Θα μπορούσε μια προειδοποίηση που εμφανίζεται στην οθόνη να κάνει τους νέους να περιορίσουν τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης;
Μια νέα τυχαιοποιημένη μελέτη του Stanford Medicine δείχνει ότι τέτοια μηνύματα μπορούν να αυξήσουν την ενημέρωση για τους πιθανούς κινδύνους και να μειώσουν –τουλάχιστον σε επίπεδο πρόθεσης– την επιθυμία χρήσης των social media.
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στις 4 Σεπτεμβρίου στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Health Forum, πραγματοποιήθηκε σε 1.012 εφήβους και νέους ενήλικες ηλικίας 13 έως 29 ετών στις ΗΠΑ.
Οι προειδοποιήσεις που δοκιμάστηκαν
Οι συμμετέχοντες είδαν 15 διαφορετικά μηνύματα, τα οποία εμφανίζονταν πάνω σε μια προσομοιωμένη και θολωμένη σελίδα του Instagram.
Τα μηνύματα αφορούσαν:
• Την κατάθλιψη και το άγχος.
• Τις γενικότερες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.
• Τη διαταραχή του ύπνου.
• Την αρνητική εικόνα σώματος
• Τον εθισμό.
• Το γεγονός ότι η χρήση των social media δεν έχει αποδειχθεί ασφαλής για τους νέους.
Δοκιμάστηκε επίσης μια απλή υπενθύμιση για διάλειμμα από την οθόνη, παρόμοια με εκείνες που χρησιμοποιούν ορισμένες πλατφόρμες, καθώς και ένα ουδέτερο μήνυμα ελέγχου που αφορούσε τη χρήση ζώνης ασφαλείας.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αξιολογήσουν πόσο κάθε μήνυμα τους αποθάρρυνε από τη χρήση των social media και πόσο αύξανε την επίγνωσή τους για τους πιθανούς κινδύνους.
Ποια μηνύματα ήταν ισχυρότερα
Όλες οι προειδοποιήσεις αξιολογήθηκαν ως πιο αποτελεσματικές από το ουδέτερο μήνυμα. Εκείνες που αναφέρονταν στις συνολικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία, την κατάθλιψη και το άγχος συγκέντρωσαν τις υψηλότερες βαθμολογίες.
Με εξαίρεση την προειδοποίηση για τον εθισμό, τα μηνύματα που περιέγραφαν συγκεκριμένες επιπτώσεις στην υγεία θεωρήθηκαν αποτελεσματικότερα από μια απλή υπενθύμιση για διάλειμμα από την οθόνη.
Οι αντιδράσεις εφήβων και νέων ενηλίκων ήταν παρόμοιες, παρά την αρχική υπόθεση των ερευνητών ότι οι δύο ηλικιακές ομάδες θα ανταποκρίνονταν διαφορετικά.
«Μερικές φορές, οι μικρές αλλαγές στη διατύπωση μιας προειδοποίησης κάνουν πραγματικά τη διαφορά» σημείωσε η επικεφαλής της μελέτης, Άνα Γκράμον.
Η κρίσιμη επιφύλαξη
Η μελέτη δεν απέδειξε ότι οι προειδοποιήσεις μειώνουν στην πράξη το χρόνο χρήσης των social media.
Οι συμμετέχοντες δήλωσαν πόσο αποτρεπτικά θεωρούσαν τα μηνύματα, αλλά η πραγματική διαδικτυακή συμπεριφορά τους δεν παρακολουθήθηκε. Επιπλέον, το δείγμα ήταν ευκαιριακό και όχι αντιπροσωπευτικό ολόκληρου του πληθυσμού των ΗΠΑ.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες δοκιμές, σε πραγματικές πλατφόρμες και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ώστε να φανεί αν τα μηνύματα μεταβάλλουν όντως τις συνήθειες των χρηστών.
Από την έρευνα στη νομοθεσία
Η συζήτηση άνοιξε το 2024, όταν ο τότε γενικός χειρουργός των ΗΠΑ Βίβεκ Μέρθι ζήτησε την υποχρεωτική τοποθέτηση προειδοποιήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κατά το πρότυπο άλλων προϊόντων με κινδύνους για την υγεία.
Καλιφόρνια, Κολοράντο, Μινεσότα και Νέα Υόρκη έχουν θεσπίσει σχετικές ρυθμίσεις, αν και η εφαρμογή τους βρίσκεται αντιμέτωπη με δικαστικές προσφυγές της τεχνολογικής βιομηχανίας. Ο νόμος της Καλιφόρνιας προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.
Το νέο πείραμα δεν κλείνει τη συζήτηση. Δείχνει όμως ότι η διατύπωση των μηνυμάτων έχει σημασία και ότι οι γενικές υπενθυμίσεις για «λιγότερη οθόνη» ενδέχεται να είναι ασθενέστερες από τις σαφείς αναφορές στις πιθανές συνέπειες για την ψυχική υγεία.
