Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «πρέπει» να πάρουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας, επικαλούμενος κινεζικά και ρωσικά πλοία που «οργώνουν» την Αρκτική, το Πεκίνο αντέδρασε αμέσως. Το υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε την Ουάσινγκτον ότι χρησιμοποιεί τον «μύθο της κινεζικής απειλής» για γεωπολιτικά οφέλη.
Αντιθέτως η Μόσχα δεν είπε ούτε λέξη. Ούτε ανακοίνωση, ούτε προειδοποίηση, ούτε έστω μια συμβολική τοποθέτηση του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Και όμως, η Ρωσία είναι –με διαφορά– η μεγαλύτερη αρκτική δύναμη στον κόσμο. Γιατί λοιπόν σιωπά;
1. Η Αρκτική είναι ρωσικός πυλώνας ισχύος
Η Ρωσία καλύπτει περίπου το 53% της ακτογραμμής του Αρκτικού Ωκεανού και έχει επενδύσει τεράστιο πολιτικό και στρατιωτικό κεφάλαιο στην περιοχή.
Εκεί βρίσκονται:
• κοιτάσματα πετρελαίου, φυσικού αερίου και σπάνιων ορυκτών,
• η Βόρεια Θαλάσσια Οδός, ο εμπορικός διάδρομος που συνδέει Ευρώπη-Ασία,
• στρατηγικές βάσεις και το θαλάσσιο πυρηνικό αποτρεπτικό της Μόσχας,
• ο μεγαλύτερος στόλος παγοθραυστικών στον κόσμο.
Για το Κρεμλίνο, η Αρκτική δεν είναι «περιφέρεια», αλλά στρατηγικός πυλώνας οικονομίας, ασφάλειας και διεθνούς ισχύος.
2. Η σιωπή δεν είναι αδιαφορία – είναι ψυχρός υπολογισμός
Αναλυτές που μίλησαν στο CNBC εκτιμούν ότι η ρωσική σιωπή δεν σημαίνει αδυναμία. Σημαίνει ότι η Μόσχα δεν έχει λόγο να σηκώσει το θέμα.
Η Γροιλανδία –σκανδιναβικό έδαφος που ανήκει στη Δανία– δεν αλλάζει ουσιαστικά τις αρκτικές ισορροπίες για τη Ρωσία. Το ΝΑΤΟ ήδη ενισχύει τη στρατιωτική του παρουσία στο βορρά, με Καναδά, Νορβηγία, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και την είσοδο Σουηδίας και Φινλανδίας στη Συμμαχία.
Για τη Μόσχα, η επιπλέον αμερικανική παρουσία στην περιοχή δεν είναι το πραγματικό πρόβλημα. Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται αλλού.
3. Το πραγματικό διακύβευμα λέγεται ΝΑΤΟ
Το ενδεχόμενο αμερικανικής πίεσης –ή ακόμα και στρατιωτικής επέμβασης– στη Γροιλανδία προκαλεί σεισμό στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Η Κοπεγχάγη και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας έχουν ξεκαθαρίσει ότι το νησί «δεν πωλείται» και ότι οποιαδήποτε χρήση βίας θα διέλυε πολιτικά τη Συμμαχία.
Για τη Ρωσία αυτό είναι «δώρο». Η Μόσχα γνωρίζει ότι δεν μπορεί να νικήσει το ΝΑΤΟ στρατιωτικά, αλλά μπορεί να το φθείρει πολιτικά: να δημιουργήσει ρήγματα, καχυποψία, κρίσεις εμπιστοσύνης και μια Ευρώπη λιγότερο προστατευμένη από τις ΗΠΑ.
Αν η Ουάσινγκτον ανοίξει μέτωπο με συμμάχους της για τη Γροιλανδία, η Ρωσία κερδίζει χωρίς να ρίξει ούτε μία σφαίρα.
4. «Ένα απόλυτο δώρο στη Ρωσία»
Αναλυτές λένε ότι ενδεχόμενη παράλυση ή εσωτερική σύγκρουση στο ΝΑΤΟ συνιστά στρατηγικό θρίαμβο για το Κρεμλίνο.
Ένα ΝΑΤΟ που αμφισβητείται εκ των έσω, ένα Άρθρο 5 που φαίνεται αδύναμο και μια Ευρώπη που φοβάται ότι οι ΗΠΑ μπορεί να αποστασιοποιηθούν είναι ακριβώς ο κόσμος που θα ήθελε να δει ο Βλαντίμιρ Πούτιν.
5. Όταν η σιωπή μιλά πιο δυνατά από τις δηλώσεις
Η Μόσχα γνωρίζει ότι η υπόθεση της Γροιλανδίας δεν απαιτεί παρέμβαση. Απαιτεί υπομονή. Αν η κρίση εξελιχθεί σε εσωτερικό ρήγμα της Δύσης, η Ρωσία θα έχει πετύχει τον στόχο της με μηδενικό κόστος.
Και αυτός είναι ο λόγος που –ενώ Ουάσινγκτον και Πεκίνο ανταλλάσσουν δηλώσεις–, ο Ρώσος πρόεδρος δεν χρειάζεται να πει λέξη.
