Ήταν μόλις 5 ετών όταν, βλέποντας τον χοροδιδάσκαλο πατέρα του εν ώρα μαθήματος, έβαλε τα κλάματα επειδή έδειχνε σε άλλους πώς να χορεύουν και όχι στον ίδιο. Τότε, ένας από τους χορευτές τού έδειξε τα πρώτα βήματα κι από τότε δεν έχει σταματήσει να χορεύει.
Ο Άγις Τουρσίδης είναι σήμερα αγγειοχειρουργός, αλλά και καλλιτεχνικός διευθυντής και αρχιχορογράφος του χορευτικού συγκροτήματος του Πολιτιστικού Ομίλου «Ρωμιοσύνη» στην Κύπρο, το οποίο παρουσιάζει σε όλο τον κόσμο παραδοσιακούς χορούς από τη Γεωργία, τον Πόντο, τον Βόρειο Καύκασο και την Ελλάδα, καθώς και πρωτότυπες χορογραφίες.
Με καταγωγή από το Ερζερούμ, στα βουνά του Πόντου, και το Καρς, οι πρόγονοι του βρέθηκαν στη Γεωργία, όπου, όπως και στα περισσότερα χωριά της περιοχής οι κάτοικοι μιλούσαν οθωμανικά, μετά τους διωγμούς που είχαν υποστεί και είχαν κληθεί δια της βίας να επιλέξουν είτε τη γλώσσα, είτε τη θρησκεία τους. Ελάχιστοι ήταν αυτοί που γνώριζαν ποντιακά κι όταν αργότερα εγκαταστάθηκαν κοντά τους κάποια ελληνόφωνα χωριά, είχε ήδη χαθεί η επαφή με τη μουσική και τους χορούς του Πόντου· ωστόσο είχαν καταφέρει να διατηρήσουν την ελληνική συνείδηση και την ορθόδοξη θρησκεία.
Ένας από αυτούς ήταν και ο πατέρας του, Οτάρι (Νεκτάριος) Τουρσίδης, ο οποίος ταξίδεψε από την Τσάλκα της Γεωργίας στη Σταυρούπολη της Ρωσίας και δημιούργησε εκεί ένα συγκρότημα χορών του Καυκάσου. Είδε όμως ότι υπήρχε ζήτηση και για ποντιακούς χορούς και τον έστειλαν να μάθει σε ένα χωριό που ονομάζεται Σπάρτα, όπου είχαν εγκατασταθεί πολλοί Πόντιοι από τη Ματσούκα. Εκεί πήγε σε γάμους και εκδηλώσεις, βρήκε Πόντιους χορευτές και έμαθε δίπλα τους.
Στο μεταξύ γνώρισε τη γυναίκα του, με καταγωγή από το Ουζμπεκιστάν, ανάμεσα στα μέλη του συγκροτήματος, ίδρυσαν μαζί άλλο ένα χορευτικό συγκρότημα, την «Ελευθερία», έκαναν οικογένεια και κάποια στιγμή αποφάσισαν να εγκατασταθούν στην Κύπρο. «Ήρθαμε πάμπτωχοι στη Λεμεσό και το πρώτο πράγμα που έκανε ο πατέρας μου μόλις πήρε στα χέρια του το ελληνικό διαβατήριο, ήταν να ιδρύσει έναν νέο χορευτικό σύλλογο, μόνο και μόνο για την ευχαρίστηση να διδάσκει χορούς, όχι για να βγάλει χρήματα», λέει στο pontosnews.gr ο Άγις Τουρσίδης.
Ο σύλλογος ονομάστηκε «Ρωμιοσύνη», πατέρας και γιος ήρθαν σε επαφή με Πόντιους χοροδιδάσκαλους και συνδέθηκαν ξανά με τις ρίζες τους. Οι πρώτες παραστάσεις δόθηκαν το 1997 με ποντιακούς και γεωργιανούς παραδοσιακούς χορούς.
Ήταν η πρώτη χορευτική ομάδα στην Κύπρο που παρουσίασε ανάλογο πρόγραμμα και σήμερα έχει φτάσει να διαθέτει 100 χορευτές και παραρτήματα σε όλες τις κυπριακές πόλεις, έχοντας κερδίσει παγκόσμια βραβεία και το παρατεταμένο χειροκρότημα του κοινού σε κάθε εμφάνισή της.
Από το 2010, ο Άγις Τουρσίδης, έχει αναλάβει τον ρόλο του επικεφαλής χορογράφου και καλλιτεχνικού διευθυντή της «Ρωμιοσύνης», καθήκοντα που είχε αρχικά ασκούσε από το 2002 στο σύνολο «Ελευθερία» στη Σταυρούπολη της Ρωσίας, όπου σπούδαζε.
Φέτος, η «Ρωμιοσύνη» συμπληρώνει 30 χρόνια παρουσίας και τα γιόρτασε με μια μεγαλειώδη παράσταση τον χειμώνα στο δημοτικό θέατρο Λευκωσίας, την οποία θα επαναλάβει στις 12 Ιουλίου στο δημοτικό κηποθέατρο της Λεμεσού, στην πόλη όπου ιδρύθηκε, παρουσία ζωντανής ορχήστρας με 20 Γεωργιανούς και Έλληνες μουσικούς και 100 χορευτές.
Φέτος συμπληρώνονται 30 χρόνια από τη δημιουργία της «Ρωμιοσύνης». Τι θυμάστε από αυτή τη διαδρομή;
Ο πατέρας μου ίδρυσε τη «Ρωμιοσύνη» το 1996 στη Λεμεσό και όταν το 2010 ολοκλήρωσα τις ιατρικές σπουδές μου και γύρισα στην Κύπρο, άρχισα να τον βοηθάω. Το ενδιαφέρον του κόσμου ήταν έντονο και του πρότεινα να ανοίξουμε παραρτήματα σε άλλες κυπριακές πόλεις. Έτσι ανοίξαμε το 2011 στην Πάφο, το 2013 στη Λευκωσία και το 2018 στη Λάρνακα, πλέον είμαστε παγκύπριοι.
Έχουμε δημιουργήσει ένα χορευτικό σύνολο που γυρνάει την υφήλιο ώστε να γνωρίσει ο κόσμος τι σημαίνει ρωμιοσύνη, έχουμε πάει Κίνα, Νότια Κορέα, όπου κερδίσαμε χρυσό μετάλλιο σε διεθνή διαγωνισμό χορού, Ιταλία, Βουλγαρία, Ρωσία, Ντουμπάι και έχουμε κερδίσει διάφορα βραβεία στην Ισπανία. Το παιδικό τμήμα ετοιμάζεται τώρα ξανά για το Ντουμπάι, ενώ οι έφηβοι θα βρεθούν στην Ουγγαρία.
Είμαστε ένας πολιτιστικός σύλλογος ορθόδοξων χριστιανών Ελλήνων και στους χορούς της Γεωργίας έχω βρει ότι υπάρχουν πολλά στοιχεία της Ορθοδοξίας, όπως στην αναπαράσταση του έγγαμου βίου, που περιγράφει τον κύκλο της ζωής και με τα χέρια τους οι χορευτές συμβολίζουν τον σταυρό. Πολλοί χοροί έχουν αυτά τα στοιχεία, με διαφορετικό τρόπο, όπως στον Πόντο, έτσι θεωρώ ότι δεν ξεφεύγουμε από το νόημα της ρωμιοσύνης, αντίθετα το υπογραμμίζουμε και το μεταδίδουμε στους θεατές που θα έρθουν να μας δουν.
Έχετε όμως αντιμετωπίσει κριτική στο παρελθόν για την απόδοση των παραδοσιακών ποντιακών χορών. Τι απαντάτε σε αυτούς που σας κατηγόρησαν;
Η αλήθεια είναι ότι έχω κάνει λάθη παλιότερα, στο πλαίσιο μιας πρωτότυπης χορογραφίας με ποντιακό θέμα, η οποία παρουσιάστηκε με στοιχεία μπαλέτου. Τώρα, στο πλαίσιο του προγράμματος που παρουσιάζουμε, έχουμε φτιάξει ένα διαφορετικό χορευτικό θέαμα που ονομάζεται «Σπαρτιάτες», μια αναπαράσταση της μάχης των Θερμοπυλών, και με το οποίο πήραμε χρυσό βραβείο στο φεστιβάλ φολκόρ στη Βουλγαρία, ενώ το παρουσιάσαμε και στην Κίνα. Περιλαμβάνει Σέρρα με Πυρρίχιο χορό και αρχαιοελληνικές πολεμικές ενδυμασίες, σαν να χορεύουν οι Σπαρτιάτες πριν φύγουν στον πόλεμο, καθώς κι έναν γεωργιανά χορό ξιφομαχίας.
Άποψή μου είναι ότι ο χορός χρειάζεται φαντασία, δεν λέμε ότι έτσι χόρευαν οι Πόντιοι, δεν κάνουμε ιστορική αναπαράσταση. Παρουσιάζουμε ένα θέαμα, όπως ένα κινηματογραφικό έργο που έχει την οπτική του σκηνοθέτη, δεν κάνουμε ιστορικό ντοκιμαντέρ.
Παντρέψαμε αυτούς τους χορούς, τους έχουμε μεταλλάξει, έχουν γραφτεί ειδικές μελωδίες από μαέστρο, καθώς, βάσει των κανόνων της χορογραφίας, πρέπει να δείξουμε στον θεατή κάτι που θα τον εντυπωσιάσει. Δεν μας βλέπουν μόνο Πόντιοι, αλλά από πολλές θρησκείες και υπόβαθρα. Ίσως το κοινό των Ποντίων δεν είναι έτοιμο να το αποδεχτεί. Όταν όμως φοράμε τη ζίπκα, είναι ελάχιστες οι πινελιές που βάζουμε.
Υπάρχει ενδιαφέρον από τον κόσμο για συμμετοχή στη «Ρωμιοσύνη»; Ποιο είναι το όραμά σας για το μέλλον του συνόλου;
Μπορούμε να ανεβάσουμε κι άλλο το επίπεδο οργανωτικά και καλλιτεχνικά, ούτως ώστε να γίνουμε ένα σχήμα που γυρνάει τον κόσμο όχι μόνο ως καλεσμένο σε φεστιβάλ, αλλά και για παραστάσεις, ώστε να γνωρίσει ο κόσμος τι σημαίνει ρωμιοσύνη.
Αυτή τη στιγμή συμμετέχουν στο συγκρότημα 60 παιδιά και 40 έφηβοι και ενήλικες. Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για τους ποντιακούς χορούς, καθώς μπορεί να τους μάθει κάποιος σε κάθε ηλικία, είναι προσιτοί σε όλους. Οι γεωργιανοί χοροί είναι πιο δύσκολοι, οπότε ο κόσμος θεωρεί ότι δεν μπορεί να τους χορέψει. Ανοίξαμε όμως ερασιτεχνικά τμήματα στα οποία δείχνουμε τον παραδοσιακό χορό, που είναι πιο απλός και μπορεί να χορευτεί από τον οποιονδήποτε. Μάλιστα, ένα από τα τμήματα αυτά πέρσι το πήραμε πέρυσι στο Κιλκίς και χορέψαμε ποντιακά και γεωργιανά μαζί τους στη σκηνή.
Οι περισσότεροι που ενδιαφέρονται για τους χορούς που διδάσκουμε είναι όσοι γνωρίζουν για τον πολιτισμό του Πόντου, της Αρμενίας, του Καυκάσου και της Γεωργίας, έχουμε πολλούς Ρώσους, Ουκρανούς, Ρουμάνους και Βούλγαρους.
Οι Κύπριοι δεν έρχονται τόσο, αν και τώρα έχω έναν 25χρονο αρραβωνιασμένο με μια κοπέλα ποντιακής καταγωγής, της οποίας ο πατέρας χόρευε στη «Ρωμιοσύνη» παλιότερα. Τρεις μήνες τώρα ο νεαρός αυτός προσπαθεί να μάθει ποντιακούς χορούς για να εντυπωσιάσει τον μέλλοντα πεθερό του, και πιθανότατα θα τον δούμε και στη σκηνή, είναι πολύ αποφασισμένος!
Η «Ρωμιοσύνη» δεν είναι μόνο ένας σύλλογος περί χορών, αλλά και περί ζωής. Όπως συναντήθηκαν οι γονείς μου χορεύοντας, έτσι γνώρισα κι εγώ τη γυναίκα μου μέσα από το χορευτικό. Τα μέλη μας δεν έχουν πάντοτε άλλους Πόντιους ή Γεωργιανούς για να κάνουν παρέα στον κύκλο τους και, συχνά, ο μόνος τόπος που συναντιούνται είναι το συγκρότημα. Πολλά ζευγάρια προέκυψαν όλα αυτά τα χρόνια και τώρα μου φέρνουν τα παιδιά τους για να μάθουν χορούς.
Ποιος είναι ο αγαπημένος σας χορός;
Αναμφισβήτητα, η Σέρρα. Είναι ένας χορός που αν είσαι Έλληνας, είναι αδύνατον να μην σε αγγίξει. Όλους τους χορούς που διδάσκω τους αγαπάω, κυλάνε στις φλέβες μου, η Σέρρα όμως είναι κάτι το ιδιαίτερο, δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο.
Έλλη Τσολάκη
