Σε μια γωνιά της Αυστραλίας, δύο παιδιά με ρίζες από το Ιράν μεγαλώνουν μιλώντας όχι μία, ούτε δύο, αλλά τρεις γλώσσες και ανάμεσά τους, τα ελληνικά. Για τη μητέρα τους, τη φωτογράφο Άτιε Μοχεμπαλί, αυτή η επιλογή δεν είναι εκπαιδευτική αλλά βαθιά προσωπική. Η ίδια κουβαλά μια ζωή γεμάτη μετακινήσεις. Γεννημένη στο Ιράν, έζησε τα παιδικά της χρόνια στη Σενεγάλη και αργότερα στη Μαλαισία. Όμως, η Ελλάδα είναι εκείνη που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην καρδιά της.
Τα χρόνια στην Αθήνα που έγιναν ρίζα
Από τα 8 έως τα 14 της χρόνια έζησε στην Αθήνα, ακολουθώντας τον πατέρα της που υπηρετούσε ως διπλωμάτης. Εκεί γνώρισε μια καθημερινότητα γεμάτη μουσική και εικόνες που δεν ξέχασε ποτέ.
Όπως θυμάται, μπορεί να φοιτούσε σε διεθνές σχολείο και να μάθαινε αγγλικά, όμως τα ελληνικά ήταν παντού: στα τραγούδια, στους δρόμους, στις φωνές των ανθρώπων. Μπορεί να μην τα κατέκτησε τότε, αλλά «ρίζωσαν» μέσα της.
Χρόνια αργότερα, όταν τα παιδιά της βρέθηκαν μπροστά στην ευκαιρία να διδαχθούν ελληνικά στο σχολείο τους στην Αυστραλία, η απόφασή της ήταν απόλυτη. Ήθελε να ζήσουν κι εκείνα αυτή την εμπειρία.
Σήμερα, στα 10 και 12 τους χρόνια, τα δύο αδέλφια όχι μόνο μαθαίνουν ελληνικά, αλλά τα μιλούν με ευχέρεια, εντυπωσιάζοντας ακόμη και παιδιά ελληνικής καταγωγής. Στο σπίτι, η καθημερινότητα είναι ένα γλωσσικό «ταξίδι», καθώς συνυπάρχουν τρία αλφάβητα: το περσικό, το αγγλικό και το ελληνικό.
Για την Άτιε, η εκμάθηση γλωσσών είναι ένας τρόπος να ανοίγεις το μυαλό και να βλέπεις τον κόσμο αλλιώς. Πιστεύει πως τα παιδιά που μεγαλώνουν με διαφορετικές γλώσσες γίνονται πιο ευέλικτα, πιο ανοιχτά και πιο έτοιμα να κατανοήσουν τον «άλλο». Και σε αυτό το ταξίδι, βλέπει μια βαθύτερη σύνδεση. Εκείνη ανάμεσα στον περσικό και τον ελληνικό πολιτισμό. Δύο κόσμους που, παρά τις ιστορικές συγκρούσεις, διατηρούν κοινά στοιχεία και αλληλεπιδράσεις εδώ και αιώνες.
Για τον μικρότερο γιο της, τον 10χρονο Ίλια, τα ελληνικά είναι περιπέτεια. Είναι η αίσθηση ότι μπαίνει σε έναν νέο κόσμο, αλλά και η χαρά να συνδέεται με τη χώρα όπου γεννήθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Ο μεγαλύτερος, ο Γιασάρ, βλέπει τη γλώσσα πιο «επιστημονικά». Ανακαλύπτει τις ρίζες λέξεων που χρησιμοποιεί καθημερινά στα αγγλικά –από τη γεωμετρία μέχρι τη φωτογραφία– και συνειδητοποιεί πόσο βαθιά επηρεάζει η ελληνική γλώσσα τη γνώση.
Η φωτογραφία είναι το μεγάλο πάθος της Άτιε. Και όπως λέει, οι γλώσσες λειτουργούν σαν φακοί: κάθε μία σου επιτρέπει να δεις τον κόσμο από διαφορετική οπτική. Τα ελληνικά, για εκείνη, είναι ένας νέος τρόπος να εστιάζει στην ιστορία, στον πολιτισμό και στη σκέψη.
Η σκιά της πατρίδας και η δύναμη της ελπίδας
Παρά τη ζωή της μακριά από το Ιράν, η πατρίδα της δεν φεύγει ποτέ από τη σκέψη της. Οι εξελίξεις εκεί την απασχολούν καθημερινά, καθώς φίλοι, συγγενείς και απλοί άνθρωποι βιώνουν την αβεβαιότητα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εκμάθηση ελληνικών αποκτά μια ακόμη διάσταση: γίνεται ένας τρόπος για τα παιδιά της να δουν πέρα από τις συγκρούσεις και να κατανοήσουν τον κόσμο με περισσότερη ενσυναίσθηση.
Η οικογένεια ονειρεύεται ταξίδια στην Ελλάδα, όπου τα παιδιά θα μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν τη γλώσσα στην πράξη – να παραγγείλουν φαγητό, να διαβάσουν πινακίδες, να ζήσουν την καθημερινότητα. Και υπάρχει και μια μικρή «συμφωνία»: όταν φτάσουν εκεί, θα μπορούν να παραγγείλουν ό,τι θέλουν – ακόμη κι αν το τραπέζι γεμίσει μόνο με γλυκά.
Για αυτά τα δύο αδέλφια, τα ελληνικά δεν είναι μόνο ένα μάθημα. Είναι ένα διαβατήριο σε νέους κόσμους, μια γέφυρα ανάμεσα σε πολιτισμούς και μια απόδειξη ότι η ταυτότητα μπορεί να είναι πολυδιάστατη.
