Μια καθυστερημένη επιστολή από την Κωνσταντινούπολη ήταν αρκετή για να προκαλέσει ανησυχία στους εκπροσώπους των Ελλήνων του Πόντου στην Αθήνα.
Στις 11 Σεπτεμβρίου 1920, οι πληρεξούσιοι των Ποντίων απευθύνθηκαν στον Ελευθέριο Βενιζέλο, ζητώντας να τους δεχθεί σε ιδιωτική ακρόαση.
Το δισέλιδο υπόμνημα, το οποίο φυλάσσεται στο Πολιτικό Αρχείο του Πόντου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, αποτυπώνει το παρασκήνιο γύρω από ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα της εποχής: την τύχη της Τραπεζούντας.
Η απόφαση της Ιεράς Συνόδου
Σύμφωνα με την πληροφορία που είχε φτάσει από την Κωνσταντινούπολη, η Ιερά Σύνοδος και το Μικτό Συμβούλιο είχαν αποφασίσει, έπειτα από εισήγηση του Έλληνα ύπατου αρμοστή Ευθύμιου Κανελλόπουλου, να αποστείλουν τηλεγράφημα στον πρόεδρο των ΗΠΑ Γούντροου Ουίλσον.
Με αυτό θα ζητούσαν να μην συμπεριληφθεί η Τραπεζούντα στα σύνορα της Αρμενίας.
Το έγγραφο καταγράφει και μια χαρακτηριστική λεπτομέρεια:
«Μόνος ο Μητροπολίτης Αμασείας αντέστη εις την ληφθείσαν απόφασιν».
Την ίδια ώρα, οι Πόντιοι εκπρόσωποι πληροφορούνταν ότι στην Ελληνική Αρμοστεία είχε πραγματοποιηθεί σύσκεψη, παρουσία του μητροπολίτη Τραπεζούντας Χρύσανθου, με αντικείμενο το ενδεχόμενο να μεταβεί ο ίδιος στις ΗΠΑ για το Ποντιακό Ζήτημα.
Οι συντάκτες παραδέχονταν ότι αρχικά «κατεταράχθησαν» από τις εξελίξεις. Στη συνέχεια, όμως, θεώρησαν ότι ο Ευθύμιος Κανελλόπουλος δεν θα μπορούσε να ενεργεί χωρίς σαφείς οδηγίες της ελληνικής κυβέρνησης.
Το αίτημα για επείγουσα ακρόαση
Παρά τον καθησυχασμό τους, έκριναν ότι το ζήτημα ήταν εξαιρετικά σοβαρό για την τύχη του ποντιακού ελληνισμού και ζήτησαν να συναντήσουν προσωπικά τον Βενιζέλο.
Στο τέλος του υπομνήματος συνόψιζαν το στόχο τους στην όσο το δυνατόν ταχύτερη απελευθέρωση του ποντιακού λαού, «από οιονδήποτε τύπον», από την τουρκική κυριαρχία, καταγγέλλοντας ότι η εξόντωσή του συνεχιζόταν «συστηματικώς και γοργώς».
Το κείμενο υπέγραφαν ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου του Πόντου Βασίλειος Ιωαννίδης, ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Λεωνίδας Ιασονίδης και ο αντιπρόεδρός της Θεμιστοκλής Καζαντζόγλου. Οι ίδιοι τρεις πληρεξούσιοι λίγες μέρες νωρίτερα είχαν απευθυνθεί στον Βρετανό ύπατο αρμοστή, ναύαρχο Σερ Τζον Μάικλ ντε Ρόμπεκ, ζητώντας συνομοσπονδία με τη Γεωργία και την Αρμενία υπό βρετανική προστασία.
Η σημερινή ανάγνωση αυτών των ντοκουμέντων φέρνει στην επιφάνεια την αγωνία, τις διαφορετικές θέσεις και την απουσία ενιαίας γραμμής, την ώρα που η τύχη της Τραπεζούντας συζητούνταν ανάμεσα στην Αθήνα, την Κωνσταντινούπολη και την Ουάσινγκτον.
~Διαβάστε ακόμα~
Συνθήκη των Σεβρών: Η Ελλάδα στο απόγειό της και η Δημοκρατία του Πόντου που έμεινε εκτός
