται και τα συμφωνημένα θα αρχίσουν να γίνονται απτά το επόμενο διάστημα. Στο «παιχνίδι» σίγουρα η Γερμανία, η οποία αρνήθηκε να παράσχει άσυλο σε εκλεγμένο πολιτικό ηγέτη που καταδιώκετο από πραξικοπηματίες αλλά και άλλες χώρες από τις οποίες ο Ερντογάν ζητούσε άσυλο και δεν του το παρείχαν.
Εις επίρρωσιν των παραπάνω αξίζει να επισημανθούν οι επίσημες θέσεις που πήραν Ουάσιγκτον και Βερολίνο κατά την εξέλιξη του πραξικοπήματος. Αμφίσημες στην αρχή, όσο το πραξικόπημα βρισκόταν σε εξέλιξη, σαφείς υπέρ του Ερντογάν, μετά τη συμφωνία που –σύμφωνα με την ανάλυση αυτή– επήλθε.
Η Τουρκία είναι πλέον μια βαθιά διχασμένη, και σε επίπεδο κοινωνίας αλλά για πρώτη φορά τόσο έντονα και σε επίπεδο στρατού, χώρα.
Οι εικόνες λιντσαρίσματος Τούρκων στρατιωτών που παρακολουθούμε στους δρόμους και ο εξευτελισμός στελεχών του που παραδόθηκαν γυμνοί, καταγράφονται στο υποσυνείδητο των στρατιωτικών ανεξαρτήτως του αν πρόκειται για στρατιώτες που υπηρετούσαν τη θητεία τους σε μονάδες που πήραν μέρος στο πραξικόπημα. Αν θελήσει να ανακτήσει την αξιοπιστία του ο τουρκικός στρατός θα πρέπει να το κάνει πρώτα στο εσωτερικό του, αποτρέποντας τέτοια συμπεριφορά πολιτικών και πολιτών εναντίον του. Με τέτοιες εικόνες, οι εντυπώσεις στο στράτευμα κατά των πραξικοπηματιών μπορεί να αμβλυνθούν.
Η εικόνα και η αποτελεσματικότητα του τουρκικού στρατού αποδομούνται και αυτή είναι μια μόνιμη επιδίωξη δυτικών δυνάμεων –οι πολιτικές ηγεσίες των οποίων έχουν ενοχληθεί από τη συμπεριφορά όχι μόνο του Ερντογάν αλλά της Τουρκίας γενικότερα ως μέλους μιας δυτικής συμμαχίας. Η αποδυνάμωση, ως ενός σημείου, της Τουρκίας ευνοεί νέες ισορροπίες στην περιοχή. Ο χάρτης στη Μέση Ανατολή αλλάζει και σ΄ αυτήν την αλλαγή υπεισέρχεται και η Κύπρος, δυστυχώς ή ευτυχώς, θα το δούμε αναλόγως της λύσης που θα δοθεί.
