Καλοκαίρι 1958. Οι κακές γλώσσες λένε ότι οι γαλακτοπώλες πέριξ της Πατησίων έχουν συνάψει άτυπες συμφωνίες με «απείθαρχους» νεαρούς να τους προμηθεύουν ληγμένα γιαούρτια σε συμφέρουσα τιμή. Ασφαλώς όχι προς βρώσιν αλλά σίγουρα προς κατανάλωσιν. Ουδείς εξ αυτών, τροφοδοτών ή καταναλωτών, θα επιβεβαιώσει τις φήμες…
Είναι η χρυσή εποχή του γιαουρτώματος, σε ένδειξη δυσφορίας της νεολαίας απέναντι στο «σύστημα», όπως αυτό σκιαγραφείται συμπεριφορικά και αισθητικά μέσα από έναν αυστηρό καθηγητή, μία δύστροπη κυρία, έναν καλοθρεμμένο έφηβο.
Στις πάλαι ποτέ αριστοκρατικές συνοικίες του αθηναϊκού κέντρου, την Κυψέλη και το Θησείο, τα αστόπαιδα έχουν μετατρέψει το «τούρτωμα» (pieing) –προσφιλή αμερικανική έκφραση αποδοκιμασίας– σε γιαούρτωμα. Το γιαούρτι, βλέπεις, είναι φθηνότερο, ευκολότερο να το βρεις σε οποιοδήποτε γαλακτοπωλείο και, κυρίως, δεν τραυματίζει, αφού πλαστικοί κεσέδες έχουν πλέον αντικαταστήσει τους πήλινους.
Εφοδιασμένοι με όσους κεσέδες χωρούν τα χέρια τους, οι οργισμένοι νέοι που επιθυμούν να τιμωρήσουν όποιον προσβάλλει την προσωπικότητα ή την αισθητική τους στήνουν καραούλι σε σκοτεινά σημεία των δρόμων κι όταν εμφανίζεται το «θύμα», του επιτίθενται καταδρομικά.
Δεκαετία του ’50. Μετεμφυλιακή περίοδος. Το φαινόμενο τείνει να πάρει διαστάσεις μάστιγας και, για την αντιμετώπισή του, στις 4 Σεπτεμβρίου 1958 (σαν σήμερα), η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, διά του υπουργού Δικαιοσύνης Κωνσταντίνου Καλλία, φέρνει στη Βουλή νομοσχέδιο υπό τον ιδιαίτερο τίτλο «4000».
Ο νόμος φέρει έναν αριθμό ευκολομνημόνευτο, διότι ο υπουργός, για αισθητικούς λόγους, αρνείται να του δώσει στίγμα αναφοράς. Πρόκειται για το Νόμο περί τεντιμποϊσμού, αλλά αυτή η λέξη δεν αρέσει στον Καλλία. «Δεν συμπεριέλαβα στο νομοθετικό κείμενο την κακόηχον αυτήν λέξιν, διότι προσπάθησα να εύρω την διατύπωσιν, η οποία αντιστοιχεί κατά την ελληνικήν γλώσσαν…» θα δηλώσει ο ίδιος.
Στην πραγματικότητα, βέβαια, ακόμα και η χρήση του συγκεκριμένου όρου σε έναν νόμο καταστολής του γιαουρτώματος είναι στρεβλή. Η φράση teddy boy έχει γεννηθεί αυτή την εποχή στη Μεγάλη Βρετανία και χαρακτηρίζει τον οπαδό της πρώιμης ροκ εν ρολ μουσικής, ο οποίος έχει υιοθετήσει το ντύσιμο της εποχής του βασιλιά Εδουάρδου Ζ’ (Teddy ήταν το υποκοριστικό του), με σακάκια με βελούδινους γιακάδες, παντελόνια σωλήνα, χοντρόσολα παπούτσια και μακριά μαλλιά με τζελ. Ως εκ τούτου, ουδεμία σχέση έχει με την απείθαρχη συμπεριφορά και τα γιαουρτώματα…
Αλλά κατά την… παραδοσιακή μετάλλαξη κάθε καινούργιου στοιχείου, παράταιρου προς την κοινή αισθητική ή λογική, στη… διαδρομή του ίσαμε την Ελλάδα, η φράση αποκτά την αρνητική χροιά του περίπου ατίθασου αλητόπαιδου.
Έτσι, ο Νόμος 4000 προβλέπει για τους παραβάτες ταπεινωτικό κατά τόπους ξύρισμα των μαλλιών (ακόμα κι αν αυτά δεν είναι τα μακριά του εδουαρδιανού στυλ) και ξήλωμα των ρεβέρ στο παντελόνι τους (ακόμα κι αν δεν πρόκειται για σωλήνα).
Είναι δε «εμπλουτισμένος» με τη δημόσια διαπόμπευσή τους. Ο συλληφθείς, συνοδευόμενος από όργανα της τάξης, περιφέρεται στους δρόμους ως τρόπαιο, έχοντας κρεμασμένη στον λαιμό πινακίδα όπου αναγράφεται το «έγκλημά» του: «Είμαι γάιδαρος, διότι έριξα γιαούρτι κατά γυναικός» ή «Είμαι τεντιμπόης, διότι έριξα γιαούρτι κατά του καθηγητού μου» κ.λπ.
Την περίοδο της χούντας, ο Ν. 4000 γίνεται το βούτυρο στο ψωμί των συνταγματαρχών.
Τώρα πια είναι η εποχή των αντισυμβατικών χίπις και μπίτνικς και, ως γνωστόν, όπου υπάρχει αντίδραση, πέφτει βαρύς ο πέλεκυς της τιμωρίας… Ο υπουργός Παιδείας Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου συλλαμβάνει αδιακρίτως και κουρεύει με την ψιλή τους μακρυμάλληδες, ενώ ο Ιωάννης Λαδάς, ως διοικητής της ΕΣΑ, τσουβαλιάζει και ρίχνει στην τιμωρητική χοάνη αριστερούς και τεντιμπόηδες που τολμούν να αφήσουν μακρύ μαλλί.
Το πανηγύρι γιαουρτώματος και τεντιμποϊσμού θα λήξει το 1983. Η κυβέρνηση Παπανδρέου θα καταργήσει τον Ν. 4000, με την αιτιολογία ότι παραβιάζει θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και προσβάλλει την προσωπικότητα του ατόμου.
