Το κοινό και οι δημοσιογράφοι την αποκαλούσαν «βασίλισσα της πίστας», κάτι που η ίδια δεν το δεχόταν. «Βασίλισσα είναι μόνο μία, η Παναγία» είχε πει σε μια από τις τελευταίες της συνεντεύξεις. Η Μαίρη Μαράντη ήταν μια από τις καλύτερες λαϊκές φωνές που έδρασαν κυρίως στις δεκαετίες του ’70 και του ’80. Και μπορεί κάποια στιγμή που άλλαξε το λαϊκό τραγούδι, οι καταστάσεις σε δισκογραφία και πίστα να την βάλανε στο δρόμο του εύκολου σουξέ. Όμως αυτή η φωνή δεν έμπαινε σε τέτοια καλούπια, κι έτσι αποφάσισε να πάει αλλού.
Έλα όμως που η μοίρα τής φύλαξε μια θριαμβευτική επιστροφή, και ένα τραγούδι-θρύλο. Και εξαιτίας αυτού, την έμαθε και την αγάπησε και η νέα γενιά που δεν πρόλαβε ούτε την ίδια στα πρώτα της βήματα, ούτε το είδος του τραγουδιού που υπηρέτησε με σεβασμό.
Γιατί μία από τις λέξεις-κλειδιά για τη Μαίρη Μαράντη, είναι και ο σεβασμός. Του κόσμου, αλλά και της μουσικής κοινότητας. Και το σεβασμό τον κέρδισε όχι μόνο με το ταλέντο της, αλλά και με την προσωπικότητά της.
Δυστυχώς μια μέρα σαν σήμερα, το 2023 η Μαίρη Μαράντη έφυγε στα 73 της. Η ίδια δεν είχε μιλήσει ποτέ για το καρκίνο, αλλά όσοι την έβλεπαν από κοντά-γιατί ήταν ενεργή σε εμφανίσεις μέχρι και ένα τρίμηνο πριν το μοιραίο- και δεν ήξεραν, απλά την έβλεπαν να έχει αδυνατίσει. Η ίδια όπως απέδειξε και στην πορεία της ζωής της, κράταγε κλειστή την ζωή της και άφηνε μόνο την φωνή και τα τραγούδια της στο φως. Και αυτά της έδωσαν μια ξεχωριστή θέση στο ελληνικό τραγούδι.
Η αλλαγή πόλης και ονόματος
Γεννήθηκε στο Αίγιο. Το πραγματικό της επίθετο ήταν Τσεκούρα, και το θεωρούσε τρομακτικό για καριέρα. Μάλιστα η αδελφή της είχε διαγωνιστεί στα ταλέντα του Γιώργου Οικονομίδη και του είχε πει ότι φοβόταν μην την κόψει λόγω επιθέτου. Η ίδια η Μαράντη είχε συστηθεί σε κάποιον ως Τσεκούρα και εκείνος της συστήθηκε Μαχαίρας –που ήταν και το πραγματικό του επίθετο– και έσκασαν στα γέλια!
Ήταν εννέα αδέλφια, και όπως είχε πει σε συνέντευξη της, «Εκείνα τα χρόνια δεν υπήρχε τηλεόραση».
Πάντως το τραγούδι κυλούσε στις φλέβες της οικογένειας καθώς βγήκαν αλλά δύο ταλέντα στο χώρο του τραγουδιού (κυρίως σε πίστες): Ο Γιάννης Βορριάς και η Γωγώ Πολέμη• αδέλφια της Μαράντη, και φυσικά και οι δύο με ψευδώνυμο. Ο πατέρας τους διατηρούσε ταβέρνα όπου είχαν περάσει όλα τα μεγάλα ονόματα της εποχής, όπως ο Στέλιος Καζαντζίδης και ο Μάρκος Βαμβακάρης. Οπότε η μικρή Μαρία είχε από παντού επιρροές. Και φυσικά λάτρευε το τραγούδι. Μάλιστα έπαιρνε το μπρίκι, το χρησιμοποιούσε σαν μικρόφωνο και έκανε ότι τραγουδούσε. Φυσικά όλα τα παραπάνω εκτός από χαριτωμένα ήταν και λίαν ανησυχητικά για τον πατέρα που επ’ ουδενί δεν ήθελε να γίνει η κόρη του τραγουδίστρια.
Η Μαρία αποφασίζει να πάρει την κατάσταση στα χέρια της. Έτσι φεύγει από το Αίγιο και πηγαίνει σε μια θεία της στην Αθήνα, στην πλατεία Αμερικής, να μάθει την τέχνη της κομμωτικής. Στην πραγματικότητα άρχισε να τραγουδά σε μια οικογενειακή ταβέρνα στην οδό Αλκαμένους. Αν και μικρό κορίτσι, δεν φοβήθηκε την μεγάλη πόλη: «Ήταν πολύ ωραία η Αθήνα τότε» είχε πει σε συνέντευξη της.
Το επόμενο κέντρο όπου εμφανίστηκε ήταν το μυθικό στέκι της Αχαρνών, του «Τζίμη του χοντρού». Και εκεί γνωρίζει τον μοιραίο άντρα –με την καλή έννοια– που της φτιάχνει την καριέρα, αλλά και το…επίθετο.
Το κεφάλαιο Καραμπεσίνης
Το 1969 γνωρίστηκε με τον σπουδαίο συνθέτη Γιάννη Καραμπεσίνη που στην ουσία ήταν ο Πυγμαλίωνάς της στο τραγούδι. Με αυτόν κυκλοφόρησε τον πρώτο της δίσκο το 1972 που είχε τίτλο το όνομά της, ενώ το πρώτο της σουξέ ήταν το «Έχω κάψες».
Επίσης ο Καραμπεσίνης ήταν μεταξύ άλλων και ο «νονός» της. Δηλαδή ο άνθρωπος που την μεταμόρφωσε από Μαρία Τσεκούρα, σε Μαίρη Μαράντη.
«Με τα χρόνια, μεταπηδούσα σε πιο μεγάλα μαγαζιά της Αθήνας και συνεργαζόμουν με όλο και σημαντικότερους και πιο δημοφιλείς καλλιτέχνες. Με προτιμούσαν και λόγω της φωνής μου, μα και της προσωπικότητάς μου», είχε πει σε συνέντευξή της για την πορεία της στο χώρο.
Και ενώ τραγουδούσε λαϊκά τραγούδια, η εμφάνιση και το στιλ της παρέπεμπαν σε ένα ποπ κορίτσι της εποχής – και δη του εξωτερικού, αφού ήταν ανοιχτόχρωμη
Και η επιτυχία της δεν σταμάτησε στην Ελλάδα. Η Μαίρη Μαράντη ξεκινάει τις τουρνέ όπου υπήρχε ελληνισμός ανά τον πλανήτη.
«Στο εξωτερικό, ο Έλληνας γίνεται πιο Έλληνας από τους Έλληνες που ζουν εδώ. Ειδικά στην Αυστραλία και τον Καναδά, έχω ακόμα φίλους που καμιά φορά τα λέμε τηλεφωνικά» είχε πει με χαρά σε συνέντευξή της.
Και συμπλήρωσε: «Κάποτε θυμάμαι, μια ολόκληρη συνοικία ήταν όλοι Αιγιώτες. Με αγαπούσαν όπου πήγαινα. Είχα μεγάλη αποδοχή και πολλές φορές ένιωσα και εκδηλώσεις λατρείας. Είναι πολύ όμορφο αυτό που συνάντησα τότε στο εξωτερικό και δεν θα το ξεχάσω ποτέ».
Έζησε τη νύχτα τις καλές αλλά άγριες εποχές που οι τραγουδιστές δούλευαν επτά μέρες την εβδομάδα και τελείωναν το πρωί. Και όχι μόνο, άλλα βίωσε στο φουλ και το σκηνικό που πετούσαν πιάτα στην πίστα. Όμως δημιούργησε ένα μεγάλο όνομα στη νύχτα με πολλούς θαυμαστές. Και απλούς και διάσημους:
Η ίδια θυμόταν: «Έρχονταν πολλοί ηθοποιοί, για παράδειγμα η Λάσκαρη και η Bουγιουκλάκη, οι οποίες ήταν πραγματικές σταρ. Ήταν παράλληλα και απλοί άνθρωποι. Ειδικά η Ζωή είναι πολύ απλό παιδί. Θυμάμαι το 1975 στη Νεράιδα που τραγουδούσα με τον Bοσκόπουλο και τη Mαρινέλλα και είχαν έρθει πολλές προσωπικότητες, όπως ο αείμνηστος Kωνσταντίνος Kαραμανλής, ο Τέλης Σαβάλας, η Βουγιουκλάκη… Ήταν μια υπέροχη βραδιά».
Οι μεγαλύτεροι συνθέτες της εποχής της εμπιστεύονται τραγούδια. Από τον Γιάννη Καραμπεσίνη, μέχρι τον Νίκο Καρβέλα:
Αλλά και τον Άκη Πάνου:
Όπως έχει πει αυτοσαρκαζόμενη, οι συνθέτες με τους οποίους είχε συνεργαστεί την θεωρούσαν «καλό εργαλείο».
Η πρώτη φυγή και το ευλογημένο τηλεφώνημα
Τέλη δεκαετίας 1980. Η Μαίρη Μαράντη βλέπει ότι η νύχτα –και η Αθήνα– αλλάζουν. Και παίρνει τη μεγάλη απόφαση να εγκαταλείψει την Αθήνα, και μαζί με τον σύζυγό της Μιχάλη Χιωτάκη κατεβαίνουν στην Κρήτη. Εκεί ανοίγουν κέντρο διασκέδασης στο Ηράκλειο, με το όνομα «Το φεγγάρι».
Πέρασαν πολύ ωραία, περίπου μια δεκαετία, αλλά το μαγαζί ήταν κοντά σε αρχαιολογικό χώρο και δεν μπορούσαν να έχουν πάρκινγκ. Φυσικά στην Αθήνα δεν την είχαν ξεχάσει, αλλά τότε η βάση της ήταν η Κρήτη.
Μέχρι που κάποια στιγμή, χτυπάει το τηλέφωνό της. Στη γραμμή ήταν ο σκηνοθέτης Παντελής Βούλγαρης, ο οποίος εκείνη την περίοδο γύριζε τη σπονδυλωτή ταινία Όλα είναι δρόμος. Η μία από τις τρεις ιστορίες ήταν ενός θαμώνα λαϊκού κέντρου στη Μακεδονία, του «Βιετνάμ», που στο φινάλε γκρεμίζει το μαγαζί.
Ο σκηνοθέτης ήθελε μια γυναίκα με λαϊκή φωνή να τραγουδήσει στην καπιτάλε σκηνή του φιλμ.
Το τραγούδι ήταν το «Θα πάρω φόρα». Και μαζί με τη φράση που έλεγε ο πρωταγωνιστής της ιστορίας, Γιώργος Αρμένης, το «Ηλία, ρίχ’ το», έγραψαν ιστορία.
Όπως είχε πει η τραγουδίστρια σε συνέντευξή της, τα γυρίσματα έγιναν τα μεν εσωτερικά στο κέντρο «Ζυγός» στη Θεσσαλονίκη, τα δε εξωτερικά στο Κιλκίς. Μάλιστα η φάση που ο Αρμένης βάζει φωτιά στην καπαρντίνα του, αλλά και το γκρέμισμα του κέντρου, στο τέλος, ήταν αληθινά και όχι εφέ, ή αποτέλεσμα μοντάζ. «Έγινε πολύ φυσιολογικά. Έβρεξε την καπαρντίνα του με ουίσκι κι έβαλε φωτιά. Πήγε να πάρει φωτιά και την πέταξε. Δεν φοβήθηκε ούτε ο ίδιος. Έγινε και δεν το είχαμε συνειδητοποιήσει καλά-καλά» είχε αποκαλύψει η τραγουδίστρια.
Το φιλμ κυκλοφόρησε στις αίθουσες το 1998 και γνώρισε επιτυχία, επανέφερε δε και τη Μαίρη Μαράντη στα μουσικά πράγματα.
Αλλά δεν τελείωσε εκεί. Από τότε που τα social έβαλαν όλη αυτή την φάση με τον Γιώργο Αρμένη και το «Ηλία ρίχ’ το», πέρασε και στη γενιά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Και φυσικά η Μαίρη Μαράντη ανακαλύφθηκε εκ νέου από μια γενιά που δεν ξέρει τι θα πει βινύλιο, κασέτα ή έστω CD. Από μια γενιά που με αφορμή το «Θα πάρω φόρα», έψαξε και βρήκε το σπουδαίο παρελθόν της βασίλισσας της πίστας – της γυναίκας που γύρισε όλο τον κόσμο, αλλά δεν τα πήγε ποτέ καλά με τα φώτα της δημοσιότητας. Και που σήμερα, τρία χρόνια μετά το ξαφνικό φευγιό της, την γνωρίζουν και την θυμούνται όλοι. Και όπως είχε πει και η ίδια, «Με αγάπησε ο κόσμος και με χειροκρότησε».
Σπύρος Δευτεραίος
