Ένα λίθινο σύστημα αποστράγγισης ηλικίας περίπου 5.000 ετών έφεραν στο φως οι αρχαιολόγοι στο Λιμάν Τεπέ, στα Βουρλά της Σμύρνης.
Η ανακάλυψη προσφέρει σπάνιες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο μια παράκτια κοινότητα της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού διαχειριζόταν τα νερά της βροχής και οργάνωνε τον χώρο της.
Το Λιμάν Τεπέ βρίσκεται στη χερσόνησο των Βουρλών και διατηρεί διαδοχικά ίχνη κατοίκησης χιλιάδων ετών, ενώ η αρχαιολογική έρευνα εκτείνεται τόσο στη στεριά όσο και κάτω από τη σημερινή ακτογραμμή.
Σπάνιο έργο διαχείρισης του νερού
Σύμφωνα με τον διευθυντή της ανασκαφής, καθηγητή Βασίφ Σάχογλου του Πανεπιστημίου της Άγκυρας, τα κανάλια είχαν κατασκευαστεί με πέτρες ανάμεσα σε αναβαθμίδες διαφορετικού ύψους.
Πιθανότατα οδηγούσαν τα όμβρια ύδατα προς συγκεκριμένο σημείο του οικισμού και δεν σχετίζονταν με την παροχή πόσιμου νερού.
Παρόμοια συστήματα παραμένουν ελάχιστα γνωστά στη δυτική Μικρά Ασία, ενώ λίγα μόνο παραδείγματα έχουν εντοπιστεί στον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου. Η θέση των καναλιών ανάμεσα στις αναβαθμίδες δείχνει ότι η απορροή των νερών είχε ενταχθεί εξαρχής στο σχεδιασμό του οικισμού και δεν αποτελούσε μεταγενέστερη προσθήκη.
Κατοικίες μήκους άνω των 25 μέτρων
Η φετινή ανασκαφικ΄΄η έρευνα επικεντρώθηκε σε τμήμα του οχυρωμένου οικισμού που χρονολογείται πριν από περίπου πέντε χιλιετίες. Εκεί αποκαλύπτεται ένας δρόμος, στις πλευρές του οποίου αναπτύσσονταν οι λεγόμενες «μακρές οικίες».
Τα κτίσματα ξεπερνούσαν σε μήκος τα 25 μέτρα και είχαν πλάτος περίπου πέντε μέτρα, γεγονός που τα κατατάσσει ανάμεσα στις μεγαλύτερες γνωστές κατασκευές της περιόδου στο Αιγαίο.
Οι χώροι δεν χρησιμοποιούνταν μόνο ως κατοικίες. Σε ένα κτήριο εντοπίστηκαν ίχνη μεταλλουργικής δραστηριότητας, ενώ σε άλλο βρέθηκαν αγνύθες που παραπέμπουν σε παραγωγή υφασμάτων.
Οι αρχαιολόγοι μιλούν έτσι για οικίες-εργαστήρια, όπου η καθημερινή ζωή, η αποθήκευση και η εξειδικευμένη παραγωγή συνυπήρχαν κάτω από την ίδια στέγη.
Κοντά στις εισόδους βρέθηκαν επίσης μεγάλα αγγεία στερεωμένα στο έδαφος. Μπορεί να περιείχαν νερό, σιτηρά ή άλλα προϊόντα, χωρίς όμως να έχει ακόμη προσδιοριστεί η αρχική τους χρήση. Δείγματα χώματος θα εξεταστούν για καμένους σπόρους και μικροσκοπικά κατάλοιπα που θα μπορούσαν να δώσουν απαντήσεις.
Επαφές με Κυκλάδες και Μήλο
Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι το Λιμάν Τεπέ δεν ήταν ένας απομονωμένος οικισμός. Κυκλαδική κεραμική, ηλικίας περίπου 4.500 ετών, μαρτυρεί θαλάσσιες επαφές με τα νησιά του Αιγαίου.
Ακόμη παλαιότερος είναι ο οψιανός από τη Μήλο, ο οποίος έφθασε στην περιοχή πριν από περίπου 7.000 χρόνια και χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή εργαλείων.
Οι χερσαίες ανασκαφές στο Λιμάν Τεπέ άρχισαν το 1992, ενώ από το 2000 πραγματοποιείται και υποβρύχια έρευνα στο αρχαίο λιμάνι. Οι αρχαιολόγοι εξετάζουν τον λίθινο κυματοθραύστη και τα διαφορετικά στρώματα χρήσης του, αναζητώντας πότε κατασκευάστηκε και για πόσο διάστημα εξυπηρετούσε τη θαλάσσια δραστηριότητα του οικισμού.
Το σύστημα αποστράγγισης μπορεί να μην είναι το πιο εντυπωσιακό εύρημα με την πρώτη ματιά, είναι όμως ιδιαίτερα αποκαλυπτικό: μαζί με τους δρόμους, τις οικίες-εργαστήρια, τις αποθήκες και το λιμάνι, δείχνει μια κοινότητα που πριν από 5.000 χρόνια σχεδίαζε το χώρο, προστάτευε την παραγωγή της και επικοινωνούσε με τον κόσμο του Αιγαίου.
