Ανάμεσα σε παλιά αρχιτεκτονικά μέλη που χρησιμοποιήθηκαν ξανά ως θεμέλια, οι αρχαιολόγοι στην Τέω εντόπισαν φέτος δεκατρείς επιγραφές. Σε μία από αυτές, σύμφωνα με την ανασκαφική ομάδα, αναφέρεται το όνομα του Παρμενίωνα, ενός από τους σημαντικότερους στρατηγούς του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Τα ευρήματα προσθέτουν νέα στοιχεία στην ιστορία μιας ιωνικής πόλης που υπήρξε τόπος εμπορίου, λατρείας και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Αλλά και μιας πόλης την οποία οι αρχαίες πηγές συνδέουν με δύο μακρινούς προορισμούς: τα Άβδηρα της Θράκης και τη Φαναγόρεια, στις βόρειες ακτές του Εύξεινου Πόντου.
Η Τέως βρισκόταν στη δυτική ακτή της Μικράς Ασίας, στη σημερινή επαρχία της Σμύρνης. Με δύο λιμάνια και πρόσβαση στο Αιγαίο, ήταν μία από τις δώδεκα πόλεις της Ιωνίας.
Οι επιγραφές κάτω από την πλατεία
Τα αποτελέσματα των εργασιών ανακοινώθηκαν στις 27 Οκτωβρίου από το Δήμο Σμύρνης, ο οποίος υποστηρίζει τις ανασκαφές που πραγματοποιούνται με τη συνεργασία του Πανεπιστημίου της Άγκυρας και του τουρκικού υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού.
Οι φετινές εργασίες επικεντρώθηκαν στην περιοχή του ναού της θεάς Ρώμης και του Αυγούστου. Μπροστά του, σε μια πλακόστρωτη πλατεία, η ομάδα εντόπισε αρχιτεκτονικά μέλη που είχαν αφαιρεθεί από παλαιότερα κτήρια και είχαν επαναχρησιμοποιηθεί στα θεμέλια.
Πάνω σε αυτά τα μέλη βρέθηκαν οι 13 επιγραφές.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της ανασκαφής, καθηγητή Μούσα Καντίογλου, τα κείμενα δίνουν πληροφορίες για τις πολιτικές και κοινωνικές σχέσεις της Τέω. Εκτός από το όνομα του Παρμενίωνα, αναφέρονται και αποφάσεις για ξένους δικαστές: η πόλη είχε προσκαλέσει ανθρώπους από τη Μίλητο, τη Σμύρνη και τη Μυτιλήνη για την επίλυση δημόσιων διαφορών.
Η ανακοίνωση δεν παρουσιάζει ακόμη το πλήρες κείμενο των νέων επιγραφών. Η μελέτη τους αναμένεται να φωτίσει περισσότερο το περιεχόμενό τους.
Η πόλη του Ανακρέοντα και του Διονύσου
Η Τέως συνδέθηκε με τον λυρικό ποιητή Ανακρέοντα, που καταγόταν από την πόλη και έζησε τον 6ο αιώνα π.Χ. Συνδέθηκε επίσης με τον Διόνυσο, προς τιμήν του οποίου ανεγέρθηκε ένας από τους σημαντικότερους ναούς της.
Στην πόλη εγκαταστάθηκε και το Κοινό των περί τον Διόνυσον Τεχνιτών: ποιητές, μουσικοί, ηθοποιοί και τραγουδιστές που συμμετείχαν στην πολιτιστική ζωή του αρχαίου κόσμου.
Το θέατρο, η αγορά και το βουλευτήριο φανερώνουν διαφορετικές όψεις της ζωής της. Στο βουλευτήριο συζητούνταν οι υποθέσεις της πόλης· οι επιγραφές μαρτυρούν όμως ότι ο χώρος συνδέθηκε και με την εκπαίδευση.
Η παλιά επιγραφή για το σχολείο
Μια επιγραφή της Τέω δίνει σπάνιες πληροφορίες για την παιδεία στην Ελληνιστική εποχή. Αφορά το ίδρυμα του Πολύθρου, ενός εύπορου πολίτη που διέθεσε χρήματα για την εκπαίδευση των παιδιών της πόλης.
Το κείμενο αναφέρεται στη διδασκαλία ελεύθερων παιδιών, αγοριών και κοριτσιών, και καταγράφει στοιχεία για τα μαθήματα και τις αμοιβές των δασκάλων. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η μουσική: σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η ανασκαφική ομάδα, οι δάσκαλοι έγχορδων οργάνων λάμβαναν την υψηλότερη αμοιβή.
Η επιγραφή αυτή δεν είναι ένα από τα νέα ευρήματα του 2026. Ήταν ήδη γνωστή στους ερευνητές και είχε δημοσιευθεί από τον 19ο αιώνα. Επανήλθε αυτές τις ημέρες στα δημοσιεύματα με αφορμή τη νεότερη παρουσίαση της ανασκαφής.
Από την Ιωνία στον Εύξεινο Πόντο
Οι διαδρομές της Τέω δεν σταματούν στο Αιγαίο. Αρχαίοι συγγραφείς συνδέουν κατοίκους της πόλης με τα Άβδηρα στη Θράκη και με τη Φαναγόρεια στη χερσόνησο του Ταμάν, στις βόρειες ακτές της Μαύρης Θάλασσας.
Σύμφωνα με μια αρχαία παράδοση, μια ομάδα Τηίων με επικεφαλής τον Φαναγόρα έφυγε προς τον Εύξεινο Πόντο για να ξεφύγει από την περσική κυριαρχία και ίδρυσε εκεί τη Φαναγόρεια (ή Φαναγορία).
Οι ιστορικοί και οι αρχαιολόγοι συνεχίζουν να εξετάζουν αυτές τις αφηγήσεις. Ο Μούσα Καντίογλου επισημαίνει σε μελέτη του ότι, παρότι στη Φαναγόρεια έχει βρεθεί κεραμική από τη βόρεια Ιωνία, δεν έχουν εντοπιστεί άμεσα αρχαιολογικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την ίδρυσή της από Τηίους.
Επισημαίνει επίσης ότι δεν είναι εύκολο να καθοριστεί πόσο καθοριστική ήταν η περσική εισβολή για τις μετακινήσεις από την Τέω. Η αναχώρηση κατοίκων προς τη Θράκη και τον Εύξεινο Πόντο μπορεί να είχε αρχίσει νωρίτερα και να συνεχίστηκε αργότερα.
Η επιφύλαξη αυτή δεν κάνει λιγότερο ενδιαφέρουσα τη διαδρομή. Αντιθέτως, δείχνει πώς μια ιστορία που έφτασε σε εμάς από τους αρχαίους συγγραφείς συνεχίζει να ελέγχεται μέσα από την αρχαιολογική έρευνα.
