Με το Βραβείο Νόμπελ Χημείας 2026 τιμήθηκαν ο Γάλλος επιστήμονας Ανρί Καγκάν (Henri Kagan) και ο Ιάπωνας ομόλογός του Κένσο Σοάι (Kenso Soai), όπως ανακοίνωσε στη Στοκχόλμη η Βασιλική Ακαδημία Επιστημών της Σουηδίας.
Η διάκριση αφορά τις έρευνές τους στην ασύμμετρη κατάλυση και συγκεκριμένα την ανακάλυψη των μη γραμμικών φαινομένων και της αυτοκατάλυσης στην ασύμμετρη οργανική σύνθεση.
Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 12 εκατομμυρίων κορωνών Σουηδίας (περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ).
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της επιτροπής, οι ανακαλύψεις των δύο επιστημόνων διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη αντιδράσεων που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή φαρμακευτικών προϊόντων. Εξηγώντας τη θεμελιώδη φύση της ανακάλυψης, ο πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Χημείας Χάινερ Λίνκε, παρομοίασε τα χειρόμορφα (chiral) μόρια με τα ανθρώπινα χέρια: αποτελούν καθρεπτικά είδωλα το ένα του άλλου, μοιάζουν, αλλά δεν είναι πανομοιότυπα ούτε μπορούν να ταυτιστούν πλήρως με επικάλυψη.
Η δικαίωση Καγκάν
Η φετινή βράβευση αποτελεί μια ιστορική αποκατάσταση για τον 95χρονο σήμερα Ανρί Καγκάν, ο οποίος θεωρείται διεθνώς «πατέρας» της συγκεκριμένης τεχνικής. Όταν μέρος του επιστημονικού αυτού πεδίου βραβεύθηκε το 2001 χωρίς τον ίδιο, το γαλλικό υπουργείο Έρευνας είχε εκφράσει την εντονότατη διαμαρτυρία του.
Ο Ανρί Καγκάν είναι ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Paris-Saclay της Γαλλίας και ο 76χρονος Κένσο Σοάι είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Φυσικών Επιστημών του Τόκιο.
Στις πρώτες του δηλώσεις μετά την τηλεφωνική επικοινωνία με το Ίδρυμα Νόμπελ, ο Κένσο Σοάι χαρακτήρισε τη σημερινή ως την πιο απίστευτη ημέρα της ζωής του.
