Κουρδο-εβραϊκό συνέδριο βάζει «φωτιά» στην Άγκυρα

Τις 7 Σεπτεμβρίου 2025 διεξήχθη στο Βερολίνο ένα συνέδριο με εξαιρετικό ενδιαφέρον. Κούρδοι και Εβραίοι στο θρήσκευμα αποφάσισαν να συζητήσουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν ως κοινότητες στη Γερμανία αλλά και στην Ευρώπη, και να αναζητήσουν από κοινού λύσεις. Το συνέδριο διοργάνωσαν η Κουρδική Κοινότητα της Γερμανίας (Kurdische Gemeinde Deutschland) και την Εβραϊκή Ένωση WerteInitiative, ενώ εκπροσωπήθηκαν η πρεσβεία του Ισραήλ στο Βερολίνο και η γερμανική κυβέρνηση.

Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με μια διακήρυξη που στοχεύει όχι μόνο να φέρει κοντά τις δύο κοινότητες, αλλά και να δημιουργήσει μια κοινή σφαίρα δραστηριοτήτων και επιρροής στον πολιτικό και κοινωνικό τομέα.

Το ίδιο το συνέδριο και οι προοπτικές συνεργασίας Κούρδων και Εβραίων που διανοίγονται θορύβησαν την Άγκυρα σε μια περίοδο που ήδη παρατηρείται ένας διαγκωνισμός μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ για το ποιος θα προσεταιριστεί τα 40 εκατ. Κούρδων που κατοικούν σε Τουρκία, Ιράν, Ιράκ και Συρία – οι οποίοι θα είναι και ρυθμιστικός παράγοντας των εξελίξεων.

Τη διακήρυξη του συνεδρίου ανέλυσαν οι δρ Muhammet Kemaloğlu και Gazi Binbaşı για το Ινστιτούτο «Τουρκία 21ος Αιώνας» (21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü), εντοπίζοντας στα άρθρα του «συγκαλυμμένες και άμεσες απειλές κατά της Τουρκίας».

Ακολουθεί η ανάλυση που είναι βασισμένη στα άρθρα της διακήρυξης:

«Καταπολέμηση του αντισημιτισμού και της εχθρότητας κατά των Κούρδων»

Το κείμενο του άρθρου αυτού –στο οποίο ορίζεται η Τουρκία ως κοινός εχθρός– δημιουργεί κοινό έδαφος ενώνοντας τις θεμελιώδεις ανησυχίες των δύο κοινοτήτων. Αυτή η στρατηγική επιτρέπει και στις δύο ομάδες να εκμεταλλευτούν τις διεθνείς ευαισθησίες.

Επειδή η καταπολέμηση του αντισημιτισμού είναι ένα ευαίσθητο ζήτημα στη γερμανική και δυτική κοινή γνώμη, η αντιπαραβολή του με την υποτιθέμενη εχθρότητα προς τους Κούρδους νομιμοποιεί περαιτέρω τους στόχους της Ένωσης Κουρδικών Κοινοτήτων (KCK) στη Δύση.

Αυτή η προσέγγιση παρουσιάζει το ζήτημα KCK/PKK ως ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δικαιωμάτων των μειονοτήτων [ΣτΜ: και όχι ως τρομοκρατία], ενώ χαρακτηρίζει τις πολιτικές της Τουρκίας για την καταπολέμηση της δράσης του ως «εχθρότητα» και «μίσος» εναντίον των Κούρδων.

«Σκληρή δράση κατά του ισλαμισμού και του ρατσιστικού εθνικισμού»

Αυτό το άρθρο –που στοχεύει τον τουρκικό πληθυσμό στη Γερμανία– είναι ένα από τα πιο στρατηγικά σημεία της διακήρυξης.

Η στοχοποίηση των δραστηριοτήτων «αυταρχικών καθεστώτων όπως η Τουρκία» στη Γερμανία, με την άμεση αναφορά σε μια κυβέρνηση [ΣτΜ: του Ερντογάν], καταδεικνύει ότι το κείμενο δεν είναι μόνο μια ιδεολογική στάση, αλλά και μια συγκεκριμένη έκκληση για πολιτική δράση.

Ο όρος «δίκτυα προπαγάνδας, ενώσεις και δομές μετώπου» αναφέρεται σε οργανισμούς και πολιτιστικούς συλλόγους με στενούς δεσμούς με την Τουρκία, όπως η Τουρκική Ισλαμική Ένωση Θρησκευτικών Υποθέσεων (DİTİB) και η Τουρκική Ομοσπονδία (Ευρωπαϊκή Τουρκική Ισλαμική Ένωση – ATİB) στη Γερμανία.

Αυτό το άρθρο στοχεύει στον περιορισμό του πεδίου των δραστηριοτήτων αυτών των ιδρυμάτων στη Γερμανία, στη μείωση της χρηματοδότησής τους και στην αποδυνάμωση της κοινωνικής τους επιρροής.

«Τερματισμός των δομικών διακρίσεων κατά των Κούρδων»

Αυτό το αίτημα έχει ως στόχο την άσκηση πολιτικής πίεσης με βάση την ταυτότητα και αποτελεί μια προσπάθεια παρέμβασης στην κυριαρχία της Τουρκίας. Ζητείται η αναγνώριση της κουρδικής εθνικής ταυτότητας, ανεξαρτήτως υπηκοότητας και στοχεύει στην παροχή στους Τούρκους πολίτες ενός ξεχωριστού καθεστώτος στη Γερμανία με βάση την εθνική τους ταυτότητα.

Αυτό στοχεύει στην αποδυνάμωση της πολιτικής της Τουρκίας απέναντι στη διασπορά της, ιδίως στην Ευρώπη, και στη δημιουργία ενός νέου προηγούμενου σχετικά με την κουρδική ταυτότητα στο διεθνές δίκαιο.

Αυτό το άρθρο αποτελεί μέρος των προσπαθειών για την μετατροπή του αυτονομιστικού ζητήματος του PKK/KCK από εσωτερικό ζήτημα σε διεθνές ζήτημα.

«Προστασία και ένταξη των μειονοτήτων»

Η διακήρυξη, που θέτει ως προϋπόθεση ο αιτών άσυλο να επιδεικνύει  αντιτουρκική στάση για την ένταξή του, ορίζει ότι ένα ακόμα προαπαιτούμενο είναι η αποφυγή των «αντισημιτικών, ισλαμιστικών και εθνικιστικών ιδεολογιών».

Το άρθρο προτείνει ενός είδους «τεστ πίστης» για τους Τούρκους μετανάστες στη Γερμανία και τα άτομα με στενούς δεσμούς με την Τουρκία. Αυτή η προσέγγιση στοχεύει έμμεσα στον αποκλεισμό όσων υπερασπίζονται την Τουρκία και τις εθνικές της αξίες από τη διαδικασία ένταξης ή στην άσκηση πίεσης σε αυτές τις ομάδες.

«Εξωτερική πολιτική βασισμένη σε αξίες»

Αυτό το άρθρο αποτελεί παράδειγμα μιας ισχυρής εκστρατείας άσκησης πίεσης που στοχεύει στην επιρροή της εξωτερικής πολιτικής της Γερμανίας, με απώτερο σκοπό την αναδιαμόρφωση της σχέσης με την Τουρκία.

Με την έκκληση να «μην υποκύψουμε στον εκβιασμό αυταρχικών καθεστώτων, όπως η Τουρκία», απαιτείται από τη Γερμανία να υιοθετήσει πιο σκληρή στάση έναντι της Τουρκίας, ιδίως σε θέματα όπως η προσφυγική κρίση και οι οικονομικές σχέσεις.

Τα αιτήματά τους, που εκφράζονται ως «διατήρηση των σχέσεων με το Ισραήλ» και «λήψη σοβαρά υπόψη των νόμιμων δικαιωμάτων των Κούρδων», αποτελούν σαφή έκφραση των προσπαθειών τόσο του Ισραήλ όσο και της ομάδας πίεσης του KCK/PKK να χειραγωγήσουν τη γερμανική εξωτερική πολιτική σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα.

Οι προτάσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι προτάσεις των δρ Muhammet Kemaloğlu και Gazi Binbaşı, των συντακτών της έκθεσης προς την τουρκική κυβέρνηση, που την κάνουν να μοιάζει με ένα κανονικό υπηρεσιακό έγγραφο.

Ακολουθούν οι προτάσεις:

«Η παρούσα διακήρυξη αποτελεί μια πολύπλευρη απειλή για την εικόνα, την επιρροή και τις σχέσεις της Τουρκίας στην Ευρώπη. Είναι ζωτικής σημασίας η Τουρκία να ακολουθήσει μια προληπτική και ισορροπημένη στρατηγική ως απάντηση σε αυτήν την κατάσταση, ως εξής:

»Πολύπλευρη διπλωματική απάντηση: Η Τουρκία θα πρέπει να μεταφέρει τη δυσαρέσκειά της γι’ αυτήν τη διακήρυξη στη Γερμανία μέσω επίσημων διπλωματικών οδών. Πρέπει να τονιστεί ότι τέτοιες συμμαχίες όχι μόνο βλάπτουν τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, αλλά και εμβαθύνουν τις διακρίσεις και την πόλωση στην Ευρώπη.

»Νομικές διαδικασίες: Οι δηλώσεις στη διακήρυξη και οι μελλοντικές δραστηριότητες αυτής της συμμαχίας πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά για εγκληματικότητα βάσει του γερμανικού και του διεθνούς δικαίου. Εάν αυτές οι ομάδες διαδίδουν ρητορική μίσους κατά της Τουρκίας ή των τουρκικών κοινοτήτων, πρέπει να ληφθούν τα απαραίτητα νομικά μέτρα.

»Δημόσια διπλωματία και στρατηγική επικοινωνίας: Η Τουρκία θα πρέπει να καταστήσει τη συνεισφορά των οργανώσεων της διασποράς, των τζαμιών και των ενώσεων στην ένταξη και την κοινωνική συνοχή πιο ορατές στο γερμανικό κοινό. Θα πρέπει να εξηγηθεί ότι αυτή η συμμαχία είναι μια προσπάθεια άσκησης πίεσης που στοχεύει σε συγκεκριμένες πολιτικές ατζέντες υπό το πρόσχημα των “δημοκρατικών αξιών”.

»Ισορροπημένη πολιτική στις σχέσεις με το Ισραήλ: Η φιλοϊσραηλινή έμφαση στη διακήρυξη δεν θα πρέπει να επηρεάζει τις σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ. Η Τουρκία θα πρέπει να διατηρήσει την υποστήριξή της για την παλαιστινιακή υπόθεση και ταυτοχρόνως  να προσπαθήσει να διατηρήσει ανοιχτά κανάλια επικοινωνίας με το Ισραήλ σύμφωνα με τα στρατηγικά της συμφέροντα, χωρίς να επιτρέπει σε τέτοιες πρωτοβουλίες τρίτων να υπονομεύουν τις σχέσεις.

»Συμπερασματικά, αυτό το συνέδριο και η διακήρυξή του θα πρέπει να θεωρηθούν ως σοβαρή πρόκληση για τη θέση της Τουρκίας στη Γερμανία και την Ευρώπη. Η Τουρκία δεν πρέπει να παραμείνει παθητική απέναντι σε αυτήν την κατάσταση και πρέπει να ακολουθήσει μια πολυδιάστατη στρατηγική για την προστασία των εθνικών της συμφερόντων».