Κειμήλια που είχαν φέρει οι πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία στο νησί της Λέσβου διηγούνται τις ιστορίες τους από την ασφάλεια που παρέχει, σήμερα, το Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης 1922, στη Σκάλα Λουτρών μια περιοχή που όταν άρχισαν να καταφθάνουν οι πρόσφυγες, στις αρχές του 20ού αιώνα, ήταν ακατοίκητη με υποτυπώδες λιμάνι και δύο ελαιοτριβεία.
Το Μουσείο Προσφυγικής Μνήμης 1922 βρίσκεται στη θέση του παλιού δημοτικού σχολείου του χωριού που σταμάτησε να λειτουργεί όταν έπαψαν να υπάρχουν μαθητές.
Το κτήριο ήταν σε κακή κατάσταση όταν παραδόθηκε από τη Νομαρχία Λέσβου στο Σύλλογο Μικρασιατών της Σκάλας Λουτρών «Το Δελφίνι». Χώρος 130 τ.μ., αναπλάστηκε με χρηματοδότηση του Συλλόγου και προσωπική εργασία μιας μικρής ομάδας από τη Σκάλα και έτσι βρέθηκε στέγη για την πρώτη συλλογή προσφυγικών κειμηλίων.
Η Νομαρχία βοήθησε με χρηματοδότηση στη διαμόρφωση του αύλιου χώρου και το 2006 έγιναν τα εγκαίνια.
Πλέον το Μουσείο είναι γεγονός και αποτελεί προσφορά των κατοίκων της Σκάλας Λουτρών στην προσπάθεια διατήρησης της ιστορικής μνήμης και διάσωσης των τελευταίων «θησαυρών της Μ. Ασίας» πάνω στη Λέσβο.
Η συλλογή του, που διαρκώς μεγαλώνει από προσφορές, περιλαμβάνει 500 περίπου εκθέματα διαφόρων κατηγοριών. Τα περισσότερα αντικείμενα είναι δωρισμένα, ενώ κάποια βρίσκονται με μόνιμο ή προσωρινό δανεισμό. Σε κάθε αντικείμενο μνημονεύεται ο τόπος προέλευσης, το όνομα του κατόχου πρόσφυγα και το όνομα του δωρητή ή δανειστή.
Ταξίδι στο χρόνο πάνω στο χάρτη της Σμύρνης
Στο μουσείο αυτό βρίσκεται και μια μακέτα της Σμύρνης (κεντρική φωτ.) που δείχνει τα σημαντικά μνημεία της πόλης όπως ο Ιερός Ναός της Αγίας Φωτεινής ή το Γήπεδο του Πανιωνίου, πριν από την Καταστροφή του ’22. Όπως σημειώνει σε ανάρτησή του ο Παναγιώτης Μαντίκας, διαχειριστής της ομάδας Ελληνισμός της Πόλης, της Σμύρνης και του Πόντου στο facebook, ο χρήστης μπορεί να ταξιδέψει σε 135 μνημεία στη Σμύρνη εκείνης της εποχής «σύροντας το βέλος από το ποντίκι του Η/Υ επάνω στον επιθυμητό αριθμό ακολουθώντας τη διεύθυνση delfini1922.gr/interaction_new.html».
Η κατασκευή της μακέτας έγινε από το μέλος του Συλλόγου Μικρασιατών Σκάλας Λουτρών «Το Δελφίνι» Σταύρο Βαλαχή, ενώ η διαδραστική απεικόνιση και ψηφιοποίησή της είναι εργασία της Γιώτας Παπαχρυσού (επίσης μέλος του Συλλόγου).
Στη μακέτα του Μουσείου διακρίνονται:
- Το Ιωνικό Πανεπιστήμιο
- Οι Στρατώνες
- Το Διοικητήριο ( Κονάκι) στην πλατεία Διοικητηρίου
- Το Διοικητήριο του στρατώνα
- Το γυμνάσιο
- Ο πύργος του ρολογιού
- Το yali τζαμί
- Αποθήκες της αγγλικής σιδηροδρομικής γραμμής του Αϊδινίου
- Αποθήκες του Τελωνείου
- Η Εθνική Τράπεζα Ελλάδας
- Η Οθωμανική Τράπεζα
- Η Τράπεζα της Ρώμης
- Ξενοδοχείο Αδραμύτι
- Ξενοδοχείο Μακεδονία
- Ξενοδοχείο Ρούμελη
- Η Τράπεζα της Ανατολής
- Ξενοδοχείο Ήπειρος
- Ξενοδοχείο Ιωάννινα
- Ξενοδοχείο Ελπινίκη
- Ξενοδοχείο Alexandrie
- Ξενοδοχείο Commune
- Ξενοδοχείο Egypte
- Ξενοδοχείο Londres
- Ξενοδοχείο Grand Huck
- Ο Σταθμός Διαβατηρίων (το Κουμερκάκι)
- Ομάδα κτηρίων αποτελούμενα από: το Οθωμανικό Τηλεγραφείο, το Κεντρικό Λιμεναρχείο, το γραφείο του Λιμενάρχη, το Υγειονομικό, τη Διοίκηση του φάρου
- Το Ιταλικό Ταχυδρομείο στον πρώτο όροφο και τα γραφεία της γαλλικής εταιρείας Messageries Maritime στον δεύτερο
- Τα γραφεία του Ρώσικου Ταχυδρομείου και της ναυτιλιακής εταιρείας Bateaux G.
- Ξενοδοχείο Located
- Το καφενείο Ερμής
- Ξενοδοχείο Kraemer Palace
- Ξενοδοχείο Ville
- Λέσχη των Κυνηγών
- Ο κινηματογράφος των Αδελφών Παττέ
- Το θέατρο Κραίμερ
- To Café de Paris
- Το Sporting Club (Γυμνασιακός Κύκλος) και το θέατρό του
- Το Ιταλικό Παρθεναγωγείο
- Το καφενείο του Συντάγματος και το κέντρο Αλάμπρα
- Το Γαλλικό Προξενείο
- Το Θέατρο της Σμύρνης
- Η Σχολή Αρώνη
- Το Ομήρειο Παρθεναγωγείο
- Η Γαλλική Σχολή Θηλέων Dames dession
- Η καθολική Εκκλησία Holy Rosary πρώην Πέτρου και Παύλου
- Τα θαλάσσια Μπάνια
- Το Café Punta
- Το Café Λούνα Παρκ
- Ποδηλατοδρόμιο
- Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός του Αϊδινίου
- To Ρολόι του Σταθμού
- Οι Εγκαταστάσεις Γκαζιού
- Το Ορθόδοξο Νεκροταφείο και η Εκκλησία Άγιος Αρχάγγελος
- Το γήπεδο του Πανιωνίου
- Σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις
- Καπνοεργοστάσιο
- Η Αγγλικανική Εκκλησία Άγιος Ιωάννης ο Ευαγγελιστής
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, του Προδρόμου του Κερατοχωρίου
- Το Γαλλικό Νοσοκομείο
- Το Ελληνικό Ορφανοτροφείο
- Αγγλικό Σχολείο
- Η Νέα Ευαγγελική Σχολή
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης
- Το Κεντρικό Παρθεναγωγείο
- Ο Καθεδρικός Ναός τους Αγίου Ιωάννη των Καθολικών
- Η Πλατεία Φασουλά
- To καθολικό Σχολείο d. Propaganda
- Το παλιό Θέατρο της Σμύρνης
- Το Θέατρο Ευτέρπη
- Η Γερμανική Προτεσταντική Αποστολή της Διακονής
- Το Καθολικό Νοσοκομείο του Αγίου Ρόκκου
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου
- Το Ολλανδικό Νοσοκομείο
- Το Αγγλικό Νοσοκομείο
- Το Αυστριακό Νοσοκομείο Άγιος Αντώνιος
- Το Ελληνικό Νοσοκομείο Άγιος Χαράλαμπος
- Η Σχολή Λαζαριστών
- Η Καθολική Εκκλησία Santa Maria
- Η Καθολική Εκκλησία του Αγίου Πολύκαρπου
- Ορθόδοξο Μοναστήρι
- Το περίφημο καμπαναριό της Αγίας Φωτεινής
- Ο Ορθόδοξος Μητροπολιτικός Ναός της Αγίας Φωτεινής
- Η Ευαγγελική Σχολή με το Μουσείο και την Βιβλιοθήκη
- Η Αρχιεπισκοπή
- Ο Ορθόδοξος Ναός του Αγίου Γεωργίου
- Ο Αρμενικός Καθεδρικός Ναός του Αγίου Στεφάνου
- Το Μετόχι της Αγίας Παρασκευής
- Το Αρμενικό Νοσοκομείο
- Το Θέατρο των Αρμενίων
- Αρμενική Προτεσταντική Εκκλησία
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ευαγγελίστριας
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Νικολάου
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Τρύφωνα
- Τα Ευρωπαϊκά Μορτάκια (Άσυλο)
- Τα Ελληνικά Μορτάκια (Άσυλο)
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Αποκεφαλισθέντος (Αλυγαριάς)
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου στα Χιώτικα
- Μουσουλμανικά Νεκροταφεία
- Η Γέφυρα των Καραβανιών
- Εργοστάσιο Σαπωνοποιίας
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Βούκουλου
- Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός του Κασαμπά (Μπασμαχανέ)
- Ο Τάφος του Αγίου Πολύκαρπου
- Η Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου του Πάνω Μαχαλά
- Το Corak Kapi Τζαμί
- Το Hatunine Τζαμί
- Χαμάμ
- Η Αρχαία Αγορά με το Μουσουλμανικό νεκροταφείο
- Εβραϊκό Άσυλο
- Εβραϊκές Συναγωγές
- Το Εβραϊκό Νοσοκομείο
- Το Yesil Direk Χαμάμ
- Το Μικρό Vezir Χάνι
- Το Kupecioglu Χάνι
- Το Μεγάλο Vezir Χάνι
- Το Dervisoglu Χάνι
- Μπεζεστένια (Κλειστές Αγορές)
- Το Kislar Agasi Χάνι
- Το Hisar Τζαμί
- Το Sandirvan Τζαμί
- Το Kestane Pazari Τζαμί
- Το Bas Durak Τζαμί
- Το Kemeralti Τζαμί
- Το Μεϊντάνι του Αλή Πασά
- Το Salepcioglu Τζαμί
- Το Haci Mahmut Τζαμί
- Οι Φυλακές
- Το Τουρκικό Νοσοκομείο
- Μουσουλμανικά Νεκροταφεία
- Ιουδαϊκό Νεκροταφείο
- Ο Λιμενοβραχίονας και οι Αποθήκες κάρβουνου
- Ο λόφος του Πάγου με το Ενετικό Κάστρο
- Η θέση του Αρχαίου Σταδίου
- Η θέση του Αρχαίου Θεάτρου
- O λόφος του Μπαχρί Μπαμπά.
Πηγές
