Στην καρδιά των Πιερίων, στη Μονή Αγίου Αθανασίου Σφηνίτσας, γράφτηκε μια σελίδα της προσφυγικής ιστορίας μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Από το 1923 έως το 1930 στους χώρους του μοναστηριού λειτούργησε το Ορφανοτροφείο «Όλυμπος», ένα ίδρυμα της φιλανθρωπικής οργάνωσης Near East Relief, που άνοιξε την αγκαλιά του σε περισσότερα από 300 ορφανά αγόρια – στη συντριπτική τους πλειονότητα παιδιά ποντιακών οικογενειών.
Εκεί όπου άλλοτε αντηχούσαν μόνο προσευχές, ακούστηκαν παιδικές φωνές.
Τα παιδιά δεν βρήκαν απλώς στέγη και τροφή, αλλά και σχολείο: στο ορφανοτροφείο λειτουργούσε πλήρες δημοτικό, δίνοντας στους μικρούς πρόσφυγες τη δυνατότητα να ξαναχτίσουν τη ζωή τους μέσα από τη μάθηση.
Πόντιοι στην πρώτη γραμμή της φροντίδας
Επικεφαλής από την πλευρά της οργάνωσης ήταν ο Θεσσαλονικιός Αριστείδης Μιχιτσόπουλος, ενώ διευθυντής ανέλαβε ο Πόντιος γιατρός Χαράλαμπος Σιδηρόπουλος, Κοτυωρίτης στην καταγωγή και εγκατεστημένος στην Κατερίνη.
Και το προσωπικό όμως ήταν σχεδόν εξ ολοκλήρου Πόντιοι της περιοχής: άνθρωποι που είχαν ζήσει τον ξεριζωμό και τώρα φρόντιζαν παιδιά με το ίδιο τραύμα.
Στα τρόφιμα, στα ρούχα, στο πλύσιμο και στη ραπτική δούλευαν γυναίκες –κυρίως χήρες– που είχαν μαζί και τα δικά τους παιδιά – μια δεύτερη οικογένεια για τα ορφανά σε χρόνια που τίποτα δεν ήταν δεδομένο.
Μια μονή με βαριά ιστορία
Η Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή της Σφηνίτσας δεν ήταν τυχαίος τόπος. Το πιο απομακρυσμένο μοναστήρι της Σκήτης της Βέροιας, χτισμένο σε μια καταπράσινη πλαγιά κοντά στην Αγκαθιά Ημαθίας, ήταν ήδη γνωστό για τη μεγάλη του προσφορά στον Μακεδονικό Αγώνα και στον αλύτρωτο ελληνισμό. Μετά το 1922 αυτή η ιστορική διαδρομή συνεχίστηκε με άλλον τρόπο: με τη φιλοξενία και τη φροντίδα των πιο αδύναμων.
Αργότερα, καθώς τα χρόνια περνούσαν, η μονή γνώρισε νέες περιόδους ακμής και αναγέννησης. Έχοντας διακόψει τη λειτουργία της λόγω έλλειψης μοναχών, στη δεκαετία του ’90 εγκαταστάθηκε νέα γυναικεία αδελφότητα και ξεκίνησαν εκτεταμένες εργασίες ανακαίνισης.
Στις 27 Δεκεμβρίου 1994 τελέστηκαν τα θυρανοίξια του ανακαινισμένου καθολικού, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για τον Άγιο Αθανάσιο Σφηνίτσας. Ακολούθησαν νέες πτέρυγες, παρεκκλήσια, χώροι φιλοξενίας και υποδομές που έδωσαν ξανά ζωή στο μοναστήρι.
